Ter gelegenheid van de release van Peter Hujar’s Day zijn hier tien films en documentaires die laten zien wat het leven van een fotograaf erachter is de lens
Ze vinden het misschien niet leuk om aan de andere kant van de lens te staan, maar fotografen creëren fascinerende onderwerpen. Gelukkig voor ons is er geen tekort aan films, zowel fictieve als echte, die de camera de andere kant op laten draaien en ons laten zien hoe het echt is om fotograaf te zijn.
Alleen al het afgelopen jaar zijn er verschillende documentaires uitgebracht over specifieke fotografen: wijlen Martin Parr in Lee Shulmans I Am Martin Parr en Joel Meyerowitz (met zijn vrouw Maggie Barrett) in het briljante Two Strangers Trying Not to Kill Each Other. Onlangs bracht National Geographic Love + War uit, een documentaire over de Pulitzerprijswinnende fotojournalist Lynsey Addario. Het afgelopen jaar zijn er ook fictiefilms verschenen waarin de hoofdpersoon een fotograaf is, zoals Picture This van Amazon Prime.
De reden voor de overvloed aan titels is simpel. Fotografen, misschien met uitzondering van de paparazzi, genieten van sociale waarde in onze cultuur. Als publiek willen we graag begrijpen hoe het leven van een fotograaf er werkelijk uitziet achter de mystiek van kunst. We willen allemaal stiekem weten wat artiesten de hele dag doen.
De nieuwe film van Ira Sachs De dag van Pietro Hujar onderzoekt dit idee letterlijk. De film, gebaseerd op het boek van Linda Rosenkrantz, is simpelweg een gesprek tussen Rosenkrantz (Rebecca Hall) en de Amerikaanse fotograaf Pietro Hujar (Ben Whishaw), waarin Rosenkrantz Hujar vraagt te vertellen wat hij de vorige dag heeft gedaan. Gelukkig voor de kijkers had Hujar een drukke dag: een telefoontje van Susan Sontagonderhandelingen met uitgevers, een fotoshoot met Allen Ginsberg. Peter Hujar’s Day is niet bijzonder veelbewogen – het is gewoon een gesprek, ook al is het goed gefilmd – maar de film onthult de banaliteiten en tegenstrijdigheden die inherent zijn aan professionele fotografie: glamour en lof vermengen zich met creatieve jaloezie en zorgen over geld. Zoals bij de meeste fotografen schuilt er altijd een complexere waarheid achter oppervlakkige schijn.
Nu Peter Hujar’s Day in de bioscoop wordt uitgebracht, volgen hier nog tien films over het beroep van fotograaf.
Nan Goldin maakte naam met het fotograferen van de queerscene in het New York van de jaren tachtig. De afgelopen jaren is ze een van Amerika’s meest fervente activisten geworden in de strijd tegen de opioïdenepidemie. All the Beauty and the Bloodshed, geregisseerd door de legendarische documentairemaakster Laura Poitras, is een biografie van Goldin, zowel als fotograaf als als sociaal activist. Dia’s uit Goldins legendarische serie The Ballad of Sexual Dependency worden gemengd met beelden van zijn acties gericht tegen de familie Sackler (vanwege hun rol in het aanwakkeren van de opioïdencrisis) en de kunstgalerijen die Sacklers geld accepteren.
Lees ons interview met de regisseur Hier.
Toen John Maloof op een veiling een doos met fotonegatieven kocht, had hij geen idee dat hij op een van de grootste mysteries van de fotografie zou stuiten. Vivian Maier, die in 2009 overleed, liet ruim 100.000 negatieven achter. Ze wordt nu beschouwd als een van de grootste straatfotografen aller tijden, maar ze was uiterst privé, werkte als oppas in New York en liet haar foto’s nooit aan iemand zien. Het vinden van Vivian Maier staat voor een moeilijke vraag. Maier heeft zijn werk met opzet niet gedeeld toen hij nog leefde, en dus denken Maloof en anderen na over de balans tussen het respecteren van privacy en het delen van het werk van een groot fotograaf met de wereld.
Lees ons artikel over Vivian Maier Hier.
Voor Sally Mann is schoonheid nooit alleen maar mooi; onder zijn grootformaatbeelden schuilt altijd een onderstroom van rusteloosheid. Mann kwam begin jaren negentig onder de publieke aandacht vanwege haar vaak naaktfoto’s van haar kinderen. De documentaire van Steven Cantor uit 2005 volgt Mann terwijl ze doorgaat met het fotograferen van haar familie, haar landschap en, in de meest gedenkwaardige reeks van de film, lijken die in de open lucht worden ontbonden als onderdeel van een medisch onderzoeksproject. Wat overblijft toont de onzekerheid van het kunstenaarschap: we zien Manns reactie op de beslissing van de Pace Gallery in New York om een geplande tentoonstelling van haar werk vier maanden vóór de opening ervan te annuleren.
Lees ons interview met Sally Mann Hier.
Ron Galella was de koning van de paparazzifotografie. Zoals de documentaire Smash His Camera onderzoekt, was Galella’s gedrag bijna stalking. Hij had er geen moeite mee om beroemdheden te fotograferen wanneer hij maar kon, en uiteraard maakte hij nogal wat vijanden. (In 1973 sloeg Marlon Brando Galella buiten een Chinees restaurant, waardoor zijn kaak brak. De volgende keer dat Galella de acteur fotografeerde, droeg hij een voetbalhelm.) Zijn camera kapot slaan is een goede manier om na te denken over de ethiek van fotografie. Zelfs als het iemand wettelijk is toegestaan om in het openbaar een foto te maken, betekent dat dan dat dit juist is? Galella was onbevreesd. Daarom wordt hij beschouwd als de grootste paparazzo die ooit heeft geleefd. En waarom zoveel mensen zijn camera wilden vernietigen.
Gordon Parks was een man met veel talenten. Hij was een filmmaker, een dichter, een romanschrijver, een muzikant en een iconische fotograaf die raciaal onrecht in de Verenigde Staten vastlegde. Voor Parks was de camera een wapen; hij had zich naar het pistool of het mes kunnen wenden, zei hij ooit, maar in plaats daarvan wendde hij zich tot de camera. Wat A Choice of Weapons bijzonder maakt, is de focus niet alleen op Parks zelf, maar op de hedendaagse fotografen die door hem werden geïnspireerd. A Choice of Weapons gaat zowel over de huidige generatie fotografen – die protesten en sociale bewegingen fotograferen – als over Parken, wat een fatsoenlijke manier is om zijn nalatenschap te eren.
Lees ons artikel over Gordon Parks Hier.
Matt Smith gaf een gedenkwaardig optreden als Robert Mapplethorpe in de biopic van Ondi Timoner uit 2018 over de provocerende fotograaf. Mapplethorpe heeft naam gemaakt met zijn gedurfde en seksueel geladen beelden van de BDSM-scene, huid en penissen. Zelfs de bloemen zijn erotisch en fallisch. Mapplethorpe volgt de opkomst van de fotograaf, zijn problemen met drugs en zijn dood door HIV/AIDS. Maar de film roept belangrijke vragen op over professionele fotografie, namelijk het belang van artistieke visie boven technische perfectie en de hypocrisie van een kunstmarkt die je het ene moment haat en het andere moment van je houdt als ze zich realiseert dat ze geld aan jouw naam kunnen verdienen.
Meer informatie over Robert Mapplethorpe Hier.
De stijl van Richard Avedon was eenvoudig: zwart-witportretten op een witte achtergrond. Maar met zijn sobere aanpak creëerde Avedon enkele van de meest iconische portretten van de 20e eeuw. Zijn onderwerpen varieerden van Robert Oppenheimer tot Marilyn Monroe tot gewone boeren in Texas. In Darkness and Light, gemaakt terwijl hij nog leefde, vertelt Avedon over zijn werk en zijn benadering van fotografie. De film staat vol anekdotes van een van de grootste modefotografen, maar ook inzichten waarom Avedon voor dit beroep heeft gekozen. De camera hielp Avedon dingen onder ogen te zien die hij niet begreep, zoals vrouwen en de dood.
Zoals de titel suggereert, is Fur geen nauwkeurige biografie van Diane Arbus. In het echte leven voelde de fotograaf zich aangetrokken tot mensen aan de rand van het Amerika van het midden van de eeuw: travestieten, nudisten, carnavalsartiesten, mensen met een handicap. In Fur wordt Arbus (gespeeld door Nicole Kidman) verliefd op Lionel Sweeney, een man die lijdt aan abnormale haargroei, gespeeld door Robert Downey Jr.. De film kreeg gemengde recensies, waarbij velen bezwaar maakten tegen de lakse benadering van feit en fictie in de film. Maar ondanks wat sommige mensen denken, is fotografie nooit synoniem geweest met objectieve waarheid. Bovendien was Arbus een van de ethisch meest controversiële figuren in de fotografie. (Susan Sontag bekritiseerde haar werk als uitbuitend en zonder compassie.) Een film die zich vrijheden met de waarheid permitteert, is daarom een passend eerbetoon aan Arbus.
Lees ons artikel over Diane Arbus Hier.
Als er één fotograaf is die een biopic verdient, dan is het Lee Miller. Ze was een model in Parijs, medewerker en muze van Man Ray, en een vaste fotograaf voor Vogue. Maar Lee, met in de hoofdrol en geproduceerd door Kate Winslet, laat veel van deze glamour achterwege en concentreert zich in plaats daarvan op Millers oorlogsfotografie. Boos over de toegang die haar mannelijke collega’s kregen, vond Miller manieren om de slagvelden van de Tweede Wereldoorlog te fotograferen en was een van de eerste fotografen die kort na de bevrijding de verschrikkingen van de Holocaust vereeuwigde. De oorlogservaringen hadden een diepgaand effect op haar, wat Lee op aangrijpende wijze vastlegt.
Lees ons artikel over Lee Miller Hier.
Er zijn een paar documentaires gemaakt over Helmut Newton – Frames from the Edge (1989) en The Bad and the Beautiful (2020) – maar geen enkele is zo verhelderend als die van zijn vrouw Helmut van June. De film, opgenomen met een thuisvideocamera, is een intrigerende cinéma vérité-kijk op een man wiens fotografie synoniem is met seks, naaktheid en provocatie vanuit het liefdevolle oog van een vrouw. Helmut by June is intiemer dan een simpele observatie; we horen het verhaal van June terwijl we zien hoe haar man naaktmodellen fotografeert – “Hij houdt van grote vrouwen… omdat hij ze kan manipuleren” – en we krijgen het gevoel getrouwd te zijn met het beroemde enfant verschrikkelijke van de fotografie.
Peter Hujar’s Day is nu verkrijgbaar in de Britse bioscopen.
