In de beroemde Franse clownschool Gaulier is de les mislukking: NPR

ÉTAMPES, Frankrijk — De man die vanavond de leiding heeft, heet Carlo Jacucci. Je staat op het podium. Hij is het publiek. En er is bijna geen kans dat je hem kunt plezieren, wat in sommige opzichten precies is waarom je hier bent.

‘De spelen beginnen,’ zegt Jacucci, een Frans-Italiaan, tegen zijn leerlingen, terwijl hij op een trommel tussen zijn benen slaat.

De podiumverlichting gaat aan. De muziek begint. Een groep clowns met rode neus in verschillende kostuums begint een ritueel dat deze plek al meer dan 40 jaar bezielt.

Zach Zucker treedt op Stamptown op het Fringe Festival in Edinburgh, Schotland, in augustus vorig jaar. Zucker studeerde aan de Franse École Philippe Gaulier, en zijn rondreizende variétéshow sluit aan bij de filosofie van de school.

Jacinta Oaten

onderschrift verbergen

ondertiteling activeren/deactiveren

Jacinta Oaten

Dit is de École Philippe Gaulier, een school vernoemd naar de oprichter, een leraar die geloofde dat komedie en clownerie niet begonnen met de grap, maar met het plezier om belachelijk te zijn. Of, zoals Gaulier het noemt, het vinden van ‘jouw idioot’.

Artsen, priesters, acteurs: ze komen van over de hele wereld om deze filosofie te bestuderen in het verder slaperige dorpje Étampes, ongeveer een uur met de trein ten zuiden van Parijs. De luidste geluiden in het donker komen uit een kamer vol Engelssprekenden die leren plat op hun gezicht te vallen.

Een beroerte in 2023 dwong Gaulier, nu in de tachtig, om fulltime te stoppen met lesgeven. Maar de school functioneert nog steeds volgens het systeem dat hij heeft gebouwd – voortgezet door de leraren die hij heeft opgeleid – dat vorm geeft aan elke oefening, elke kritiek en nerveuze student die hoopt op een lach.

Studenten zoals de Braziliaanse actrice Gabriela Flarys. Ze staat op het podium in een oversized wit-oranje flamencojurk, wat Jacucci ertoe aanzet haar de bijnaam ‘oranje broccoli’ te geven.

De actie van Flary verloopt niet goed. Zijn scènepartners zijn een man verkleed als Romeinse krijger en een andere als mariachi met een extra grote sombrero. Het uitgangspunt betreft een liefdesdriehoek.

Leden van Stamptown Het ensemble treedt op op het Fringe-festival in Edinburgh, Schotland, in augustus 2025. De spreekstalmeester van de show is Zach Zucker, een voormalig student van de Franse École Philippe Gaulier.

Jacinta Oaten

onderschrift verbergen

ondertiteling activeren/deactiveren

Jacinta Oaten

‘Welkom iedereen op het slechtste moment van de les,’ zegt Jacucci vlak. “We hebben het bereikt.”

Het drietal staart hem aan. Ze zijn in de war. Wie schaamt zich.

Het ergste moment hier heeft een naam – de flop. Het is het deel waar iedereen bang voor is, wanneer je voelt hoe je rode neus begint te hangen terwijl dode lucht de kamer vult. Maar het is ook waar het echte werk begint.

Jacucci wedt op Flarys. Hij heeft meer emoties nodig. Hij vertelt haar dat ze boos op hem moet worden. Wat er daarna gebeurt, voelt bijna als een exorcisme.

“Carlo!” schreeuwt hij en roept Jacucci’s naam. “Ik ben boos!”

Het wordt luider. En sterker. Totdat er iets losbarst. Dan wordt hij rustiger.

‘Wacht,’ zegt hij tegen de menigte, waarna hij een scheerschuimtaart pakt en die in het gezicht van de mariachi gooit.

De kamer lacht met haar mee. Zelfs Jacucci lijkt verbaasd.

“Ik ben geschokt”, zegt hij. ‘Ik wist niet dat je kon veranderen.’

Pijnlijk maar ook verfrissend

Student Tufan Nadjafi verkleedt zich als stierenvechter tijdens lessen aan de École Philippe Gaulier in Étampes, Frankrijk. Beroemde alumni van de school zijn onder meer acteurs Sacha Baron Cohen, Emma Thompson en Helena Bonham Carter.

Rebecca Rosman voor NPR

onderschrift verbergen

ondertiteling activeren/deactiveren

Rebecca Rosman voor NPR

Lesgeven is het tweede bedrijf van Jacucci.

Hij was al jarenlang kunstenaar en kwam decennia geleden als student voor het eerst naar Gaulier. Hij zegt dat hij de ervaring pijnlijk, maar ook verfrissend vond.

“(Gaulier) had er geen probleem mee om mij de waarheid te vertellen over wat hij zag”, zegt hij.

“Ik voelde meteen dat dit een baan is waarin je vooruitgang kunt boeken, omdat je tegen je grenzen aanloopt.”

Gauliers methode heeft een onwaarschijnlijke groep alumni opgeleverd: onder wie acteurs Rachel Weisz en Emma Thompson, beide Oscarwinnaars, en Helena Bonham Carter en Sacha Baron Cohen.

Er komt ook een nieuwe generatie op.

Tien jaar geleden werkte Zach Zucker voor het productiebedrijf van Baron Cohen in Los Angeles toen Gaulier naar de stad kwam om een ​​workshop te houden. Zucker heeft zich aangemeld.

“En vijf minuten later zag ik Philippe zijn magie uitoefenen, en ik kon niet geloven wat ik zag”, zegt Zucker.

Zucker had getraind op Amerikaanse improvisatiescholen, waaronder Second City en Upright Citizens Brigade. Maar dit voelde anders. Op andere plaatsen leer je hoe je succesvol kunt zijn. Gaulier, zegt hij, leerde mensen hoe ze moesten falen.

“Iedereen is goed in goed zijn”, zegt Zucker. “Maar als je goed kunt zijn in slecht zijn, dan is niets slecht – en is het eigenlijk leuker.”

Zucker verhuisde uiteindelijk naar Étampes, waar hij twee jaar bij Gaulier studeerde.

Tegenwoordig is hij directeur van het circus Stamptowneen reizende vaudeville-show die sterk leunt op de Gaulier-filosofie. Zijn alter ego, Jack Tucker, bombardeert herhaaldelijk het podium en voegt mislukking toe aan een deel van de show.

Het is iets dat aanslaat: de show wordt als eerste uitgezonden Netflix-special tegen het einde van het jaar.

Julia Masli schreef zich tien jaar geleden in op de school nadat ze hoorde dat er geen auditieproces was.

“Dus ik heb me meteen aangemeld en dat was eigenlijk mijn enige opleiding”, zegt ze.

In zijn onemanshow Hahahahahahahaha!Masli nodigt het publiek uit om hun problemen te delen, die hij vervolgens in realtime helpt oplossen. De show werd een groot succes op het Edinburgh Fringe Festival.

Ondanks zijn succes geeft Masli toe dat hij jarenlang moeite heeft gehad om te lachen. De brutale training van Gaulier hielp haar hierop voor te bereiden.

Ze herinnert zich dat ze hem vertelde dat ze uit Estland kwam.

“Hij bleef maar zeggen dat het een heel grijs land is en dat daar niemand grappig is”, herinnert ze zich.

École Philippe Gaulier, opgericht in 1980, heeft een reputatie opgebouwd omdat hij studenten leert hoe ze kunnen falen en vooruit kunnen komen.

Rebecca Rosman voor NPR

onderschrift verbergen

ondertiteling activeren/deactiveren

Rebecca Rosman voor NPR

Masli kwam er al snel achter dat haar leraar nooit genoegen zou nemen met minder dan briljant.

Het plezier van belachelijk zijn

Gaulier is geboren in Parijs bezet door de nazi’s in 1943. Hij volgde een opleiding tot serieus acteur, maar merkte dat elke keer dat hij op het podium verscheen, het publiek lachte.

Gaulier bleef studeren en werkte later samen met mimeleraar Jacques Lecoq. In 1980 richtte Gaulier zijn eigen school op, die gevestigd was in Parijs, Londen en, de afgelopen 15 jaar, in Étampes.

Dat betekent niet dat iedereen gemaakt is voor deze baan.

“Dit plezier om belachelijk te zijn… om een ​​speciaal humeur te hebben… wordt aan sommige mensen gegeven,” Gaulier zei hij tegen de BBC in 2015. “Maar niet veel.”

Michiko Miyazaki Gaulier, zijn vrouw en voormalig leerling, leidt nu de dagelijkse activiteiten van de school, waarbij hij zich houdt aan het Gaulier-programma en de methode. Hij belooft dat iedereen met iets naar huis gaat.

“Mensen komen hier voor de verandering”, zegt hij. “Misschien weten ze niet wat, maar ze willen verandering.”

Terug in Jacucci’s klaslokaal proberen de leerlingen nog steeds te begrijpen waaruit deze verandering bestaat.

Na de les is Frank Benson, de Romeinse krijger, nog steeds op adem aan het komen.

“Het was zwaar vandaag”, zegt Benson, die uit Australië kwam om hier te studeren. “Soms ga je uit en is de flop heel moeilijk, en dat is niet zo leuk.”

Maar, zegt hij, hij begint er aan te wennen. Teleurstelling gaat nu sneller voorbij.

In een andere hoek van de kamer veegt Flarys, ook wel oranje broccoli genoemd, het zweet van haar gezicht.

Hij heeft een bekentenis: dit is eigenlijk zijn derde periode op school. Zelfs met meer dan 15 jaar entertainmentervaring is er iets dat ervoor zorgt dat ze hier terugkomt.

Wat heeft hij geleerd?

Hij zegt: “Niets is een vergissing als je het speelt.”