Terwijl Ottawa militaire uitgaven probeert te gebruiken om infrastructuur in het verre noorden aan te leggen, zeggen de Inuit dat ze willen dat Canada advies inwint van Groenland – waar een Scandinavisch sociaal model, aangepast aan de lokale behoeften, gezondheidszorg-, huisvestings- en onderwijsdiensten heeft opgebouwd die superieur worden geacht aan die in het Canadese Noordpoolgebied.
“We kunnen veel van hen leren”, zegt Lukasi Whiteley-Tukkiapik, die leiding geeft aan Saqijuq, een welzijnsorganisatie van de Inuit in Kujjuaq, Que.
Whiteley-Tukkiapik zei vorige week tijdens een chartervlucht van Montreal naar Nuuk, de hoofdstad van Groenland, waar ze de officiële opening van het nieuwe Canadese consulaat bijwoonde, dat de diensten in haar gemeenschap – een knooppunt voor Noord-Quebec – inferieur zijn aan die beschikbaar in Iqaluit.
Nuuk loopt ondertussen “generaties voor op ons” bij het aanbieden van sociale diensten onder leiding van de Inuit in goed onderhouden gebouwen, zei hij.
Als autonoom gebied van Denemarken beschikt Groenland over een universele gezondheidszorg- en werkloosheidsverzekering, gratis tandheelkunde voor kinderen, gesubsidieerde kinderopvang en onderwijsdiensten die doorgaans zonder collegegeld worden aangeboden.
Nuuk beschikt over moderne scholen en een ziekenhuis met vier keer de capaciteit van Iqaluit, hoewel de bevolking van Nuuk slechts ongeveer 2,5 keer groter is dan die van Iqaluit.
Volgens de Britse denktank Ember haalde Groenland in 2022 87% van zijn energie uit waterkracht, tegen 59% in 2000. Nunavut is bijna volledig afhankelijk van fossiele brandstoffen zoals diesel.
Uit de volkstelling van 2021 bleek dat 53,1 procent van de bevolking van Nunavut in overvolle woningen leeft, terwijl een derde in huizen in verschillende staten van verval woont. Nuuk heeft felgekleurde huizen, culturele centra en bibliotheken, deels omdat het gesteente gemakkelijker te bouwen is dan de permafrost in Iqaluit.
Het Deense grondgebied kampt nog steeds met zelfmoord en tuberculose – sociale problemen die het deelt met de Inuit-gemeenschappen in Canada – maar Whiteley-Tukkiapik zegt dat het meer doet om de levensstandaard te verbeteren.
“Ze hebben dezelfde sociale problemen (maar) ze zijn belangrijker en staan meer op de voorgrond”, zei hij.
“Hun gezondheidsnetwerk, de sociale programma’s, de manier waarop ze zelfs zelfmoordpreventie aanpakken – ze hebben veel goede programma’s en ze werken eraan.”
Ontvang het laatste nationale nieuws
Voor nieuws dat betrekking heeft op Canada en de rest van de wereld kunt u zich aanmelden om de laatste nieuwswaarschuwingen rechtstreeks naar u te ontvangen wanneer dit gebeurt.
Steven Arnjord, hoogleraar aan de Universiteit van Groenland en directeur van het Center for Arctic Welfare, zei dat de beste aspecten van het sociale model van het gebied afkomstig zijn van het Inuit-leiderschap dat beslist hoe de financiering van de sociale voorzieningen uit Kopenhagen moet worden gebruikt.
“We trainen onze maatschappelijk werkers om de cultuur, de taal en alles te begrijpen wanneer ze met cliënten omgaan. Het is geen maatschappelijk werker uit Toronto of Ottawa of waar dan ook die binnenkomt of binnenkomt en zich moet aanpassen”, zei ze.
“Dit is geen territorium. Dit is een natie.”
Groenlanders krijgen de meeste medische diensten thuis, zonder dat ze naar Denemarken hoeven te vliegen, zei Arnjord. Wanneer ze Kopenhagen moeten bezoeken, verblijven Groenlandse Inuit in cultureel passende accommodatie gerund door Inuit-organisaties, vergelijkbaar met de diensten die worden aangeboden in Ottawa en Winnipeg.
Vanaf het midden van de jaren vijftig tot het begin van de jaren zeventig heeft Denemarken grote vooruitgang geboekt in de strijd tegen tuberculose door een gespecialiseerd schip langs de kust van Groenland te sturen om röntgenonderzoek aan te bieden. De boot bracht zieke patiënten voor behandeling naar een gespecialiseerde instelling in Nuuk voordat ze met een grondig herstelplan naar huis werden gestuurd.
Arnjord vergeleek deze praktijk met die in het uiterste noorden van Canada, waar mensen die verdacht werden van tuberculose, regelmatig naar ziekenhuizen in het zuiden werden gestuurd, soms in krappe omstandigheden. Veel van deze patiënten zijn nooit meer naar huis teruggekeerd omdat ze in het Zuiden zijn overleden of daar terecht zijn gekomen.
Arnjord zei echter dat het sociale systeem van Groenland niet zo goed reageert als het zou moeten zijn op bevolkingsveranderingen, vergeleken met het vasteland van Denemarken of Zweden, waar de regering voortdurend de socialezekerheidsstelsels verandert om nieuwe problemen of demografische veranderingen aan te pakken.
Hij voegde eraan toe dat de sociale diensten van Groenland nog steeds te veel nadruk leggen op het individu bij het aanpakken van problemen zoals verslaving of dakloosheid, waarbij de impact van uitgebreide Inuit-families wordt genegeerd.
Arnjord zei dat hij een ouder-leraarbijeenkomst in Groenland bijwoonde, georganiseerd zoals het in Denemarken zou zijn, waarbij de leerling de primaire verantwoordelijkheid voor het leren had. Volgens hem is dit in strijd met de ethiek van de Inuit, die vereist dat het gezin samenwerkt om de opvoeding van het kind te ondersteunen.
“We hebben het niet over de groep, het collectief of de familie. De entiteit wordt het individu, en dat is schadelijk voor een inheemse gemeenschap”, zei hij. “Omdat het een gevestigde versie van de welvaartsstaat is, heeft het een koloniale geschiedenis.”
Inuit Tapiriit Kanatami-president Natan Obed vertegenwoordigt Inuit uit 51 gemeenschappen in het Canadese Noordpoolgebied, waar voor kankerbehandeling en bevalling bijna altijd vluchten naar ziekenhuizen in het zuiden nodig zijn.
Hoewel vergelijkbare gegevens ontbreken, zegt Obed dat Groenland veel meer artsen per hoofd van de bevolking en meer medische diensten heeft dan het Canadese Noordpoolgebied.
“We kijken naar Groenland en we zien meer indicatoren van gelijkheid – vooral sociale gelijkheid – en de kenmerken van duurzame gemeenschappen op een manier die we hier in Canada nog volledig moeten verwezenlijken,” zei Obed.
Andrea Charron, directeur van het Centrum voor Defensie- en Veiligheidsstudies aan de Universiteit van Manitoba, zei dat Ottawa de infrastructuur in Arctische gemeenschappen zal moeten verbeteren als het zijn militaire aanwezigheid wil uitbreiden, omdat militaire bases en luchthavens alleen goed functioneren in gebieden met adequate huisvesting en diensten.
Hij waarschuwde dat Inuit-gemeenschappen gewend zijn beloften van de federale overheid loos te maken. Hij zei dat een militaire opbouw alleen de lokale bevolking ten goede zal komen als de soevereiniteit van de Inuit wordt gerespecteerd en er jarenlang specifieke financiering wordt geboden.
Ottawa, zei Charron, heeft de neiging om elke paar jaar opgewonden te raken over het Noorden voordat hij wordt afgeleid.
“We hebben constante aandacht en financiering nodig voor deze infrastructuur, want wat we vaak hebben is wat ik Arctische Afleidingsstoornis noem,” zei hij.
“We moeten heel duidelijk zijn over wat geld wel en niet kan bieden.”
Charron zei dat een betere infrastructuur ook de Canadese veiligheid in het noorden zou versterken tegen het risico van territoriale of politieke invallen door buitenlandse mogendheden.
“Gezonde, groeiende gemeenschappen vormen een bolwerk tegen buitenlandse inmenging”, zei hij. “Als je geen toegang hebt tot gezond voedsel, geen internet hebt en geen schoon drinkwater, dan is het veel gemakkelijker voor kwaadwillende actoren om te zeggen: ‘Nou, wij zullen het voor je verzorgen.’ Maar vaak zit er wel een addertje onder het gras.
Arnjord voegde eraan toe dat de Groenlanders een nieuwe waardering hebben gekregen voor hun sociale vangnet in de nasleep van de oproep van de Amerikaanse president Donald Trump tot grondbezit en de toespraak van Washington om de inwoners duizenden dollars te betalen.
“Het niveau van vertrouwen en investeringen in een goed welzijnssysteem, de voordelen die uit dat soort dingen voortkomen – dat is iets dat je niet kunt aanvullen met een forfaitaire som geld,” zei hij.
Hij herinnerde zich dat hij tijdens zijn bezoek aan Alaska in 2022 de verschrikkelijke behandeling van de inheemse bevolking en de wijdverbreide dakloosheid had gezien.
“Dit is niet iets dat in Groenland zal worden getolereerd.”
