Myanmar heeft voor het Hooggerechtshof van de Verenigde Naties beschuldigingen aangehoord dat het verantwoordelijk is voor de genocide tegen de etnische Rohingya-minderheid, terwijl maandag in Den Haag de langverwachte hoorzittingen begonnen.
Het West-Afrikaanse land Gambia heeft de zaak in 2019 voor het eerst voorgelegd aan het Internationaal Gerechtshof (ICJ), met het argument dat een zogenaamde ‘opruimingsoperatie’ door het leger van Myanmar in 2017 het Genocideverdrag van 1948 had geschonden.
Het Zuidoost-Aziatische land, dat inmiddels door het leger is overgenomen, heeft de beschuldigingen ontkend.
In haar openingstoespraken zei de Gambiaanse minister van Justitie Dawda Jallow dat haar land de zaak heeft voortgezet uit ‘verantwoordelijkheidsgevoel’ na zijn eigen ervaringen met een militaire regering.
“We moeten onze morele stem gebruiken om onderdrukking en misdaden tegen individuen en groepen te veroordelen, waar en wanneer deze ook plaatsvinden”, zei hij in een toespraak voor een volle rechtszaal.
Myanmar lanceerde de campagne in de deelstaat Rakhine in 2017 na een aanval door een Rohingya-rebellengroep.
Veiligheidstroepen zijn beschuldigd van massale verkrachtingen, moorden en het in brand steken van duizenden huizen, terwijl ruim 700.000 Rohingya naar buurland Bangladesh vluchtten.
Nu kwijnen ongeveer 1,2 miljoen leden van de vervolgde minderheid weg in chaotische, overvolle kampen, waar gewapende groepen jongens en meisjes vanaf twaalf jaar rekruteren voor prostitutie.
Impact van bezuinigingen op de hulp
Plotselinge en ernstige bezuinigingen op de buitenlandse hulp, vorig jaar opgelegd door de Amerikaanse president Donald Trump, sloten duizenden kampscholen en zorgden ervoor dat sommige kinderen verhongerden.
“Wij hebben niets wat mensen zouden moeten hebben”, zei Yousuf Ali, die vanuit een vluchtelingenkamp in Bangladesh naar Nederland reisde om verslag te doen van de procedure, vóór de hoorzittingen tegen persbureau Associated Press.
Myanmar werd aanvankelijk bij het hof vertegenwoordigd door Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi, die ontkende dat het leger van haar land genocide had gepleegd. In 2019 vertelde ze het Internationaal Gerechtshof dat de massale uittocht van Rohingya uit het land dat zij leidde het ongelukkige resultaat was van een gevecht met opstandelingen.
Het pro-democratische icoon zit nu in de gevangenis nadat hij is veroordeeld op basis van wat zijn aanhangers verzonnen beschuldigingen noemen na een militaire staatsgreep in 2021.
Myanmar heeft de jurisdictie van de rechtbank betwist en zegt dat Gambia niet direct betrokken is bij het conflict en daarom geen zaak kan aanspannen.
Beide landen hebben de Genocideconventie ondertekend, ondertekend in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, en rechters verwierpen het argument in 2022, waardoor de zaak vooruitgang kon boeken.
De zaak van Zuid-Afrika tegen Israël
Het besluit opende de deur voor Zuid-Afrika om een rechtszaak aan te spannen waarin Israël werd beschuldigd van genocide tegen de Palestijnen in Gaza.
Israël heeft deze beschuldiging krachtig ontkend en Pretoria ervan beschuldigd politieke dekking te bieden aan de militante groepering Hamas.
Wat de rechtbank uiteindelijk ook beslist in de Myanmar-zaak, zal gevolgen hebben voor de Zuid-Afrikaanse zaak, vertelde Juliette McIntyre, een expert op het gebied van internationaal recht aan de Universiteit van Zuid-Australië, aan Associated Press.
“De wettelijke test voor genocide is zeer streng, maar het is mogelijk dat rechters de definitie zullen verbreden”, zei hij.
Een ontdekking van genocide zou lopende onderzoeken bij een andere in Den Haag gevestigde rechtbank, het Internationaal Strafhof, versterken.
In 2024 vroeg de hoofdaanklager van de rechtbank rechters om een arrestatiebevel uit te vaardigen tegen het hoofd van het militaire regime van Myanmar, hoge generaal Min Aung Hlaing, wegens misdaden tegen de Rohingya, een verzoek dat nog steeds in behandeling is.
Aanvullende bronnen • AP
