Het eerste wat je opvalt als je praat Bartos Mahnaz Ispahanioprichter van de Manhattan Gallery Mahnaz-collectiehet is de vreugde die hij voelt voor zijn onderwerp: een sprankelende, encyclopedische kennis van de kunst van het sieradenontwerp en de makers ervan. De uitbundigheid trekt je meteen naar binnen, waardoor je de wereld kunt zien door de lens van juwelen en de verhalen die deze vertelt.
Als kind van culturen ‘van jongs af aan doordrenkt met juwelen’ omvat de collectie zeldzame modernistische, vintage en hedendaagse sieraden van Ispahani Bartos evenveel landen en continenten als haar biografie: van India tot Iran, Pakistan, Londen, New Mexico, Zuid-Amerika, Europa en New York. Geboren in Dhaka, destijds de hoofdstad van Oost-Pakistan (nu Bangladesh), uit ouders van de prominente Perzisch-Bengaalse Ispahani-familie, legt ze uit dat “sieraden aan dochters worden gegeven als een van de enige bezittingen die ze kunnen erven”. Ze herinnert zich dat ze de belangrijkste mijlpalen in haar leven markeerde met een bezoek aan een familiejuwelierszaak, waar ze de opdracht kreeg om een set van drie geëmailleerde Meenakari-armbanden te maken boven donkere thee. De stukken worden ook doorgegeven van moeder op dochter en worden onderdeel van hun gedeelde geschiedenis.
Op 10-jarige leeftijd gaf haar in India geboren Perzische grootmoeder haar een paar Victoriaanse oorbellen van smaragd en parel, die ze in de oren van haar pop stak, omdat ze te jong was om ze te dragen. De pop en oorbellen gingen later, samen met veel van de bezittingen van haar familie, verloren op zee tijdens de revolutie van 1971 en de gewelddadige conflicten die voorafgingen aan de afscheiding van Oost-Pakistan en de oprichting van Bangladesh. De politieke geschiedenis verteld door de lens van sieraden is een rode draad in het leven van Ispahani Bartos.
Montana-ring in brons en hars van Carmen Tapia
Een onwaarschijnlijke start voor een sieradenverzamelaar/galeriehouder: Ispahani Bartos begon haar professionele leven als expert op het gebied van buitenlands beleid. Misschien niet verrassend, gezien de politieke omwentelingen die hij op jonge leeftijd meemaakte en waar hij mee begon Woodrow Wilson Internationaal Centrum voor Wetenschappers in Washington DC en bracht daar vervolgens tien jaar door Ford Foundation Centrum voor Sociale Rechtvaardigheid in New York als senior fellow bij de Raad voor Buitenlandse Betrekkingen. Tijdens zijn reizen door Nigeria, Guatemala en de Sovjet-Unie van vóór de Perestrojka, waar hij vanwege de aard van zijn werk geen sieraden kon dragen, begon hij interessante sculpturale objecten te verzamelen, zoals houten poppen met afbeeldingen van koloniale figuren uit Senegal of Russische matroesjkapoppen met afbeeldingen van politieke figuren. Zijn antropologische nieuwsgierigheid naar objecten was er, alleen met een andere focus: “Als ik me ergens toe aangetrokken voel, wil ik er alles over weten, waar het vandaan komt, wat de cultuur is. Ik moet met dingen omgaan, vooral met sieraden. Totdat je een stuk oppakt, ken je niet echt de wereld waarin het leeft.”
Haar tijd die ze besteedde aan het verbeteren van de wereld door middel van openbaar beleid, bracht haar ertoe het belang te begrijpen van het menselijk vermogen tot schoonheid en zelfexpressie om ons ‘kracht te geven’ om de rest van het leven het hoofd te bieden. Rond dezelfde tijd waren zij en haar man van 33 jaar een fotograaf Adam Bartosze probeerde tevergeefs een vervanger te vinden voor haar kapotte verlovingsring, wat haar ertoe bracht dieper in de wereld van het sieradenontwerp te duiken, met name de 18e en 19e-eeuwse Mughal-Indiase sieraden. Dit was een keerpunt: Ispahani Bartos besloot in 2013 zijn eigen galerie te openen.
van links: 18k geelgouden ring en broche van Alicia Penalba
Ze dankt haar moeder voor haar aangeboren gevoel voor stijl en liefde voor sieraden, en herinnert zich haar als ‘een vrouw met een uitzonderlijke stijl’. Ze was zelf sieradenverzamelaar en reisde veel met haar man. Tijdens een reis naar Mexico droeg mevrouw Ispahani een uitgebreide smaragdgroene halsketting met grote oorbellen in Mexicaanse klederdracht. “Ze zag er geweldig uit. Ik had niet gedacht dat de combinatie zou werken als ik haar het niet had zien dragen. Het gaf me een goed idee van wat de stijl was”, zegt Ispahani Bartos. Haar moeder, die een groot deel van haar leven in Londen woonde, liet haar in de jaren zestig kennismaken met de Britse modernistische sieradenontwerpers, gepopulariseerd door Prinses Margaretha en haar toenmalige echtgenoot Heer Snowdon. Onmiddellijk daarna, Anglo-Italiaanse stylist Andrea Grima hij gaf haar een zwart en goud Omega De Ville-horloge. “Mijn moeder heeft vele jaren in Londen gewoond, dus de Londense sculpturale ontwerpers benaderden mij op een heel natuurlijke manier en lieten een diepe indruk op mij achter.”
Op de vraag waarom sieradenontwerpers in de jaren zestig, zeventig en tachtig bekendheid verwierven, waaronder de Italiaanse modernist Giorgio Facchini, Scandinavische minimalisten Nanna Ditzel EN Vivianna Torun Bülow-Hübe voor Georg Jensenen Britse sculpturale ontwerpers zoals Grima en Gerda Flöckinger – tegenwoordig steeds populairder worden onder een jonger publiek, heeft Ispahani Bartos een aantal theorieën. Afgezien van de krachtige politieke en culturele transformaties die deze decennia kenmerkten, begonnen sieradenontwerpers afstand te nemen van de conventies en gaven ze er de voorkeur aan om de materialen het ontwerp te laten dicteren: “Wat ze met goud deden was in die periode zo transformatief. Ze gaven er textuur aan, ze hamerden erop, en ze deden er alles aan om het goud op unieke manieren te bewerken en met technieken die vandaag de dag nog steeds fascineren.”
18k vintage Franse armband met op art deco geïnspireerde geometrische details
Misschien vanwege zijn achtergrond in de ‘rijke geelgoudcultuur’, heeft hij sindsdien zijn collectie rond deze stijlen opgebouwd. Onafhankelijke sieradenconsulent Joanna Hardy dankt Ispahani Bartos voor haar inzet voor vakmanschap en “het onder de aandacht brengen van de prachtige ontwerpen van de Noord-Amerikaanse First Nation-juweliers, waardoor hun werk wordt verhoogd naast namen die meer bekend zijn op de markt.” Tot degenen die door zijn galerie Mahnaz Collection worden ondersteund, behoort het virtuoze werk van meesters als Charles Loloma (een Native American Hopi-kunstenaar), Jesse Monongya (Navajo/Hopi) en Richard Chavez (San Felipo Pueblo, New Mexico). Voordat Covid-complicaties het onmogelijk maakten om in 2020 naar Ispahani Bartos te vliegen, reisde hij elk jaar naar New Mexico om deze ontwerpers te ontmoeten. “Het belangrijkste is dat ik de ateliers van enkele juweliers heb kunnen bezoeken en bijvoorbeeld de kleindochter van Charles Loloma, Sonwai (de artiestennaam van Verma Nequatewa), heb kunnen ontmoeten, die zelf een meester is en de eerste en enige vrouwelijke meestergoudsmid, een traditie die meestal van vader op zoon wordt doorgegeven.” Voor de bekroonde jonge meesterkralenkunstenaar Elias Jade Hij is niet bang (lid van Apsaalooké, Crow Nation), biedt de Mahnaz Collection niet alleen een platform, maar treedt hij ook op als beschermheer door opdracht te geven voor zijn werk.
Ispahani Bartos vreest dat “er zoveel verloren meesters zijn”, en zijn missie is om niet nader genoemde stukken op te sporen met behulp van de methode Goldsmith Company Essaybureau in Londen, waar al meer dan 700 jaar edele metalen en keurmerken worden getest en gekeurd. Hierdoor loopt ze ook voorop bij het opmerken van trends: het eerste Cazzaniga-sieraad dat ze kocht had bijvoorbeeld geen naam en was veel goedkoper dan het meest recente stuk dat ze kocht, omdat retailers snel oppikken wanneer namen worden herontdekt. Haar onderzoek bracht haar ertoe de Romeinse sieradenontwerper te ontmoeten Angelo Giorgio Cazzaniga hij werd in zijn tijd vereerd, samen met zijn leeftijdsgenoten Bulgaren EN Buccellati.
Ketting met hanger van amethist, bergkristal en sterling zilver van Vivianna Torun voor Georg Jensen
Ispahani Bartos speculeert dat de reden dat Cazzaniga niet hetzelfde succes boekte als de andere twee Italiaanse merken zou kunnen zijn dat de ontwerper twee zonen had en dat er slechts één in de juweliersbranche bleef, vergeleken met grotere familiebedrijven. Hij heeft er veel plezier in zulke verloren meesters te restaureren en zoveel mensen hun werk te zien herontdekken.
In de lichte tentoonstellingsruimte van de Mahnaz Collection aan Madison Avenue kunnen klanten tentoonstellingen bijwonen of privéafspraken maken om een breed scala aan ontwerpers te zien. Terwijl je zeer bekende namen zult vinden zoals Cartier, Van Cleef & Arpels EN Chaumetde focus ligt op wat zeldzaam en vaak vintage is. Het voordeel van investeren in nieuwe designer- of vintage-stukken uit de herkomst is dat je in beide vakmanschap van hogere kwaliteit tegen een betere prijs kunt vinden. Deze stukken vertellen een verhaal, niet alleen dat van de steen of het ontwerp, maar van de hand van de ontwerper en het verhaal dat zich op kleine schaal ontvouwt. Het advies van Ispahani Bartos aan aspirant-verzamelaars? Het is simpel: “Koop de hoogste kwaliteit die u zich kunt veroorloven.”
Foto met dank aan de Mahnaz-collectie. Afkomstig uit 10+ nummer 8 – TOEKOMST, JUBILEUM, VIERING – nu beschikbaar. Bestel uw exemplaar Hier.
Modernistische chrysopraasringsculptuur van Helfried Kodré
