De boodschap die investeerders deze maand naar de software-, vermogensbeheer-, juridische dienstverlening en logistieke sector stuurden was duidelijk: AI komt voor uw bedrijf.
De uitgave van nieuwe, steeds krachtigere hulpmiddelen voor kunstmatige intelligentie het viel samen met een beurskrach, die uiteenlopende sectoren overspoelde, zoals de distributie van medicijnen, commercieel vastgoed en prijsvergelijkingssites. Technologische ontwikkelingen geven steeds meer geloofwaardigheid aan voorspellingen dat ze miljoenen witteboordenbanen overbodig zouden kunnen maken – of op zijn minst de winsten van gevestigde bedrijven zouden kunnen aantasten.
Carl Benedikt Frey, auteur van How Progress Ends en universitair hoofddocent kunstmatige intelligentie aan de Universiteit van Oxford, zegt dat investeerders de waarde van bedrijven die sterk afhankelijk zijn van de verkoop van software of gespecialiseerde kennis opnieuw evalueren.
“AI transformeert vaardigheden die ooit schaars waren in goedkopere, snellere en steeds beter vergelijkbare resultaten, waardoor de marges onder druk komen te staan lang voordat hele banen verdwijnen.”
Er werd gevreesd voor een wijdverbreid banenverlies deze week versterkt door een viraal essaygeschreven door AI-ondernemer Matt Shumer, getiteld: Something Big Is Happening. Daarin beweert Shumer aan de wereld buiten Silicon Valley uit te leggen dat er nieuwe modellen voor het programmeren van banen zullen komen en daarna ‘al het andere’, waarbij het huidige moment wordt vergeleken met februari vlak voor de Covid-pandemie.
Het bericht is 80 miljoen keer bekeken op X, wat angst en woede heeft aangewakkerd, ook van mensen die erop wijzen dat Shumer een geschiedenis van hype over kunstmatige intelligentie heeft. (Het had eerder het internet verbaasd aankondigen de release van het ‘belangrijkste open source-model’ ter wereld, wat het ook was Niet.)
Shumer en de markten reageerden op de mogelijkheden van onlangs uitgebrachte modellen zoals Claude Opus 4.6 van Anthropic en GPT-5.3-Codex van OpenAI, beide verbeteringen ten opzichte van eerdere, krachtige AI-producten.
Maar er zijn nog andere redenen voor de koortsachtigheid van dit moment, niet in de laatste plaats de bedrijven die deze modellen bouwen. AI-‘hyperscalers’ – de term voor grote Amerikaanse technologiespelers in de sector – verwachten dit jaar gezamenlijk 660 miljard dollar (£ 484 miljard) uit te geven. Dit volgt op een jaar van kolossale, vaak circulaire deals tussen de grootste technologiebedrijven ter wereld.
Er zijn echter scheuren in deze cijfers verschenen, evenals vragen over wat ze eigenlijk betekenen. Nvidia en OpenAI hebben onlangs een deal van $100 miljard stopgezet en vervangen door een kleinere, nog onbekende toezegging.
Ondertussen heeft geen van de AI-modelbouwers – OpenAI, xAI of Anthropic niet – een duidelijk pad naar de enorme inkomsten die deze uitgaven zouden rechtvaardigen; De omzet van de gehele mondiale software-industrie zal dit jaar naar verwachting slechts 780 miljard dollar bedragen.
Deze week bleek dat beide argumenten over kunstmatige intelligentie – dat het een onhoudbare hausse is of dat het een destructieve revolutie in het witteboordenwerk inluidt – door sommige investeerders zijn overgenomen, nadat aandelen in Google-moeder Alphabet en Mark Zuckerberg’s Meta werden getroffen door duidelijke zorgen over een uitgavenzeepbel.
Botweg verwachten beleggers dat deze bedrijven hun investeringen terugverdienen door hordes individuen en bedrijven die voor hun gereedschap betalen, omdat ze het mogelijk maken dat bepaalde taken en banen door minder mensen of in minder uren worden uitgevoerd. Of in economisch jargon: een productiviteitsgroei.
“De twee thema’s zijn intrinsiek met elkaar verbonden, maar niet noodzakelijkerwijs tegenstrijdig”, zegt Jason Borbora-Sheen, portefeuillemanager bij beleggingsbeheerbedrijf Ninety One.
Aanvankelijk steunden investeerders de uitgaven van ‘hyperscalers’ in de vroege fase van de AI-goudkoorts. Deze zorgen zijn nu verschoven naar cash burn en de omvang van de investeringen die nodig zijn om concurrerend te blijven, zegt Borbora-Sheen, terwijl tegelijkertijd de aandelenkoersen van vermogensbeheerders en anderen zijn beïnvloed door de perceptie dat kunstmatige intelligentie ‘nu hier is, zal evolueren en kan vervangen’.
Bedrijven hebben kunstmatige intelligentie aangehaald als een invloed op banenbesparingsplannen, waaronder British American Tobacco deze week, maar er is nog geen golf van grootschalige verstoringen geweest. Greg Thwaites, onderzoeksdirecteur bij de Britse denktank Resolution Foundation en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Nottingham, zegt dat het bewijs van een tastbare werkgelegenheidsimpact van kunstmatige intelligentie op grote westerse economieën “tot nu toe tamelijk dubbelzinnig is”.
Niet al het witteboordenwerk zal worden aangetast, zegt hij, hoewel AI axioma’s rond het eeuwenoude kapitalistische concept van ‘creatieve vernietiging’ zou kunnen testen, waarbij volledig nieuwe banen de verouderde vervangen, zoals automonteurs die smeden vervangen. Zal AI een ander geval zijn omdat de verandering zo snel kwam of omdat het in werkelijk alles goed zal zijn?
Hij voegt eraan toe: “Er zijn banen die er heel snel heel anders uit zullen zien. Maar het idee dat er binnen een paar jaar bendes werkloze advocaten en accountants door Londen zullen rondzwerven, lijkt mij overdreven.”
Alvin Nguyen, analist bij Forrester, zegt dat de angsten die de aandelenmarkt hebben geschokt, gebaseerd zijn op sentiment en niet op bewijs: niemand heeft tijd gehad om de prestaties van een vermogensbeheerder te evalueren op basis van Opus 4.6.
“Het is een reflexmatige reactie”, zei hij. “Hoe waar is dat? Kijk, er zijn veel leiders die dachten dat ik al vroeg mensen kon vervangen door kunstmatige intelligentie. En veel mensen hebben daar actie op ondernomen. En ik denk dat een van de dingen die ze ontdekken is dat het in veel gevallen niet succesvol is geweest.”
Aaron Rosenberg, partner bij durfkapitaalbedrijf Radical Ventures – wiens investeringen onder meer het toonaangevende AI-bedrijf Cohere omvatten – en voormalig hoofd strategie en operaties bij Google’s AI-eenheid DeepMind, zegt dat de impact van AI op de lange termijn wordt onderschat, maar dat de adoptie van innovatieve modellen ongelijkmatig zal zijn.
“De geschiedenis laat een herhaald patroon zien van een aanzienlijke vertraging tussen een technologie die in een laboratorium werkt en de doordringing ervan in de bredere economie, evenals een kloof tussen early adopters en de meeste gebruikers”, zegt hij.
Er zullen meer nieuwe modellen arriveren; andere grote AI-deals zouden ook kunnen mislukken. Ondertussen zijn er deze maand op laag niveau onvrede geuit onder vooraanstaande techwerkers; een reeks afwijkingen van AI-bedrijven om verschillende redenen, zoals vervelingde AI-ramp en zorgen over het vooruitzicht van inhoud voor volwassenen in ChatGPT.
Er is een nerveuze, ongerichte energie gaande. Zoals Borbora-Sheen zegt: “Er is een sterke dynamiek tussen winnaars en verliezers.”
