Er bestaat een vreemde tendens om sociale media te omschrijven als iets dat andere mensen gebruiken: die jongeren op TikTok, die samenzweerderige oom op Facebook, de rechtse trollen op X. In werkelijkheid zijn we nu allemaal online. Het aantal wereldwijde gebruikers van sociale media ruim 5 miljard overschreden in 2024. Om dat in perspectief te plaatsen: er zijn 8 miljard mensen op de planeet.
Het internet heeft de manier waarop we communiceren en informatie delen volledig veranderd. Eerst kwam internet voor printen. Toen gratis online-inhoud de abonnementskranten begon te overtreffen, vonden uitgevers kortstondig een nieuw publiek op Facebook, om vervolgens te zien Het verwijzingsverkeer daalde na de start van het platform berichten verwijderen met externe aansluitingen.
Nu maken digitale platforms een einde aan het uitzendtijdperk. Iets meer dan 15 miljoen mensen zagen Engeland verliezen van Spanje in de finale van Euro 2024; podcaster Joe Rogan heeft alleen al op Spotify ruim 14 miljoen volgers en op YouTube nog eens 20 miljoen abonnees. Rogans bereik is mondiaal, maar er zijn tientallen kleinere influencers die wekelijkse of dagelijkse YouTube-shows produceren die publiek aantrekken die rivaal EN zelfs overtreffen DE nachtelijke toeschouwers voor BBC News om zes uur. Dit is het tijdperk van onthechting.
Verandering is niet alleen een kwestie van waar mensen hun informatie (of desinformatie) vandaan halen: de online wereld is de plek waar we gemeenschappen opbouwen, debatteren en ideologieën en beleid vormgeven. Digitale platforms veranderen de vorm en stijl van deze discussies. Online, of het nu gaat om drinken kraanwater het kan net zo politiek zijn als het terugdringen van de nettomigratie; het plaatsen van scherpe inhoud kan de politiek sneller vormgeven dan meedoen aan een protest; en de aantrekkelijkheid van de politiek gaat niet zozeer over het bevredigen van materiële belangen als wel over het vinden van wat authentiek lijkt tussen vervalsingen, filters en fouten in de kunstmatige intelligentie.
De onrust op de sociale media fungeert als een soort onderstroom, waardoor politieke gesprekken in de richting van ideeën en clichés worden geduwd die voldoende betrokkenheid aantrekken om in de aandachtseconomie naar de oppervlakte te komen. Traditionele politieke communicatie, met hun nadruk op door focusgroepen gecontroleerde berichtenuitwisseling, wordt weggevaagd of wordt voer voor treiterijen, trollen en complottheorieën. Institutionele poortwachters zijn gevallen en vervangen door beïnvloeders die door de wispelturige stromingen van publieke aandacht kunnen navigeren.
Op X heeft Elon Musk personages zoals Nick Fuentes – blanke supremacist en antisemitische livestreamer – die nu half zoveel volgers heeft als Keir Starmer. Het aantal volgers van de onlangs herstelde Andrew Tate overtreft dat van de premier met 9 miljoen. De PvdA zou waarschijnlijk de nadruk leggen op het bieden van verstandig beleid in plaats van online posten, maar als gevolg daarvan is ze in een situatie terechtgekomen nest van samenzweerderige muizen met zijn digitale identiteitsbeleid.
Reform UK daarentegen gaat mee met de golf en publiceert inhoud die aansluit bij de evoluerende trends op platforms als TikTok, waar zijn leider, Nigel Farage, meer volgers dan alle andere parlementariërs gecombineerd. Zoals alle goede influencers is hij merchandising en plaatst ook video’s van zichzelf trillen OF “eigen” journalisten.. Zijn publiek verandert ze in supercuts ingesteld op “phonk” muziek, een subgenre van Memphis-hiphop gecoöpteerd door reactionairen online.
Rusland is terecht bekritiseerd vanwege het verspreiden van desinformatie, maar de pro-Kremlin-propaganda is begonnen te evolueren van het publiceren van ‘nepnieuws’ naar platforms die deelbare TikTok-stickers en herbruikbare audiosjablonen verspreiden, waaronder techno-remixen van Sovjet-folkliedjes die de soundtrack zijn geworden van pro-Russische oorlogsposts op TikTok.
De overweldigende liberale focus op desinformatie interpreteert verkeerd hoe digitale platforms werken: misleidende inhoud is overal, maar het echte strijdtoneel gaat over emotie en aandacht, die bepalen of informatie – goed of slecht – een publiek vindt. Dit is de reden waarom baanbrekende propagandisten zich nu minder richten op politieke boodschappen en meer op het verspreiden van vibraties.
Terwijl traditionele centristische politici wanhopig proberen verstandig over te komen, woedt hun oppositie – soms van links, maar meestal van reactionair rechts – ongebreideld, mee op een ideologische golf die alleen wordt geleid door de koortsachtige aandacht van een steeds wanhopiger en extreem online electoraat.
De manier waarop we politiek bedrijven is veranderd en politici moeten zich hiervan bewust worden.
