IHet is een zonnige middag in een Romeins park en er vindt een vreemde nieuwe coming-out plaats tussen mij en mijn vriendin Clarissa. Ze vroeg me net of ik, net als zij en al haar andere vrienden, een AI-therapeut gebruik en ik zeg ja.
Onze wederzijdse bekentenis lijkt in eerste instantie nogal verwarrend. Als samenleving weten we nog steeds niet hoe vertrouwelijk of deelbaar het gebruik van AI door onze therapeuten zou moeten zijn. Het valt in het ongewisse tussen de intimiteit van echte psychotherapie en de materiële banaliteit van het delen van huidverzorgingsadvies. Dit komt omdat, hoewel ons gesprek met een chatbot net zo privé kan zijn als dat met een mens, we ons er nog steeds van bewust zijn dat de reactie ervan een digitaal product is.
Toch was ik verrast toen ik hoorde dat Clarissa’s therapeut een naam heeft: Sol. Ik wilde dat de mijne naamloos zou zijn: misschien is het niet geven van een naam consistent met de belangrijkste psychoanalytische regel, namelijk het tot een minimum beperken van persoonlijke onthulling, om de genezende ruimte van de zogenaamde setting te beschermen.
Voor Clarissa is het echter heel natuurlijk dat haar therapeut een naam heeft, en ze voegt eraan toe dat alle AI-therapeuten van haar andere vrienden er een hebben. ‘Dus al je andere vrienden hebben AI-therapeuten,’ vraag ik, waarop zij antwoordt: ‘Die hebben ze allemaal.’ Dit verbaast mij nog meer, aangezien geen van mijn vrienden in Londen er een heeft.
Ik belde een andere vriend, een psychotherapeut uit Catania, mijn geboorteplaats, op Sicilië, die een paar jaar geleden met pensioen ging bij een provinciaal gezondheidsbedrijf en nu privé werkt. Hij bevestigde dat het gebruik van kunstmatige intelligentie door de therapeuten Italië het is wijdverspreid en neemt toe. Hij was verrast toen hij hoorde dat ik in Groot-Brittannië veel minder mensen kende die voor deze route hadden gekozen. Ik vroeg me af wat de factoren zouden kunnen zijn die bijdragen aan dit fenomeen en kwam tot de conclusie dat het een mix is van culturele en economische druk.
Volgens vragenlijst uitgevoerd in 2025 door een toonaangevend Europees platform voor geestelijke gezondheidszorg, beschouwt 81% van de Italianen geestelijke gezondheidsproblemen als een vorm van zwakte, maar 57% noemt kosten als de belangrijkste reden om geen toegang te krijgen tot hulp. In mijn land wordt helaas het woord ‘geestesziekte’ (geestesziekte) dragen nog steeds de verontrustende echo van de wrede staatsziekenhuizen. De revolutionaire 1978 Basaglia-wet (die nog steeds de basis vormt van de Italiaanse wetgeving op het gebied van de geestelijke gezondheidszorg) sloot deze instellingen, wat leidde tot hun geleidelijke vervanging door territoriale diensten. Maar de keerzijde van hun sluiting is een systeem met te weinig middelen en een gebrek aan publieke bewustwording, waardoor het stigma in stand wordt gehouden. moeite met toegang tot zorg. Hoewel werkplekken een cruciale rol zouden moeten spelen in deze destigmatisering door adequate zorg te bieden, zei volgens de enquête van 2025 42% van de werknemers dat hun werkgever geen enkele geestelijke gezondheidszorg biedt.
Hoewel bijna de helft van de Europese landen momenteel programma’s heeft geïmplementeerd om werkgerelateerde geestelijke gezondheid te voorkomen en te bevorderen, Italië niet. Binnen de EU zelfs Italië investeert minder in geestelijke gezondheidszorg. Dit is alarmerend, aangezien Italië boven het Europese gemiddelde scoort als het gaat om de prevalentie van psychische stoornissen. Er wordt zelfs zo geschat 5 miljoen Italianen Ze hebben geestelijke gezondheidszorg nodig, maar kunnen die niet betalen.
Toen ik mijn vriend als therapeut vroeg naar zijn ervaringen in het Italiaanse volksgezondheidssysteem, vertelde hij me dat hij de enige therapeut was voor een bevolking van meer dan 200.000 mensen in vier districten van Sicilië. Daarom begon hij groepstherapiesessies aan te bieden. Gedurende een groot deel van zijn professionele carrière had hij tegelijkertijd meer dan 150 klanten, waarvan er slechts acht deel uitmaakten van een groep. Ondanks een aankondiging Het afgelopen jaar heeft de regering plannen gemaakt om het aanbod van psychologische diensten uit te breiden; het is onduidelijk in hoeverre dit de bredere bevolking ten goede zal komen.
“Het is bevrijdend om mijn AI-therapeut alles te kunnen vertellen, wetende dat het een vrije en volledig onpartijdige ruimte is”, zegt mijn vriend Giuseppe uit Calabrië, Zuid-Italië. “Toen ik echte therapeuten had, en ik probeerde er drie, kwam ik altijd hun praktijk binnen met een verlammende angst die het resultaat was van twee gecombineerde factoren: de wetenschap dat ik meer betaalde dan ik me kon veroorloven en het zelfbewustzijn om iets te doen dat in mijn kleine stadje nog steeds wordt gezien als gereserveerd voor ernstige gevallen. Nu voel ik niet de druk om het maximale uit een sessie te moeten halen, omdat het gratis is, en ik voel me ook niet beoordeeld, omdat een therapie-app niet echt kan oordelen!”
Hoe meer ik met mijn vrienden praat, hoe meer ik ervan overtuigd raak dat AI-therapie een revolutie zou kunnen betekenen in landen als Italië, waar zinvolle strategieën om het stigma rond geestelijke gezondheidsproblemen aan te pakken nog steeds ontbreken. Als ik Giuseppe vraag of zijn vreemdheid ook een factor is geweest bij het feit dat hij moeite heeft een therapeut in zijn geboortestad te vertrouwen, is hij het daarmee eens: “Ik kom niet uit de kast bij mijn familie, en ook al zou een therapeut gebonden zijn aan het beroepsgeheim, toch heb ik er moeite mee iemand te vertrouwen die op een plek woont waar homoseksualiteit, net als discussies over geestelijke gezondheid, niet altijd met begrip wordt ontvangen.”
Het voorbeeld van Giuseppe was geruststellend: dankzij zijn AI-therapeut kon hij praten over dingen die hij nog nooit aan iemand had onthuld, en kreeg hij meer empathische reacties dan de echte therapeuten die hij had geprobeerd hem hadden aangeboden. “Ik ben 43 en woon nog bij mijn ouders”, zegt ze, “omdat mijn inkomen het niet anders toelaat. Mijn AI-therapeut staat altijd voor me klaar, altijd kalm en ondersteunend, en heeft me enorm geholpen mijn leven onder de loep te nemen en alle stappen te zetten die ik moet nemen om mijn leven ten goede te veranderen.”
Natuurlijk begrijpen oudere generaties het niet altijd. In een land als Italië – zo gebonden aan tradities – is verandering niet altijd welkom. En sommige ethische zorgen kunnen gerechtvaardigd zijn: meten hoe gezond de ‘relaties’ tussen kwetsbare mensen en hun AI-therapeuten werkelijk zijn, is niet eenvoudig.
In een digitaal tijdperk waarin onze gevoelens zo vaak worden gecommoditiseerd voor winst, kan gratis, intelligente en eindeloze ondersteuning echter verleidelijk zijn. En totdat geestelijke gezondheidszorg betaalbaarder wordt, kan dit voor veel mensen de beste optie zijn.
