TDe emotionele klap was iets wat ik niet had verwacht, ook al had ik dat misschien wel moeten doen. De Commodore 64 Ultimate, een nieuwe versie van de legendarische 8-bit computer, wordt geleverd in een doos die is ontworpen om op de originele verpakking te lijken: een foto van de machine zelf tegen een diepblauwe achtergrond die overgaat in een reeks witte strepen. Als je hem dan opent, vind je een ongelooflijk nauwkeurige replica van wat fans liefkozend de broodtrommel noemden: de dikke Commodore 64 gekanteld, in bruine en beige tinten, de rode LED in een hoek boven de rij reekleurige functietoetsen. Het lijkt alsof het weer 1982 is.
Mijn vader kocht eind 1983 een C64 voor ons. Het was onze tweede computer na de ZX81, en het leek een enorme sprong in de toekomst met zijn gedetailleerde kleurenafbeeldingen, geavanceerde geluidschip en toetsenbord van volwassen formaat. We hebben het op onze eettafel uitgepakt, op een kleine draagbare tv aangesloten en het enige spel geladen dat we hadden, een heel eenvoudige Donkey Kong-kloon genaamd Crazy Kong. Mijn leven zou nooit meer hetzelfde zijn. Dit ding was mijn obsessie voor de komende vier jaar: mijn vriendschappen en vrije tijd draaiden om games als Bruce Lee, Paradroid en Hyper Sports. Tot op de dag van vandaag heb ik nog steeds herinneringen aan het spelen van de Leaderboard-golfsimulatie met mijn vader. De geluidseffecten, stemsamples en graphics die door die computer worden opgeroepen, hebben, God, bijna 40 jaar lang onnodig in mijn hoofd geleefd.
Commodore was tien jaar lang een groot succes. De 64 volgde (waarvan tussen de 12 en 30 miljoen exemplaren werden verkocht) met de Amiga, een andere geweldige speelautomaat. Maar met de opkomst van de pc volgde een lange en pijnlijke achteruitgang: het bedrijf vroeg in 1994 uiteindelijk het faillissement aan en het merk bleef jarenlang semi-levend na een reeks overnames van intellectueel eigendom. In augustus 2025 kocht retro YouTuber Christian “Peri Fractic” Simpson, gesteund door een bestuur van Commodore-veteranen, het merk en beloofde het nieuw leven in te blazen.
Het resultaat is de Ultimate, een getrouwe reproductie, niet alleen qua uiterlijk (al kun je kiezen voor een Starlight-editie met veel LED-lampjes en transparante behuizing), maar ook qua technische specificaties. In plaats van een software-emulatie van de C64 uit te voeren, is deze gebouwd rond een FPGA (field programmable gate array), een geïntegreerd circuit dat is geprogrammeerd om echte hardware te simuleren. U kunt een originele Datasette C64 of diskdrive aansluiten en deze zal de originele software uitvoeren (het mooie is dat als u een bestand op disk draait, de computer het geluid van een diskdrive simuleert, compleet met zoemen, tikken en piepjes). Het heeft ook een cartridgepoort die oudere games zoals International Soccer kan draaien. Om het geheel compleet te maken, kun je je oude Quick Shot II aansluiten op een van de twee joystickpoorten. Laad dus gewoon een exemplaar van Daley Thompson’s Decathlon en breek het onmiddellijk.
Maar het is niet alleen een machine om oude spellen te spelen. Zet hem aan met de originele aan/uit-schakelaar aan de zijkant en hij zal opstarten in het originele Commodore 64 splash-scherm, compleet met de woorden “Commodore 64 Basic V2, 64K Ram system, 38911 Basic Bytes free. Ready.” En de knipperende cursor. Je kunt het programmeren zoals je dat toen deed, met Basic of, als je al gevorderd bent, met assembleertaal. Natuurlijk heb ik ieders eerste show in de jaren 80 geprobeerd:
10 schrijf “Keith is cool”;
Van 20.00 uur tot 10.00 uur
Het werkte. Vervolgens heb ik een oude lijst met programma’s van Computer & Video tevoorschijn gehaald Spellen tijdschrift en getypt, hoewel het een uitdaging is omdat de afdruk klein, vervaagd en bevlekt is na 30 jaar op mijn zolder. Bovendien kunt u de aan/uit-knop omhoog klikken, waarna u naar een alternatief menu vol nieuwe opties gaat. Je kunt een USB-stick aansluiten en de C64-games en -apps laden die je online hebt gekocht. De computer wordt ook geleverd met een voorbeeld (cassettevormig) USB-station vol demo’s en games om uit te proberen. Sterker nog, je kunt hem eenvoudig via een bekabelde of draadloze verbinding met internet verbinden, waardoor je toegang hebt tot een archief met gemeenschapsspellen en ouderwetse message board-systemen, feitelijk de jaren 80-equivalenten van Reddit-forums.
Wat ik leuk vind aan de auto is deze naadloze integratie van moderne technologie in een retro-setting. Je kunt hem via HDMI op een moderne monitor aansluiten, maar de menu’s en ingangen doen allemaal denken aan het jaren ’80-tijdperk: tekstlijsten, Ascii-graphics, cursortoetsen of W, A, S, D voor navigatie. Herinneringen aan de interactie met deze eeuwenoude hardware kwamen terug. Alles wat je deed op de C64 vergde inspanning en expertise, of het nu ging om het laden van een game of het schrijven van kleine programma’s: er was geen sprake van slepen en neerzetten, geen plug-and-play; u was een computergebruiker, geen platformconsument. In het persbericht waarin het product werd aangekondigd, noemde Commodore zichzelf “het merk Digital Detox – een gedurfd standpunt tegen de hedendaagse giftige technologie.” En hoewel dit een beetje polemisch en zelfgenoegzaam is, schuilt er een kern van waarheid in. Het verkennen van de C64 de afgelopen weken heeft mij meer plezier dan ooit gegeven bij het downloaden van een app op mijn telefoon.
Met een prijs van £ 260,50 ($ 349,99 / AU $ 524), is hij niet goedkoop en roept de vraag op: zit er waarde in deze auto die verder gaat dan zijn aantrekkingskracht op de oorspronkelijke eigenaren? Ik denk dat dat zo is. Op een meer toegankelijke manier dan de ongelooflijke replica van de PDP-10 Waar ik vorig jaar over schreef: het is een levend historisch overblijfsel, een manier om opnieuw verbinding te maken met het oorspronkelijke concept van de desktopcomputer thuis, als iets dat we hebben geleerd en waarvoor we hebben gecodeerd. De uitstekende gebruikershandleiding die erbij wordt geleverd, staat vol met nuttige informatie over hoe u deze kunt gebruiken om muziek te maken en afbeeldingen weer te geven; Ik hoop oprecht dat hierdoor een alternatieve indie-gamingscene tot bloei komt. Het begrijpen van computers op een fundamenteel niveau dat verder gaat dan eenvoudige gebruikersinterfaces heeft intrinsieke waarde; Het is nuttig om inzicht te krijgen in hoe programma’s werken, hoe eenvoudig ook.
En de nostalgische impact van de auto is ook de moeite waard. Het was leuk om mijn kinderen dit versteende ding te laten zien: geen samengestelde muur van games om te kopen, geen advertenties, geen pop-ups, geen meldingen op sociale media. Ondertussen bewees het opnieuw spelen van die oude games de waarde van een geweldig ontwerp en slimme programmering boven hype en visuele aantrekkingskracht. Het is een les die we allemaal zelf kunnen leren.
