CARACAS, Venezuela— Oswaldo Pinto is gewend aan teleurstellingen tijdens het winkelen om eten voor zijn gezin te kopen. Maar onlangs raakte hij bijzonder gedemoraliseerd nadat hij op zoek was naar koopjes op de uitgestrekte Coche-markt, die voornamelijk een clientèle uit de arbeidersklasse aan de zuidelijke rand van deze chaotische hoofdstad bedient.
“Deze maand kon ik maar de helft kopen van wat ik nodig had”, zegt Pinto, 41, taxichauffeur en vader van twee kinderen, waaronder een pasgeboren baby thuis. “Alles is te duur geworden. De prijzen stijgen heel snel. Alleen vlees is nu iets goedkoper, maar zelfs dat kan ik niet betalen.”
Met de schamele aankopen in de hand verliet Pinto de markt. Aan de overkant van de uitgang zendt een muurschildering een uitdagende boodschap uit:
Een militaire laars met een rode ster vertrapt op het hoofd van een cartoonachtige Donald Trump, die een Hitler-snor draagt en wiens gouden kroon op de grond ligt. ‘No more Kings’ staat in het Engels geschreven, naast een vat olie met een Spaanstalige eis: ‘No More War for Petroleum.’
Een muurschildering in Caracas waarop president Trump met een Hitler-snor wordt afgebeeld, verklaart in het Spaans: ‘Geen oorlog meer om olie.’
De scène toont enkele tegenstrijdigheden in Caracas, bijna een maand nadat Trump troepen had gestuurd om president Nicolás Maduro en zijn vrouw Cilia Flores te ontvoeren en hen naar New York te brengen waar ze zouden worden beschuldigd van drugs- en wapenhandel – wat het echtpaar als een verzinsel bestempelt.
In Caracas lijken de meeste mensen te bezorgd over het dagelijkse overleven om aandacht te schenken aan politieke manifesten of de laatste verklaringen van de regerende United Socialist Party, die nu, in een onwaarschijnlijke wending, lijkt te buigen voor de eisen van de Amerikaanse president.
De wijdverbreide hoop op een radicaal herstel na de afzetting van Maduro is in duigen gevallen in het licht van een ontnuchterende realiteit: het afzetten van een sterke man kan veel eenvoudiger zijn dan het transformeren van een natie.
Een man vervoert groenten en fruit in een auto nabij een markt in een wijk met hoge inkomens in Caracas.
De meeste van de 28 miljoen inwoners van Venezuela worden geconfronteerd met dezelfde uitdagingen en hetzelfde gevoel van angst als waar ze al zo’n twaalf jaar mee te kampen hebben. Instortende olieprijzen, een onbekwame regering en harde Amerikaanse sancties hebben er samen toe geleid dat de economie van wat ooit de rijkste natie van Latijns-Amerika was, is ingestort, wat heeft geleid tot hyperinflatie, tekorten aan voedsel en medicijnen en massale emigratie.
Ondanks de beloften van Trump van nieuwe welvaart beweren velen dat de zaken erger zijn geworden sinds de afzetting van Maduro. De onzekerheid is groot, wat de inflatie aanwakkert die volgens het Internationale Monetaire Fonds dit jaar tot bijna 700% zou kunnen stijgen.
“We weten echt niet waar dit allemaal ons zal brengen”, zegt Nelida Castellanos, 40, moeder van twee kinderen, die aan het winkelen was in een middenklassewijk in het oosten van Caracas. “Er is nu iets minder angst”, voegde hij eraan toe, terugdenkend aan de zenuwslopende dagen na Maduro’s gedwongen vertrek. “De prijzen zijn iets gedaald. Maar alles is nog steeds erg duur.”
Zij en haar man hebben onlangs boodschappen gedaan. De rekening: ongeveer $ 180 voor rundvlees, varkensvlees, kip, suiker, rijst, groenten, koffie en “een beetje van alles”, zei Castellanos. “Het duurt slechts vijftien dagen.”
Een man gaat met zijn huisdier winkelen op een markt in Caracas.
Ondanks ruim een kwart eeuw socialistisch bewind, zeggen economen, blijft Venezuela een zeer ongelijke natie. Een elite 1% woont in villa’s, reist in luxe voertuigen en vliegt op luxe vakanties naar het buitenland. Maar de eens zo sterke middenklasse van het land is gedecimeerd en kan nauwelijks nog lonen van zo’n $50 tot $120 per maand beheren. Dan is er de alomtegenwoordige onderklasse.
Volgens verschillende onderzoeken leven maar liefst 8 op de 10 mensen in armoede, in een land dat over de grootste bewezen oliereserves ter wereld beschikt.
Zelfs als Trump zijn verklaarde doel bereikt om de afnemende olie-industrie nieuw leven in te blazen – een project dat waarschijnlijk jaren zal duren – zullen Venezolanen die wanhopig op zoek zijn naar onmiddellijke verandering waarschijnlijk teleurgesteld worden, zeggen experts.
“De zaken zouden moeten verbeteren, maar het zal tijd vergen”, zegt Luis Oliveros, econoom aan de Metropolitan University. “De sleutel is de openstelling van de oliesector.”
Door de erosie van de koopkracht van de Venezolanen zijn de markten volgens handelaren en klanten minder druk dan een paar maanden geleden.
María González, al 43 jaar visverkoopster, breekt het ijs van het aanbod op haar stand op een populaire markt in Caracas.
“De prijs van vis is lager dan die van vlees, dus mensen komen hier om te kopen”, zegt María González, 57, die een viskraam runt op de Coche-markt, een labyrintische wildgroei van groothandels- en detailhandelszaken die een oppervlakte van ongeveer twintig Amerikaanse voetbalvelden beslaan.
De overvloed aan voedsel is, althans voorlopig, positief. De marktkramen staan vol met producten. Het probleem: mensen hebben geen geld om te kopen.
Verse vis wordt verkocht voor tussen de $1 en $2,30 per pond, waardoor het een populair alternatief is voor rundvlees, waarvan de kosten rond de tijd van Maduro’s verwijdering zijn gestegen tot meer dan $11 per pond. Sindsdien is rundvlees gedaald tot ongeveer $ 6 per pond.
Dit is nog steeds een te hoge prijs voor de meeste burgers, in een land waar miljoenen mensen overleven met sporadische inkomsten uit straatverkoop, huishoudelijk werk, de bouw en andere vormen van de informele economie. Een mix van staatspensioenen, voedselhulp en gesubsidieerde huisvesting zorgt voor een steeds zwakker vangnet. Overmakingen van dierbaren in het buitenland, onderdeel van enorme Venezolaanse diasporaze zijn voor veel gezinnen een levensader geworden.
Een muurschildering op een populaire markt in Caracas eert wijlen president Hugo Chávez, voorganger en mentor van de afgezette Nicolás Maduro.
“Het komt ons goed uit”, zei visboer González, terwijl ze het ijs op haar vangst brak. “Je leeft van dag tot dag.”
Eén maatstaf voor veerkracht is het vermogen van bewoners om zich aan te passen aan de steeds veranderende betaalmethoden. Venezuela is grotendeels geen land meer op geld gebaseerde economie tijdens het hyperinflatietijdperk, in 2018-2019, toen mensen zakken bolívares met zich meedroegen – de nationale munteenheid, genoemd naar Simón Bolívar, de 19e-eeuwse onafhankelijkheidsleider die bekend staat als El Libertador.
Tegenwoordig worden de meeste aankopen gedaan via bankkaarten of via telefoonapps gekoppeld aan persoonlijke accounts.
Hoewel de bolívar de officiële munteenheid blijft, dient de dollar als alternatief en referentiepunt, met zowel een officiële wisselkoers als een “parallelle” vrije marktwaarde. Straatverkopers die snoep en snuisterijen verkopen volgen ook de opkomst en ondergang van de dollar.
Afgelopen donderdag bedroeg de wisselkoers van de Centrale Bank van Venezuela 364 bolívares tegen 1 dollar. De parallelle koers bedroeg 527 bolivares per dollar, ongeveer 45% hoger.
1. De prijzen van alle soorten producten stijgen in Venezuela, en economen voorspellen dat de inflatie dit jaar met 700% zou kunnen stijgen. 2. Terwijl de rundvleesprijzen stijgen, kopen veel consumenten in Caracas vis, zoals het soort dat daar wordt verkocht
Stand van Juan Carlos Hernández in Caracas. 3. Visverkoper María González telt bolivars, de Venezolaanse munteenheid vernoemd naar Simón Bolívar.
Helaas zijn dollars nauwelijks beschikbaar voor mensen als Tamara Mendoza, 65, die in de arbeiderswijk Valle woont. Haar weekenden brengt ze door als verkoopassistent op de Coche-markt en biedt haar diensten aan bij verschillende eetkraampjes. Op een goed weekend, zei hij, kon hij het equivalent van $ 50 verdienen, betaald in bolívares.
Doordeweeks zorgt hij voor zijn gehandicapte neef Franco, 40 jaar oud. Hij kreeg meningitis toen hij jong was en heeft nog steeds last van epileptische aanvallen.
Een vrouw organiseert zakken tomaten op een gemeentelijke markt in Caracas.
“Echt, alles was moeilijk voor ons”, zei Mendoza. “Maar we blijven proberen te overleven.”
Niet ver daarvandaan stond de groentekraam van Jorge Gudiño, 64. Hij heeft vier kinderen: twee zonen in Venezuela en twee dochters die naar Chili emigreerden. Zijn verspreide familie weerspiegelt, net als zoveel anderen, de buitengewone uittocht van bijna 8 miljoen Venezolanen, wat wordt beschouwd als de grootste ontheemding van mensen die ooit in Amerika heeft plaatsgevonden.
Net als andere geïnterviewden weigerde Gudiño enige politieke mening te uiten, vooral “na wat er gebeurde” – het algemene eufemisme voor de Amerikaanse aanval.
Hij maakt zich zorgen over teruglopende verkopen, maar hoopt op herstel. Venezolanen zijn gewend aan wilde schommelingen in vrijwel alles: de kosten van voedsel, de waarde van de bolívar, de beschikbaarheid van benzine en elektriciteit, internettoegang en meer.
“Het lijkt erop dat mensen hun gewoonten hebben veranderd”, zei Gudiño, die uien, tomaten, groenten en andere producten op zijn stand aan het stapelen was. “Vroeger was deze markt om zes uur ’s ochtends vol. Nu komen klanten later en kopen ze minder. De prijzen blijven stijgen en de lonen blijven hetzelfde.”
Jorge Gudiño verkoopt producten op de Coche-markt in Caracas.
Verandering kan maar beter snel komen, waarschuwde Maritza Colombo, advocaat en moeder van twee kinderen, ‘want wat er nu gebeurt is pure spot.’
“Ik begrijp dat iedereen zenuwachtig was na wat er met Maduro is gebeurd”, voegde de 35-jarige Colombo eraan toe, die woensdag boodschappen deed in supermarkten in het oosten van Caracas. “Maar zelfs nu is het echt onmogelijk om te kopen wat je nodig hebt.”
Hij had een boodschappenlijstje gemaakt en verwachtte ongeveer $ 250 uit te geven. Hij gaf bijna $ 400 uit. “En ik heb geen vlees of kip gekocht.”
Speciale correspondent Mogollón deed verslag van Caracas en Times-schrijver McDonnell uit Mexico-Stad.
