Ergens rond de eeuwwisseling kwamen archeologen in Heerlen, Nederland, een vreemd uitziende gladde witte steen tegen. Ze wisten dat het land ooit de Romeinse nederzetting Coriovallum was, maar ze hadden nog nooit zoiets gezien en hadden geen idee waar het voor diende.
Het grootste deel van de volgende 100 jaar bleef het in een pakhuis in het Thermenmuseum liggen, een mysterie dat onderzoekers beschimpte. Toen, zes jaar geleden, ontdekte archeoloog Walter Crist de steen terwijl hij door het museum dwaalde. Crist is gespecialiseerd in antiek bordspellen en hij herkende het als zodanig, hoewel hij er nog nooit eerder een had gezien. Dit prikkelde zijn nieuwsgierigheid. Nu, met de hulp van kunstmatige intelligentiehij denkt dat hij het door heeft en weet zelfs hoe hij het spel moet spelen.
De steen is niet veel om naar te kijken. Het is een stuk witte Jurassic-kalksteen van 20 cm. De lijnen die erin zijn geëtst vormen een langwerpige, ruitachtige vorm binnen een rechthoek. Maar dan in een krant Woensdag gepubliceerd in het dagboek OudheidCrist en zijn team bespreken wat er gebeurde toen ze twee AI-agenten van het op AI gebaseerde Ludii-spelsysteem programmeerden om het probleem op te lossen.
Ludus Coriovalli speelt
De onderzoekers speelden de AI duizenden keren tegen zichzelf en testten meer dan 100 verschillende sets regels uit andere bekende Europese spellen, zowel moderne als oude. Ze vergeleken de bewegingen van de AI om patronen op het bord te dragen, waarbij werd nagegaan welke speelstijlen het meest overeenkwamen met de groeven op de steen.
Het bord bleek te worden gebruikt voor een blokkeerspel, een soort bordspel waarbij het doel is om te voorkomen dat je tegenstander in beweging komt. (Denk aan moderne titels als Go of Blokus.) Blokkeerspellen waren zeldzaam in het oude Europa en waren daarvoor alleen maar dateert uit de Middeleeuwen. Deze ontdekking suggereert dat ze enkele eeuwen eerder werden gespeeld.
Uiteindelijk hebben de AI en het team er negen geïdentificeerd reeksen regels consistent met de slijtage van de tafel. Crist en zijn team noemden het spel Ludus Coriovalli, “het Coriovallum-spel”.
“Door AI-simulatie te combineren met slijtageanalyse om spelsporen te identificeren en te modelleren, is het mogelijk om niet alleen potentiële spelborden te identificeren, maar ook speelbare regelsets te reconstrueren die inzicht kunnen geven in hoe mensen in het verleden speelden”, aldus de krant.
Dus wat waren de regels? Dit is wat de onderzoekers hebben vastgesteld:
- Eén speler bestuurt vier “honden”. De ander bestuurt twee “hazen”.
- De honden starten op de meest linkse vier punten; hazen starten vanaf de twee binnenste punten aan de meest rechtse kant.
- Spelers verplaatsen om de beurt een stuk naar een aangrenzend leeg veld op het bord.
- De honden proberen de hazen te blokkeren, terwijl de hazen zo lang mogelijk proberen vrij te blijven. Als de hazen geblokkeerd zijn, wisselen de spelers van rol en spelen ze opnieuw.
- De speler die het het langst volhoudt terwijl hij hazen heeft, wint.
Klaar? Goed. Omdat dit niet alleen een theoretische reconstructie is. Het is een spel dat je nu online kunt spelen. Crist en zijn team hebben een bestand geüpload simulatie van het Coriovalli-spel in Ludii, en is beschikbaar voor iedereen die het wil proberen.
Dus waarom de spellen bestuderen die door oude beschavingen worden gespeeld? Naast simpele nieuwsgierigheid, merkt Crist op, bieden ze een duidelijker beeld van het dagelijks leven in het verleden en in de toekomst verbinding met de geschiedenis het zijn niet alleen maar droge aantallen of fragmenten van kapotte potten.
“Het vermogen om spel en spel in de archeologie te identificeren versterkt het begrip van ons speelse erfgoed en maakt het oude leven toegankelijker voor mensen in het heden, aangezien het spelen van een bordspel vandaag de dag fundamenteel hetzelfde is als in de afgelopen millennia”, schrijft hij in het artikel.
