Recensie ‘La Grazia’: Sorrentino en Servillo vertellen over de laatste maanden van een president

We moeten filmmakers dankbaar zijn die een bijzondere artistieke relatie hebben met een acteur: Akira Kurosawa met Toshiro Mifune, Martin Scorsese met Robert De Niro, en, naar alle aanwijzingen, Yorgos Lanthimos en Emma Stone. Het Italiaanse duo van graven Paolo Sorrentino en onder hen de ster Toni Servillo, een vruchtbare samenwerking die bijna 25 jaar geleden begon met de eerste film van de regisseur (“One Man Up”) en zich voortzet met hun zevende samen, het politieke drama “La Grazia”.

De uitoefening van macht lijkt voor deze twee vaak het decor te zijn, waarbij ‘La Grazia’ – over een Italiaanse president die aan het einde van zijn ambtstermijn voor moeilijke beslissingen staat – de derde keer is dat Sorrentino zijn favoriete hoofdrolspeler heeft gevraagd om staatshoofd te worden, na hun baanbrekende samenwerking in 2008 met ‘Il Divo’ (over premier Giulio Andreotti) en het toneelstuk uit 2018 over Silvio Berlusconi, “Zij.”

Het verschil is dit keer dat, terwijl de andere twee films zich concentreerden op controversiële figuren uit het echte leven, Servillo’s personage in ‘La Grazia’ fictief is, maar gedwongen wordt om met controversiële kwesties om te gaan. Het resultaat is een veel duisterder en doordachter onderzoek naar moraliteit in het overheidsgezag dan het elegante geweld van ‘Il Divo’ en de uitbuitende vulgariteit van ‘Loro’.

Tien jaar na zijn weelderige, Oscarwinnende bacchanaal “De grote schoonheid” (gespeeld door een bijzonder goede je-weet-wel), Sorrentino voelt zich niet minder aangetrokken tot picturale schoonheid of boeiende beelden. Maar er zit een grijzere, serieuzere toon in de lange schaduwen van ‘La Grazia’, alsof Servillo’s natuurlijke, aantrekkelijke zwaartekracht als belangrijke man die strijdt tegen geplande veroudering het enige palet was dat Sorrentino en cameraman Daria D’Antonio nodig hadden.

Mariano De Santis di Servillo heeft nog maar een paar maanden te gaan als leider. Maar afgezien van de drang om gezonder te eten en te stoppen met het roken van sigaretten door zijn dochter Dorotea (een geweldige Anna Ferzetti), is het idee om een ​​einde te maken aan deze situatie niet geheel figuurlijk, aangezien deze sobere jurist die president is geworden door de gangen van zijn officiële Romeinse residentie, het majestueuze Palazzo del Quirinale, dwaalt en wrang nadenkt over zijn pensioen.

Hij is bijvoorbeeld een weduwnaar, wiens liefde voor zijn overleden vrouw nog steeds diep genoeg is om hem jaloers te houden op haar vroege ontrouw met een mysterieuze man die hij maar al te graag wil identificeren, ook al houdt zijn oude vriend, de kunstconservator Coco (een levendige Milvia Marigliano), zijn lippen stijf op elkaar over wat ze weet. Hij werd ook door Dorothea, een waardevolle raadsvrouw die zelf rechtsgeleerde is, ertoe aangezet twee clementiezaken voor veroordeelde huwelijksmoordenaars in overweging te nemen, beide met omstandigheden die elke arbiter op de proef zouden stellen met een gezond juridisch oordeel. En tot slot, hoewel De Santis een vrome katholiek is en op goede voet staat met de paus (Rufin Doh Zeyenouin), is hij bezig met het ondertekenen van wetgeving over het recht op euthanasie.

Je zou niet denken dat een film met zo’n zwaar onderwerp als escapisme kan worden beschouwd. Maar als je de huidige krantenkoppen in ogenschouw neemt, zou een bedachtzame leider die netelige kwesties aanpakt vanuit een standpunt van psychologische eerlijkheid, sociale integriteit en vaderlijke liefde bijna als een fantasie kunnen worden beschouwd. En Sorrentino, een sensuele toegewijde, staat zichzelf wat lichtere accenten toe, waaronder, tegen het einde, een fantasierijke visuele metafoor voor de geest van een onderdrukte man waar misschien alleen hij mee weg zou kunnen komen.

Maar dit is zeker een duo van regisseur en ster dat opnieuw samen optrekt, misschien niet zo zelfverzekerd als sommige eerdere inspanningen, maar met een wetende intelligentie. Servillo is niets minder dan magnifiek en brengt de beheerste omgang van een staatsman met wijsheid en ongemakkelijke emoties (en, op een gegeven moment, een interesse in rapteksten) over met voldoende lessen in acteursvaardigheid om een ​​van de kostbare juridische boeken van zijn personage te vullen. De titel beschrijft meer dan wat soms ongrijpbaar is in het bestuur. “La Grazia” is Servillo in elke scène.