Terugkijkend op het eerste jaar van zijn tweede termijn pocht president Donald Trump dat hij de Amerikaanse economie weer tot leven heeft gewekt door op te leggen hoge belastingen op de import van buitenlandse producten. Hij bepleitte zijn standpunt in een recent opiniestuk in de Wall Street Journal, waarin hij de krant en critici bekritiseerde, waaronder reguliere economen, die hadden voorspeld dat tarieven zouden contraproductief zijn, prijsverhoging en bedreigende groei. ‘In plaats daarvan’, schreef hij, ‘creëerden ze een Amerikaans economisch wonder.’
Maar het bewijsmateriaal dat hij aandraagt, is vaak onlogisch of ronduit onjuist.
Hier is een blik op de feiten rond de tariefbeoordeling van Trump.
KLACHT: “Iets meer dan een jaar geleden waren we een ‘DOOD’ land. Nu zijn we het ‘HOTTEST’ land ter wereld!” “
DE FEITEN: Dit is een standaard Trump-verklaring. Maar de Amerikaanse economie was nog lang niet ‘dood’ toen Trump vorig jaar weer aan de macht kwam. En in de tweede termijn van Trump presteerde hij sterk na een hobbelige start.
In 2024, het laatste jaar van het presidentschap van Biden, groeide het Amerikaanse bruto binnenlands product, gecorrigeerd voor inflatie, met 2,8%, sneller dan enig rijk land ter wereld behalve Spanje. Het breidde zich ook in snel tempo uit van 2021 tot 2023.
Cijfers voor heel 2025 zijn nog niet vrijgegeven. Maar gedurende de eerste drie kwartalen van het jaar hebben de tarieven van Trump – of de dreiging deze toe te passen – gemengde resultaten opgeleverd voor de Amerikaanse economie.
Van januari tot maart kromp het Amerikaanse bbp voor het eerst in drie jaar. De belangrijkste boosdoener was gemakkelijk te identificeren: een stijging van de import, die van het bbp wordt afgetrokken, omdat Amerikaanse bedrijven zich haastten om buitenlandse producten te kopen voordat Trump er tarieven aan kon opleggen.
Maar in de tweede helft van het jaar trok de groei aan. Van april tot juni groeide de economie in een gezond tempo van 3,8%. En van juli tot september groeide het zelfs nog sneller: 4,4%. Een groot deel van de stijging is te wijten aan de dalende import, waarschijnlijk als gevolg van de tarieven van Trump en het feit dat importeurs eerder dit jaar al voorraden hadden aangelegd. Sterke consumentenbestedingen ondersteunden ook de economische groei.
Trump streeft ook graag naar solide winsten op de Amerikaanse aandelenmarkt. Hij merkte op dat aandelen in 2025 52 keer nieuwe hoogtepunten zullen bereiken. Het is waar dat de Amerikaanse aandelenmarkt het vorig jaar goed deed. Maar het heeft minder goed gepresteerd dan veel buitenlandse aandelenmarkten. De benchmark S&P 500-index steeg met 17% – een goede winst maar lager dan de 71% in Zuid-Korea, 29% in Hong Kong, 26% in Japan, 22% in Duitsland en 21% in het Verenigd Koninkrijk.
KLACHT: “De jaarlijkse kerninflatie is de afgelopen drie maanden gedaald tot slechts 1,4% – veel lager dan bijna iedereen behalve ik had voorspeld.”
DE FEITEN: De president gebruikt zorgvuldig uitgekozen gegevens om de inflatiesituatie enorm te overdrijven.
De jaarlijkse inflatiecijfers over de afgelopen drie maanden – waarbij de volatiele voedsel- en energieprijzen buiten beschouwing worden gelaten – zijn laag, maar weerspiegelen gegevens die vertekend zijn door de overheidsshutdown in oktober en november, die de verzameling van overheidsgegevens verstoorde en de instantie die de cijfers samenstelt dwong ruwe schattingen in te voegen in een aantal categorieën die de totale inflatie kunstmatig verlaagden.
De jaarlijkse kerninflatie voor de laatste zes maanden van 2025 is hoger, namelijk 2,6%. Dit is lager dan het niveau van januari 2025, maar ongeveer het niveau van oktober 2024. Over het geheel genomen is de inflatie dit jaar gestabiliseerd en bedroeg in september vóór de sluiting van de overheid 3%, hetzelfde niveau als in januari 2025.
Het is waar dat de inflatie niet zo hoog is geweest als veel economen vreesden toen Trump afgelopen voorjaar begon met het invoeren van tarieven, maar dat komt deels doordat veel van de “Bevrijdingsdag”-tarieven zijn ingetrokken, verlaagd of voorzien van vrijstellingen. Toen de Democraten vorig jaar een aantal spraakmakende verkiezingen wonnen door de zorgen over de ‘betaalbaarheid’ onder de aandacht te brengen, heeft de regering bijvoorbeeld de bestaande of geplande tarieven voor koffie, rundvlees en keukenkasten teruggedraaid, waarbij dubbelzinnig werd erkend dat de tarieven de prijzen opdreven.
De impact van tarieven is het duidelijkst zichtbaar in de prijzen van primaire goederen, waarbij ook voedsel en energie zijn uitgesloten. Vóór de pandemie stegen de kosten van basisgoederen doorgaans elk jaar lichtjes – of daalden ze zelfs – maar afgelopen december waren ze 1,4% hoger dan het jaar daarvoor. Het was de grootste stijging, afgezien van de pandemie, sinds 2011.
Alberto Cavallo, een econoom van Harvard en auteur van een onderzoek naar de impact van tarieven, aangehaald door Trump in zijn opiniestuk, ontdekte dat de tarieven van Trump de totale inflatie met ongeveer driekwart procentpunt deden stijgen. _
KLACHT: “Uit gegevens blijkt dat de last, of ‘incidentie’, van tarieven overweldigend is gevallen op buitenlandse fabrikanten en tussenpersonen, inclusief grote bedrijven die niet uit de Verenigde Staten komen. Volgens een recent onderzoek van de Harvard Business School betalen deze groepen minstens 80% van de tariefkosten.”
DE FEITEN: De door Trump aangehaalde studie lijkt het tegenovergestelde te concluderen van wat Trump zei. Uit het onderzoek, geschreven door Cavallo en twee collega’s, blijkt dat “na zeven maanden Amerikaanse consumenten ongeveer 43% van de door douanetarieven veroorzaakte douanekosten voor hun rekening namen, terwijl de rest voornamelijk door Amerikaanse bedrijven werd geabsorbeerd.” Cavallo zei via e-mail dat de importprijzen niet veel zijn gedaald, “wat erop wijst dat buitenlandse exporteurs hun pre-tarifaire prijzen niet voldoende hebben verlaagd om een groot deel van de last te dragen.”
KLACHT: “We hebben ons maandelijkse handelstekort met maar liefst 77% teruggebracht.”
DE FEITEN: Deze verklaring impliceert een grotere selectie en weerspiegelt de procentuele daling van een zeer hoog handelstekort in januari 2025, toen de president aantrad, naar een extreem laag tekort in oktober.
Het verhaal is ingewikkelder dan de president het vertelt. Het handelstekort – de kloof tussen wat de Verenigde Staten aan andere landen verkopen en wat zij van hen kopen – is zelfs groter geworden sinds hij terugkeerde naar het Witte Huis.
Van januari tot november 2025 boekten de Verenigde Staten een handelstekort van bijna 840 miljard dollar, een stijging van 4% ten opzichte van dezelfde periode in 2024. In de eerste drie maanden van 2025 haastten importeurs zich om buitenlandse producten te kopen, voordat Trump er tarieven aan kon opleggen. Daarna waren de maandelijkse handelstekorten consistent lager dan in 2024. Maar de importstijging van januari tot maart was zo groot dat het handelstekort van het jaar tot nu toe in 2025 nog steeds groter is dan dat van 2024.
KLACHT: “Ik heb met succes het tariefinstrument gebruikt om kolossale investeringen in Amerika veilig te stellen, zoals geen enkel ander land ooit eerder heeft gezien… In minder dan een jaar hebben we toezeggingen van meer dan 18 biljoen dollar veiliggesteld, een bedrag dat voor velen ondoorgrondelijk is.”
DE FEITEN: Trump heeft de tariefdreiging in feite gebruikt om investeringstoezeggingen van Amerika’s belangrijkste handelspartners af te dwingen. De Europese Unie heeft bijvoorbeeld over een periode van vier jaar 600 miljard dollar toegewezen.
Maar Trump zei niet hoe hij aan 18 biljoen dollar kwam. Het Witte Huis heeft een bedrag van 9,6 biljoen dollar vrijgegeven, inclusief particuliere en publieke investeringsverplichtingen van andere landen.
Onderzoekers van het Peterson Institute for International Economics berekenden vorige maand investeringstoezeggingen van 5 biljoen dollar uit de EU, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Zwitserland, Liechtenstein en Perzische Golfstaten zoals Saoedi-Arabië, Qatar, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten.
En ze hebben twijfels geuit over de vraag of het geld daadwerkelijk zal worden gerealiseerd, deels omdat de overeenkomsten vaag zijn en soms omdat landen moeite zouden hebben om aan hun verplichtingen te voldoen.
Maar alle aantallen zijn nog steeds enorm. De totale particuliere investeringen in de Verenigde Staten bedroegen de afgelopen tijd jaarlijks 5,4 biljoen dollar. In 2024, het laatste jaar waarvoor gegevens beschikbaar zijn, bedroegen de totale buitenlandse directe investeringen in de Verenigde Staten 151 miljard dollar. Directe investeringen omvatten geld dat is geïnvesteerd in zaken als fabrieken en kantoren, maar niet financiële investeringen zoals aandelen en obligaties.
Vind AP-factchecks hier: https://apnews.com/APFactCheck.
—Paul Wiseman en Christopher Rugaber, schrijvers van AP Economics
