Het nieuwe jaar is een tijd voor goede voornemens. Dit jaar lijken overheden, platforms en activisten hetzelfde doel te hebben bereikt: kinderen moeten minder tijd online doorbrengen en bedrijven moeten precies weten hoe oud hun gebruikers zijn.
Van TikTokHet eindeloze scrollen van chatbots zoals Grok van xAI, die binnen enkele seconden ongecensureerde antwoorden op vrijwel elke vraag kunnen geven, en de verslavende en ongepaste online opties, zorgen ervoor dat wetgevers en toezichthouders zich zorgen maken. Het resultaat is een nieuw soort wapenwedloop: wetgevers, vaak opgeschrikt door krantenkoppen over geestelijke gezondheid, extremisme of seksuele uitbuiting, wenden zich tot leeftijdsgrenzen, gebruikslimieten en regelrechte verboden als oplossingen voor de problemen van sociale media. Vorige week nog, we zagen Grok Bewijsstuk A worden in het debat over schadelijke inhoud, omdat het helpt gebruikers uit te kleden, terwijl staten verboden, blokkades en tijdslimieten op het gebruik van de technologie overwegen of implementeren.
“Op dit moment lijkt het debat over regelgeving zich uitsluitend te concentreren op de vraag hoe sommige internetdiensten netto negatief zijn en of minderjarigen geen toegang zouden moeten hebben tot die diensten”, zegt Catalina Goanta, universitair hoofddocent privaatrecht en technologie aan de Universiteit Utrecht. Deze zwart-witbenadering is voor politici gemakkelijk te analyseren, maar communiceert niet noodzakelijkerwijs de nuances die betrokken zijn bij de technologie en het positieve potentieel ervan. “Het wetenschappelijke debat laat ons een veel genuanceerder beeld zien van wat schadelijk kan zijn voor minderjarigen, en dit zal van veel meer aspecten afhangen dan alleen of een kind een telefoon in de hand heeft”, zegt Goanta.
Wetgevers komen snel in actie om jongere gebruikers een beschermend schild te geven. A December 2025 wetsontwerp in Texas zouden Apple en Google verplicht hebben de leeftijd van gebruikers te verifiëren en ouderlijke toestemming te verkrijgen voor app-downloads door minderjarigen, maar het werd vlak voor Kerstmis geblokkeerd.
Ondertussen, nu permanente verboden worden geblokkeerd, dringen staten regels aan die de toegang tot sociale media beperken. Virginia’s standaarddaglimiet van één uur voor jongeren onder de 16 jaar werd gelanceerd met een vereiste voor “commercieel redelijke” leeftijdscontroles. Het is echter al gebeurd voor de rechter uitgedaagd door middel van een rechtszaak gepresenteerd door NetChoice, een vereniging die ernaar streeft “het internet veilig te maken voor vrij ondernemerschap en vrije meningsuiting.” De groep, waartoe ook Amazon, Google, Meta en OpenAI behoren, zegt dat het opleggen van een tijdslimiet aan sociale media hetzelfde is als het beperken van je vermogen om boeken te lezen of documentaires te kijken.
“Alle wetten zijn aangevochten, en de uitspraak van de rechtbank over de wet van Texas belooft niet veel goeds voor andere staatswetten”, zegt Adam Kovacevich, oprichter en CEO van de Kamer van Vooruitgang, die hij omschrijft als “een linkse politieke coalitie voor de technologie-industrie.”
Maar, zegt hij, een deel van deze stoere praatjes wordt vermoedelijk ook geholpen door de grote technologiebedrijven zelf: “Het is belangrijk om in gedachten te houden dat de wetsvoorstellen voor leeftijdsverificatie in de appstore door Meta zijn geschreven en naar voren gebracht, grotendeels als een manier om van verdediging naar aanval over te gaan.”
De wet van Texas is slechts een van de vele die in opkomst zijn in de Verenigde Staten en de rest van de wereld. Aan de overkant van de Atlantische Oceaan, Frankrijk streeft naar een verbod op sociale media in Australische stijl voor jongeren onder de 15 dit jaar, terwijl zelfs de officiële (zij het niet waarschijnlijke) oppositiepartij van Groot-Brittannië, de Conservatieven, steunde een verbod op sociale media voor kinderen onder de 16 jaar.
Deze rechtszaak is een voorbode van wat er in 2026 zal gebeuren, meent Kovacevich. “Wetgevers blijven pushen en pushen met mandaten voor leeftijdsverificatie, waarschuwingslabels en ontwerpmandaten, en ze blijven dezelfde twee buzzsaws tegenkomen”, zegt hij: “Privacyrechten van gebruikers en het Eerste Amendement.”
De wetgevingsgolf maakt deel uit van een grotere technologische matigingsbeweging gericht op sociale media, apps en sociale netwerken NAAR DE. In Groot-Brittannië zijn de kinderveiligheidsbepalingen van de Online Safety Act in juli 2025 van kracht geworden, waardoor platforms waartoe kinderen toegang hebben, verplicht zijn om ‘zeer effectieve’ leeftijdsgarantiemaatregelen te implementeren en jonge gebruikers te beschermen tegen inhoud die zelfbeschadiging, zelfmoord, geweld en pornografie promoot.
Met Grok staat de wet voor de eerste grote test voor de verantwoordelijke instantie, de communicatieregulator Ofcom. In de hele Europese Unie worden de regels van de Digital Services Act inzake gegevens van kinderen en aanbevelingssystemen ook aangescherpt. De vraag is nu of rechtbanken – en gebruikers – de wrijving die door deze wetten ontstaat, zullen tolereren.
“Regelgevers hebben een inherente spanning die opgelost moet worden”, zegt Goanta. “Willen we dat kinderen zeggenschap hebben over hun toegang tot en gedrag op internet – het kinderrechtenverhaal. Of beschouwen we ze als beperkte capaciteiten omdat ze nog niet volledig ontwikkeld zijn en hun voogden beslissingen voor hen kunnen nemen?” Hij wijst erop dat er veel oplossingen kunnen zijn die tussen de twee uitersten in liggen. “Maar het resulterende spook zou het middelpunt van debatten moeten zijn, en niet van morele paniek.”
