Te midden van stapels contant geld en flessen drank zitten Tony Montana en Joaquín ‘El Chapo’ Guzmán samen in een schilderij. De ene fictief en de andere echte, de drugsbaronnen lijken nonchalant.
“Wij zijn het!” zegt regisseur Raúl “RJ” Sanchez met vrolijke kattenkwaad als ik naar het middelpunt op de hoofdmuur van hun kantoor in het centrum van Los Angeles wijs. Sanchez’ partner in kunstcriminaliteit, Pasqual Gutiérrez, vertelt me dat ze de lijst in de buurt van Santee Alley hebben gevonden.
Gelegen op een straathoek in de modewijk, weerspiegelt hun ruimte, die ook dienst doet als mannengrot, hun creatieve invloeden, hun connecties met Los Angeles en hun ongebruikelijke gevoel voor humor. Voordat ze in 2021 verhuisden, was de plaats een schoenenwinkel genaamd Latino Fashion, waarvan het uithangbord nog steeds bestaat.
Als je naar binnen stapt, vind je de onderste helft van een mannequin met mannelijke geslachtsdelen (“Dat was onze stuntpenis uit de (korte) ‘Shut Up and Fish'”, zegt Sanchez lachend). Er is ook een omvangrijke metalen structuur die lijkt op een martelwerktuig, een blauwgroen bank (die ze voor minder dan $ 100 hebben gekocht), fotoboeken en souvenirs op planken waar ooit schoenen stonden. Tot nu toe is het een mini-museum voor hun geschiedenis. Of, zoals Sánchez het noemt, het is ‘een levend brein’.
Artistiek bekend als Cliqua, heeft het veelgevraagde duo al samengewerkt met enkele van de grootste namen in de muziekindustrie. Hun cv omvat het regisseren van video’s voor Bad Bunny (“Het moeilijke”), de Weeknd (“Bewaar je tranen“), J Balvin (“Reggaeton”) en Rosalia (“Ik voor jou, jij voor mij“).
Dit jaar maakte Gutiérrez de overstap naar film met zijn docufictiedebuut ‘Serious People’, een zeer persoonlijke ‘onhandige komedie’ die hij samen met zijn oude vriend Ben Mullinkosson regisseerde. Na de première op het Sundance Film Festival werd de film in november in de bioscoop uitgebracht en is nu beschikbaar voor streaming op meerdere VOD-platforms.
Op het scherm spelen Gutiérrez en Sanchez versies van zichzelf: videoclipregisseurs in een industrie die zichzelf te serieus neemt. Terwijl hij zijn eerste kind verwachtte met zijn partner Christine Yuan, ook regisseur, merkte Gutiérrez dat hij gevangen zat tussen zijn toewijding aan zijn samenwerking met Sanchez en zijn verantwoordelijkheid als toekomstige vader. De Gutiérrez van “Serious People” huurt een dubbelganger in om hem te vervangen in zijn professionele verplichtingen.
“Er kwamen een aantal dingen binnen waarvan Raúl en ik niet beschikbaar waren geweest om het te doen, ze zouden zijn gegaan. Klanten zouden niet geïnteresseerd zijn geweest als het niet het merk Cliqua was”, zegt Gutiérrez. “Het was voor mij zeer frustrerend en verontrustend, omdat ik dacht: ‘Raúl heeft er niet voor gekozen om een baby te krijgen, maar ik wel. En dit heeft gevolgen voor ons, omdat hij niet alles alleen kan doen omdat mensen hem dat niet toestaan.'”
Hoewel zowel Gutiérrez als Sanchez onder de generieke identiteit van ‘Mexicaans-Amerikaans’ vallen, belichamen ze elk bewust een aparte ‘Mexicaanse smaak’.
“Ik identificeer me absoluut heel erg met Chicano”, zegt Gutiérrez. “Ik ben de tweede generatie en toen ik opgroeide, wist ik van de lowriders en barrios van East LA….” Gutiérrez groeide op in East Los Angeles en Pomona en gelooft dat zijn Latino-identiteit uniek is voor Los Angeles
Sanchez daarentegen is de zoon van immigranten uit Mexico-Stad en Jalisco. Als kind van de eerste generatie in de stad Gardena in South Bay kreeg zijn kijk op de wereld een andere vorm.
“We hebben deze kloof altijd al gehad. Jij vertegenwoordigt meer wat het betekent om meerdere generaties in dit land te zijn, en ik heb het gevoel dat ik nieuw ben. De cultuur waarmee ik het meest associeer is Mexicaans, maar meer rancho’s…” legt Sanchez uit. Een levendige herinnering voor Sanchez is dat zijn grootvader een varken slachtte en in zijn pick-up door het midden van het zuiden reed om het te verkopen. “Chicano-erfgoed was niets voor mij, het was meer een immigrantenervaring”, zegt hij.
“Ik ben opgegroeid met het spreken van meer Spanglish”, zegt Gutiérrez. “Maar Spaans was Raúls eerste taal.”
Hun artistieke alliantie is een samensmelting van wat elk aan hun vriendschap toevoegt. Sanchez bracht Gutiérrez naar Los Tigres del Norte en corridos, terwijl Gutiérrez hem voorstelde aan “Lil Rob”Zomeravonden“en de film uit 1993”Bloed in bloed uit”, dat Gutiérrez beschouwt als een fundamenteel cultureel artefact in zijn leven.
“We zijn allebei wat meer naar elkaar toe gegaan”, zegt Sanchez. De twee ontmoetten elkaar bijna tien jaar geleden via hun toenmalige vriendinnen (nu vrouwen en moeders van hun respectievelijke kinderen). Tegen die tijd regisseerden ze allebei al muziekvideo’s.
“We hadden echt een band dankzij de gedeelde ervaring van: ‘Hoe is het om als Latino door deze industrie te navigeren?’” voegt Sanchez toe.
Voor Gutiérrez, een van de vijf broers, is zijn interesse in cinema gekoppeld aan een van zijn oudere broers die een soort dubbelleven leidde. “Hij was een bendelid, maar ook een rustige cinefiel”, zegt ze. “Hij werkte in arthouse-bioscopen en we keken alleen naar rare dingen voor kinderen. Veel ‘Blood In Blood Out’, maar ook dingen als ‘Amélie.'”
Met de steun van zijn vader ging Gutiérrez naar de Chapman Universiteit om filmproductie te studeren.
“Mijn vader zei: ‘Toen ik opgroeide, vroeg niemand me ooit wat ik wilde doen. Dit was voor mij niet eens een optie'”, herinnert Gutiérrez zich. ‘En omdat je op deze school bent toegelaten, zullen we een manier vinden. We zullen alle leningen afsluiten. Ga het proberen en kijk hoe het gaat.’ Mijn vader gaf mij absoluut de kracht om mijn dromen te volgen.
Sanchez had een minder lineair pad naar film. Hij studeerde oude geschiedenis aan UC Berkeley met de bedoeling rechten te gaan studeren. In plaats daarvan keerde hij terug naar Los Angeles om filmmaken uit te proberen, een interesse die voortkwam uit zijn plezier in videogames toen hij opgroeide en filmstudiecursussen op de universiteit.
Maar hoe maak je muziekvideo’s?
“In het begin maak je heel vaak video’s voor je vrienden”, zegt Gutiérrez. “Als je creatief bent in Los Angeles, ken je andere creatieven en een van hen is een muzikaal artiest, of een van hen is een rapper of zit in een rockband. En zo begin je.”
“Mijn zus had een relatie met een rapper, dus ik maakte zijn video’s”, voegt Sanchez toe.
Beiden streefden er echter naar speelfilms te maken.
“Zelfs toen we in de begindagen van Cliqua zaten, was de taal die we altijd gebruikten, zelfs als we over muziekvideo’s praatten, altijd filmgericht”, zegt Sanchez. “Dit zijn de invloeden. We praten erover in de films.”
Na een tijdje elkaar te hebben ontmoet en te daten, wilden Gutiérrez en Sanchez graag samenwerken. Deze kans kwam met de “Reggaeton”-video van J Balvin, waarvoor ze moesten tekenen zonder veel voorbereiding te hoeven doen. Na die positieve ervaring besloten ze Cliqua op te richten, waarin oorspronkelijk ook musicalartiest Milkman (MLKMN) te zien was.
De naam komt uit het boek “Varrio” van Gusmano Cesaretti, een Italiaanse fotograaf die in de jaren zeventig de cultuur van East Los Angeles documenteerde, inclusief de Klique Car Club.
De video van J Balvin was het begin van hun carrière. Ze vonden al snel een niche voor zichzelf toen reggaeton wereldwijd populair werd en een nieuwe lichting artiesten de esthetiek nieuw leven inblazen. Maar zelfs toen ze uiteindelijk naar andere delen van de industrie overstapten en consistent werk bij de Weeknd binnenhaalden, waren ze zich bewust van de grenzen van hun creatieve vrijheid.
“Muziekvideo’s zijn grappig omdat ze duidelijk niet eens echt ons werk zijn; we staan in dienst van een andere artiest”, legt Sanchez uit. “We voeren de visie van iemand anders uit, zelfs als de opdracht over het algemeen een open einde heeft. Wij zijn het niet echt, maar we zijn er wel.”
“Muziekvideo’s zijn moeilijk, man”, voegt Gutiérrez toe. “Het moeilijke aan muziekvideo’s, die anders zijn dan het maken van een speelfilm, is dat ze zo snel zijn. Je krijgt een idee en misschien heb je twee dagen om met een idee te komen en er een behandeling voor te schrijven. Vervolgens heb je een opnamedatum, maar de opnamedatum kan worden uitgesteld of verplaatst, afhankelijk van de artiest.”
In 2023 brachten Gutiérrez en Sanchez hun eerste verhalende korte film uit, ‘Shut Up and Fish’, op vier ‘Edgar“(jonge Latino’s met komsneden) op een boot. Hun impuls was om de verwachtingen van verhalen over personages uit hun gemeenschap te ondermijnen.
“We wilden dat het zou aanvoelen als een (Ingmar) Bergman-film, omdat we hem nog nooit hadden gezien, vooral niet met deze jongens”, zegt Gutiérrez. Een van de acteurs die voor de korte film is gekozen, Miguel Huerta, speelt de chaotische dubbelganger van Gutiérrez in ‘Serious People’.
Voor ‘Serious People’ beroepen Gutiérrez en Mullinkosson zich op arthouse-referenties, zoals de vignetten in de films van de Zweedse auteur Roy Andersson, of de surveillance-sfeer van Jonathan Glazers ‘The Zone of Interest’. Gutiérrez wil deze inspiratiebronnen graag vermelden in vragen en antwoorden en interviews, in de hoop de nieuwsgierigheid te wekken van degenen die naar ‘Serious People’ kijken.
“Het toegankelijk maken van die cultuur is altijd een doel geweest, bewust of onbewust”, zegt Gutiérrez.
Het was een door angst veroorzaakte droom die Gutiérrez voor het eerst inspireerde om ‘Serious People’ te schrijven om de entertainmentindustrie te satiriseren. In de droom ging Gutiérrez op Craigslist om een lookalike in te huren om zijn persoonlijke en professionele verplichtingen in evenwicht te brengen. Zodra hij wakker werd, vertelde hij zijn droom gedetailleerd aan Yuan, die hem voorstelde er een film van te maken.
Gutiérrez schakelde Mullinkosson in vanwege zijn achtergrond in de documentaire en omdat hij dacht dat de co-regissering ervan met Sánchez de documentaire misschien te metaforisch zou maken.
“Deze industrie is zo competitief en veeleisend dat elke directeur bang is dat als je nee zegt tegen een enkel project, je nooit meer geraakt zult worden”, zegt Mullinkosson via Zoom vanuit Chengdu, China, waar hij woont. “Uiteindelijk maken we gewoon films, het is niet zo serieus.”
Sánchez had aanvankelijk bezwaar tegen het idee om voor de camera te verschijnen, maar zijn loyaliteit aan Gutiérrez bleek sterker dan zijn bedenkingen. “Het was eigenlijk een genot om mezelf op het scherm te zien”, zegt Sánchez. “Als je jezelf zo groot geprojecteerd ziet, begin je te begrijpen hoe je over andere mensen in de wereld denkt, en het was een heel interessante uittredingservaring.”
“Kwetsbaarheden maken de films speciaal, vooral omdat Pasqual, Raúl en Christine hun echte leven voor de camera hebben opengesteld, en het is heel persoonlijk”, zegt Mullinkosson. “Als je net zo moedig kunt zijn als zij in het delen van je echte leven, gebeurt er iets moois.”
Gutiérrez en Sanchez, die kort na ons interview ook vader werden, ontwikkelen momenteel een nieuwe speelfilm, ‘Golden Boy’, die ze omschrijven als een ‘Stand by Me’-achtig verhaal over vier Edgars. Een van hen denkt dat voormalig bokser Oscar De La Hoya hun lang verloren gewaande vader is. Ze maken een roadtrip door Californië om De La Hoya te confronteren.
“We zijn begonnen met muziek, maar het doel was altijd om speelfilms, speelfilms te maken”, zegt Gutiérrez. “En nu is er met ‘Serious People’ er één.”
