De middenmachten treden naar voren

Toen de Verenigde Staten de wereldorde die ze sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog hadden opgebouwd, op staande voet verlieten en zich feitelijk aansloten bij de revisionistische machten China en Rusland, was het duidelijk dat we terugkeerden naar het soort grote machtssferen die de 19e eeuw kenmerkten. Wat minder duidelijk was, was hoe het in de toekomst zou vergaan met iemand die buiten deze vergelijking werd gelaten.

Op de krachtigste toespraak Op het World Economic Forum in Davos, Zwitserland, presenteerde de Canadese premier Mark Carney deze week een toekomstgerichte visie voor degenen die in de bres moeten opereren.

Om te beginnen erkende hij dat de liberale, op regels gebaseerde orde, ondanks al haar gebreken en hypocrisie, de veiligheid en welvaart van kleinere machten voldoende heeft geprofiteerd om hun loyaliteit te bevorderen. Maar dit alles is voorbij. We moeten onszelf niet voor de gek houden dat we ons in een tijd van ‘transitie’ bevinden die op een dag zou kunnen terugkeren naar een benadering van het oude normaal, berispte hij. Integendeel, we worden geconfronteerd met een totaalpauzewaarbij het verleden de minder machtigen dwingt een alternatieve collectieve aanpak op te bouwen.

“Middenmachten moeten samenwerken, want als wij niet aan tafel zitten, staan ​​wij op het menu”, zei hij botweg tegen de regerings- en zakenelites die zich in de Alpen verzamelden.

“Grote mogendheden kunnen het zich voorlopig veroorloven om het alleen te doen. Ze hebben de marktomvang, de militaire capaciteit en de financiële invloed om de voorwaarden te dicteren. Middenmachten niet. Maar als we alleen bilateraal onderhandelen met een hegemon, onderhandelen we vanuit zwakte. We accepteren wat ons wordt aangeboden. We concurreren met elkaar om de meest meegaande te zijn.”

“Dit is geen soevereiniteit, het is de uitoefening van soevereiniteit door ondergeschiktheid te aanvaarden.

“In een wereld waar rivaliteit tussen grote machten heerst, hebben landen in het midden een keuze: met elkaar concurreren om gunsten, of zich verenigen om een ​​derde pad van impact te creëren.

“We moeten niet toestaan ​​dat de opkomst van harde macht ons verblindt voor het feit dat de macht van legitimiteit, integriteit en regels sterk zal blijven als we ervoor kiezen om ze samen uit te oefenen.”

Hij legde verder uit wat hij bedoelde:

‘Ten eerste betekent het dat je de realiteit een naam geeft. Stop met het oproepen tot een ‘op regels gebaseerde internationale orde’ alsof deze nog steeds werkt zoals geadverteerd. Noem het wat het is: een systeem van escalerende rivaliteit tussen grote machten, waarin de machtigste hun eigen belangen nastreven en economische integratie als dwangwapen gebruiken.

Het betekent consistent handelen en dezelfde normen toepassen op bondgenoten en rivalen. Wanneer middenmachten economische intimidatie vanuit de ene richting bekritiseren, maar zwijgen als deze uit een andere richting komt”, past dit in het verhaal van onmacht.

Bovendien, zo vervolgde hij, ‘betekent het bouwen aan datgene waarin we zeggen te geloven. In plaats van te wachten tot de oude orde is hersteld, betekent het het creëren van instellingen en regelingen die werken zoals beschreven.

“En dat betekent het verminderen van de invloed die dwang mogelijk maakt. Het opbouwen van een sterke binnenlandse economie moet altijd de onmiddellijke prioriteit van elke regering zijn. En internationale diversificatie is niet alleen economische voorzichtigheid: het is de materiële basis voor een eerlijk buitenlands beleid. Landen verdienen het recht op principiële standpunten door hun kwetsbaarheid voor vergelding te verminderen.”

Een wereldorde van gedistribueerde macht

Carney’s visie sluit aan bij het denken van Anne-Marie Slaughter, voormalig directeur beleidsplanning bij het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, in een recente Futurology-podcast. In ons gesprek erkende hij dat het tijdperk van de grote machten opnieuw in opkomst was, maar dat we voor een andere wereld staan ​​dan die van de 19e eeuw. Regeren in hun domein is slechts een deel van het verhaal.

Het in kaart brengen van de wereld van vandaag, zo betoogde hij, moet een hele reeks verschillende actoren en netwerken omvatten: steden, staten, provincies, multinationale ondernemingen, NGO’s uit het maatschappelijk middenveld, middelgrote machten en regionale arrangementen van de Associatie van Zuidoost-Aziatische Naties (ASEAN) tot de Afrikaanse Unie, die allemaal samen te maken hebben met gemeenschappelijke mondiale uitdagingen, van klimaatverandering tot pandemieën, evenals economische en veiligheidsdreigingen die voortkomen uit de predatie van grote mogendheden.

Dit is geen kaart van machteloosheid, maar van gedistribueerde macht waarbij actoren “met meerdere partners samenwerken en op één lijn staan”, en ook cruciale “hubs” vormen, georganiseerd rond handel, financiën, klimaatmitigatie, technologie of andere expertise die “mondiale” publieke goederen leveren. Het is een politiek en functioneel horizontalere wereld dan het hiërarchische systeem dat nu in de geschiedenis verdwijnt, en daarom flexibeler en vloeiender.

Volgens het subsidiariteitsbeginsel in mondiaal bestuur, Jonathan Blake en Nils Gilman beschrijven een soortgelijk beeld van een mogelijke wereldorde in hun boek “Children of a Modest Star: Planetary Thinking for an Age of Crisis”.

Carney’s toespraak in Davos was een vleugje hoop voor degenen die nog steeds proberen te leven in een pragmatische en principiële wereld, waar macht alleen geen recht schenkt.

Er doemt echter een grote vraag op bij deze middenmachten, regionale organisaties, multi-partnerarrangementen of horizontaal verspreide netwerken en hubs: kan de geografisch niet-aaneengesloten diversiteit in zoveel gebieden, zonder zwaartepunt, coherent genoeg zijn als een verenigde kracht om als effectief tegenwicht tegen de grote mogendheden te dienen?

Het geopolitieke verhaal van de komende decennia zal gaan over de vraag hoe deze asymmetrie zichzelf wel of niet zal oplossen.