In Davos stellen Amerikaanse bondgenoten een versleten wereldorde ter discussie: NPR

DAVOS, Zwitserland – Het was een van de meest onstabiele weken voor de transatlantische betrekkingen in de recente geschiedenis, gekenmerkt door een reeks ontwrichtende verklaringen van president Trump die de mondiale markten in beroering brachten en de betrekkingen met enkele van Amerika’s nauwste bondgenoten onder druk zetten – over onderwerpen variërend van Groenland tot Gaza.

De diplomatieke whiplash was volledig te zien in het Zwitserse skigebied Davos, waar het jaarlijkse World Economic Forum plaatsvond tegen een achtergrond van groeiende onzekerheid over de rol van Amerika als wereldleider onder de westerse democratieën. Tegen de tijd dat de late helikopter van president Trump in de Alpensneeuw landde, was een groot deel van de schade – althans diplomatiek – al aangericht.

In de weken voorafgaand aan de bijeenkomst soms improviserend Trumps opmerkingen en medewerkers van het Witte Huis over een mogelijke Amerikaanse militaire overname van Groenland had zijn hoogtepunt bereikt in hernieuwde tariefdreigingen tegen acht Europese landen.

De ongekende presidentiële retoriek had ertoe geleid dat bondgenoten moeite hadden om de Amerikaanse bedoelingen te interpreteren, terwijl de mondiale financiële markten nerveus reageerden en diplomaten zich afvroegen hoe duurzaam Amerika’s al lang bestaande verplichtingen waren geworden.

Een regelrechte toespraak uit Canada

Dit ongemak werd vervolgens openlijk geuit door verschillende leiders in Davos. De Canadese premier Mark Carney betoogde dat de economische en veiligheidsarchitectuur van na de Tweede Wereldoorlog zodanig verslechterde dat middelgrote landen, zoals Canada, opnieuw bloot kwamen te liggen.

“Laat ik eerlijk zijn: we zitten midden in een breuk, niet in een transitie” Carney vertelde de afgevaardigden in de grote conferentiezaal van het Forum. “Grote mogendheden zijn economische integratie als wapen gaan gebruiken: tarieven als hefboom, financiële infrastructuur als dwang, toeleveringsketens als kwetsbaarheden die moeten worden uitgebuit.”

Carney waarschuwde dat de op regels gebaseerde internationale orde die tientallen jaren heeft bijgedragen aan het beheersen van de rivaliteit tussen grote mogendheden, aan het ‘vervagen’ is en dat landen als de zijne er niet langer van kunnen uitgaan dat de Verenigde Staten op betrouwbare wijze zullen optreden als een stabiliserende kracht in het systeem.

Franse president Emmanuel Macron maakte een soortgelijke opmerkinghet moment wordt geframed als een moment van historische politieke en veiligheidsonzekerheid. “We bereiken een periode van instabiliteit en onevenwichtigheden, zowel vanuit veiligheids- en defensieperspectief als vanuit economisch perspectief”, zei hij tegen een publiek van mondiale politici en bedrijfsleiders in Davos.

Macron koppelde deze onevenwichtigheden aan een bredere democratische terugtrekking en een hervatting van de geopolitieke confrontatie, wat hij “een verschuiving naar een wereld zonder regels noemde, waar het internationaal recht met voeten wordt getreden en waar het enige recht dat lijkt te tellen dat van het sterkste is”. Het was een typering die Macron twee jaar geleden bedoeld zou hebben voor leiders als presidenten Xi Jinping en Vladimir Poetin – maar voor velen in het publiek leek hij deze week ook president Trump te targeten.

Toen de Amerikaanse opperbevelhebber de volgende dag op hetzelfde podium verscheen, gaf hij een heel andere interpretatie, waarbij hij betoogde dat ruwe militaire en economische macht – in plaats van verbale geruststelling – de sleutel was tot het in stand houden van veiligheidspartnerschappen.

“We willen sterke bondgenoten, geen ernstig verzwakte bondgenoten. We willen dat Europa sterk is”, zei Trumpeen beroep doend op zijn Schotse en Duitse afkomst. “Uiteindelijk zijn dit nationale veiligheidskwesties, en misschien maakt geen enkel actueel probleem de situatie duidelijker dan wat er momenteel met Groenland gebeurt.”

In dezelfde toespraak leek Trump zijn definitieve beslissing te hebben genomen een Amerikaanse invasie van Groenland uitsluitendat is een semi-autonoom gebied van Denemarken, een NAVO-bondgenoot. Maar hij bleef het Deense beheer van het strategisch belangrijke Arctische gebied in twijfel trekken. NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte kwam snel in actie om de spanningen weg te nemen tijdens een volgende bijeenkomst, waardoor Trump op sociale media kon verklaren dat er een akkoord over de veiligheid in het Noordpoolgebied was bereikt – met vrijwel geen publieke details. Trump zei ook dat hij de nieuwe tarieven die hij van plan was op te leggen aan goederen uit Europese landen had opgegeven.

De Deense politieke leiders beweerden vervolgens dat Rutte niet namens hen sprak, waardoor het soort diplomatieke dubbelzinnigheid dat de perceptie van de Amerikaanse regering, vooral in Europa, heeft aangetast, alleen maar groter werd.

Trump maakte later op sociale media bekend dat hij een uitnodiging aan Canada om zich bij hem aan te sluiten zou intrekken Vredesraad werken aan het stabiliseren van post-conflict Gaza en misschien andere conflicten, een initiatief dat door Trump in Davos werd aangeprezen.

Zelenskyj roept Europa op om meer te doen

Niettemin had de hele episode binnen het NAVO-bondgenootschap de zorgen over de voorspelbaarheid en het vertrouwen van de VS al doen toenemen. Voor de Oekraïense president Volodymyr Zelensky onderstrepen dergelijke zorgen de frustratie die hij herhaaldelijk heeft geuit sinds de grootschalige invasie van Rusland bijna vier jaar geleden.

“Europa houdt ervan om over de toekomst te praten, maar vermijdt het om vandaag actie te ondernemen, een actie die bepalend is voor het soort toekomst dat we zullen hebben” zei Zelenski tijdens zijn keynote speech na aankomst in Zwitserland op donderdag. “Dat is het probleem.”

Voor de Oekraïense leider is het niet alleen een kwestie van strategie, maar ook van geloofwaardigheid, in een tijd waarin de Amerikaanse politieke aandacht steeds meer wordt afgeleid en Europese regeringen af ​​en toe op hun hoede blijven voor het uitoefenen van harde macht.

De Davos-week begon met harde marktreacties en diplomatieke schokken, en eindigde zonder een duidelijke oplossing. Wat in plaats daarvan bleef bestaan, was een vraag die steeds vaker werd geuit door Amerikaanse bondgenoten, zowel publiekelijk als privé: of de verstoringen van de afgelopen dagen tijdelijke turbulentie waren – of een bewijs van een meer permanente verschuiving in het mondiale leiderschap die ze nu moeten voorbereiden om grotendeels op eigen kracht te beheren.