Al Olympische Winterspelen 2026 Milaan Cortinade iconische ketel van de Spelen biedt een dagelijks spektakel, net als zijn atleten.
Dit jaar worden er voor het eerst twee ketels tegelijkertijd aangestoken op verschillende locaties. Geïnspireerd door de geometrische ontwerpen van Leonardo da Vinci, zetten beide ketels uit en krimpen ze in, reageren op muziek en zenden hun eigen licht uit, en een van hen zal tijdens de Spelen elk uur shows voor toeschouwers organiseren.
De traditie van Olympische vlam en de ketel dateert van 100 jaar of ouder. Historisch gezien worden de Spelen geopend met een estafetteceremonie fakkeldragers breng de vlam naar de ketel, die blijft branden tot de slotceremonie. En hoewel het ontwerp van de ketel in de eerste decennia van de Olympische Spelen relatief consistent bleef, is het de afgelopen jaren een belangrijk ontwerpmoment geworden. De aanpak van dit jaar belichaamt de overgang van de ketel van een statisch object naar een tentoonstelling op zichzelf.
“In recente games is er steeds meer aandacht gekomen voor wie de ketel aansteekt, wat het ontwerp ervan is en wat het betekent”, zegt Marco Balich, de creatief directeur van de openingsceremonie van de Olympische Winterspelen die de ketels van dit jaar ontwierp. “Om een lang verhaal kort te maken: ik denk dat het ketelverhaal in de loop der jaren is geëvolueerd van heel simpele dingen naar (mooie uitspraken).”
Een korte geschiedenis van het Olympische ketelontwerp
Terwijl de symbolische brand op de Olympische Spelen minstens teruggaat tot 1928, vond in 1936 de eerste Olympische fakkeltocht plaats in Berlijn. Dat jaar was de ketel een klein komvormig vat dat op drie poten op een podium stond. Bij daaropvolgende Spelen, zoals Londen 1948, Helsinki 1952 en Rome 1960, bleef het ketelformaat in wezen hetzelfde.
Vanaf ongeveer 1968 begonnen ontwerpers wat meer creatieve vrijheid te nemen met de ketel. Bij de Spelen in Mexico-Stad van dat jaar werd een door een vrouw gemaakte ketel getoond, de eerste, in de vorm van een gigantische ronde kelk. Sindsdien is de ketel voortdurend geëvolueerd in vorm en reikwijdte, van de 6,4 meter hoge rolvormige ketel voor de Olympische Spelen van 1996 in Atlanta tot een monument met meerdere scherfjes voor de Spelen van Vancouver in 2010 en een op bloemblaadjes geïnspireerd vlammenkoor voor de Spelen van Londen in 2012.
Volgens Balich, die een recordaantal van 16 evenementencredits heeft voor Olympische ceremonies, is de ketel de afgelopen jaren veranderd van een stilstaand symbool in een soort uitvoerende kunst met een hoge inzet. Balich coördineerde de openingsceremonie van de Spelen van Rio de Janeiro 2016 een kinetische sculptuur van de “zon”. door kunstenaar Anthony Howe; aangedreven door de wind fladderden de tentakels en weerkaatsten het licht van de vlam van de ketel met een spectaculair effect.
En in Parijs 2024 heeft ontwerper Mathieu Lehanneur bijna de hele traditie van het herkenbare ketelontwerp opgegeven ten gunste van een letterlijke heteluchtballondie tijdens de Spelen elke dag de lucht in ging voor een betalend publiek en na afloop van de Olympische Spelen in de Tuileries-tuinen in Parijs bleef voor avondoptredens.
Balich zegt dat de groeiende rol van de ketel tijdens de Spelen en daarna het ontwerp van dit jaar inspireerde. “Ik was erg geïnspireerd omdat het voor mij bevestigde dat de ervaring van dit object zo relevant is, dat het de moeite waard was om deze dynamische sessie toe te voegen die de ervaring zou verbreden en nog emotioneel ontroerender zou zijn, vooral voor de jongere generaties”, zegt hij.
Een nieuwe ervaring in de ketel
Dit jaar heeft Balich het idee van de ketel als ervaring nieuw leven ingeblazen door er een uurlijkse show van te maken, compleet met licht, muziek en beweging.
Zijn concept begon met twee ketels, één in Milaan en één in Cortina, om de harmonie tussen mens en natuur te vertegenwoordigen. De ontwerpen zijn geïnspireerd op een reeks geometrische tekeningen van Da Vinci (die een aantal jaren in Milaan woonde), die wiskunde gebruikte om verschillende ingewikkelde driedimensionale vormen voor te stellen. Balich zegt dat hij een snelle schets heeft gemaakt van zijn oorspronkelijke concept en vervolgens creatief directeur Lida Castelli en production designer Paolo Fantin heeft gebeld om de eindproducten te ontwikkelen.
De ketels zelf zijn gemaakt van aluminium van vliegtuigkwaliteit, met maar liefst 1.440 componenten die hun ingewikkelde structuur vormen. Dankzij in totaal 244 scharnierpunten kunnen ze soepel uit- en inkrimpen van een minimale diameter van 3,1 meter tot een maximum van 4,5 meter. LED-verlichting langs het oppervlak van deze componenten geeft de ketels een buitenaardse gloed, terwijl de eigenlijke Olympische vlam in het midden is omhuld door een glazen en metalen container. Het eindproduct ziet eruit als iets dat je zou verwachten uit de lucht te zien neerdalen, of als een veel minder verontrustend Oog van Sauron.
Er hangt een ketel aan de Arco della Pace in Milaan, waar tijdens de Spelen elk uur, van 17.00 tot 23.00 uur, een show van drie tot vijf minuten zal plaatsvinden, begeleid door de muziek van de Italiaanse componist Roberto Cacciapaglia. De tweede staat op een podium op Piazza Angelo Dibona in Cortina d’Ampezzo. En net zoals ze op hetzelfde moment waren ingeschakeld, zullen ze aan het einde van de Spelen tegelijkertijd worden uitgeschakeld.
“Ik hoop dat iedereen samenkomt – families, vrienden, nieuwsgierige designliefhebbers, designcritici – om daarheen te gaan en ondergedompeld te worden in deze muziek en dit prachtige spektakel rond de boog”, zegt Balich. “Mijn doel is om een ervaring toe te voegen aan de visie van het heilige vuur van Olympia, dat in zekere zin een van de krachtigste symbolen is in de wereld van vrede, broederschap, sport en de waarden die de Spelen vertegenwoordigen.”
