Ik ben geboren aan het begin van het Hollywood-blockbuster-tijdperk van de jaren zeventig. Steven Spielbergs ‘Jaws’ werd de best scorende film ooit in mijn tweede jaar op deze planeet, en George Lucas zorgde kort daarna voor een revolutie in de escapistische cinema met ‘Star Wars: Episode IV: A New Hope’. De films werden steeds groter en groter, en de wens van de studio’s om het nieuwste megabudget te overtreffen bleek onverzadigbaar. Meer van hetzelfde was onvoldoende. Boven en buiten was aan de orde van de dag. Dus toen Hal Needham een reeks wilde achtervolgingen en snelwegongelukken uitvoerde in de hit ‘Smokey and the Bandit’ uit 1977, moest het vervolg de lat hoger leggen met een zwangere dikhuid en de sloop van een enorme achtbaan. Hij had duidelijk meer plezier bij het filmen van ‘The Cannonball Run’.
Sinds de tijd van stille westerns met stoere cowboys als Tom Mix, of Buster Keaton’s fysieke komedie over leven of dood speelt zich af in klassiekers als ‘The General’ Hollywood is trots op haar spektakel met armleuningen. Maar met de komst van geavanceerde speciale effecten die leidden tot triomfen vol stunts als ‘Gone in 60 Seconds’, ‘Dirty Mary, Crazy Larry’ en ‘Used Cars’, leek het erop dat we een tijdperk van risicobeheer binnengingen. Hollywood zou het zich kunnen veroorloven om jaarlijks talloze auto-ongelukken en kogelfluitende stuntshows uit te schakelen. En soms waren ze meer dan de som van hun geïmproviseerde delen.
In de pre-CGI-tijd was virtueel geënsceneerde actie de valuta van een cataclysmisch bewind. Wij waren al verbaasd door “The French Connection” en ‘The Seven-Ups’, maar ik had het gevoel dat we iets groters en mafs nodig hadden. Ik was heel jong en erg op zoek naar zoiets als de slapstick-dwaasheid van Richard Rush’s ‘Freebie and the Bean’. Hoeveel decadenter kan een actiefilm met een groot budget worden? John Landis ontdekte dit met “The Blues Brothers”.
The Blues Brothers serveerden chaos met een flinke dosis vreugde
Actiecinema is een full-service vorm van entertainment. Houd je van schieten, vechtsporten, luchtgevechten, tanks, onderzeeërs, houtversnipperaars, slaande meisjes en getalenteerde stuntmannen die schijnbaar vastbesloten zijn zelfmoord te plegen? Het genre is breed genoeg om dit alles en meer te omvatten. En hoe reëler de emoties, hoe dwingender ze kunnen zijn. Ik was echter een Amerikaans kind dat opgroeide met tekenfilms van Looney Tunes en in mijn jeugd de voorkeur gaf aan chaos met een flinke dosis hilariteit.
Ik had een fundamenteel begrip van hoe een traditionele actiefilm werkt dankzij mijn ontluikende James Bond-fandom, die toen uitsluitend werd aangedreven door gadgets uit het Roger Moore-tijdperk. Deze films konden echter soms langdradig worden, en dat verontrustte mij, aangezien de door Moore geleide Bond-films in feite toch komedies waren. Ik was niet eens per se op zoek naar een ander maf, met sterren bezaaid verhaal zoals ‘Casino Royale’ uit 1967, maar toen ik hoorde dat regisseur John Landis het anarchistische ‘National Lampoon’s Animal House’ opvolgde met een extreem ambitieuze, grote budget musical-komedie-actie-aanpassing van de ‘Saturday Night Live’-sketch ‘The Blues Brothers’, voelde ik, als een jonge leverancier van scheve sketch-komedie voor volwassenen, dat mijn leven was op het punt om te veranderen. En nadat ik de legendarische auto-achtervolging in het winkelcentrum had gezien, wilde ik de rest van mijn leven alleen maar actiefilms maken.
The Blues Brothers is een meesterwerk van actiekomedie en musical
John Landis’ ‘The Blues Brothers’ is een duizelingwekkend genre dat op elk vlak uitblinkt. Het is een actie-komedie-musical waarbij je gaat schreeuwen, stampen en je verwondert over de onberispelijke stunts op het scherm. Zelfs het Vaticaan is er dol op! Je zou je natuurlijk kunnen afvragen waarom dit überhaupt nodig was, gezien het feit dat Landis en sterren John Belushi en Dan Aykroyd in feite de zwarte cultuur kapten voor een gonzo-autoachtervolgingskomedie. Maar ik was een blanke jongen die opgroeide in een heel blank stadje in Ohio, en daardoor maakte ik kennis met Aretha Franklin, James Brown, Ray Charles en Cab Calloway. Ik zal voor altijd dankbaar zijn voor deze gekke drukte voor het openen van die deur.
Landis die een eerbetoon bracht aan blues en R&B onder het mom van een over-the-top studio-actiefilm was een meesterlijke zet. (En ja, ik weet dat hij een slecht persoon is die onverdedigbaar onverantwoordelijk bleek tijdens de productie van “The Twilight Zone: The Motion Picture.”) De manier waarop de film sommige scènes op de muziek van onder meer Otis Redding zet, heeft mij tot een soullegende gemaakt, en daarvoor zal ik voor altijd bij Landis in het krijt staan.
‘The Blues Brothers’ is misschien wel de enige in het wit geregisseerde actiefilm die swingt. Het plot stelt niet veel voor en het duurt lang, maar je wilt niet dat het feest eindigt. De actie is overal voortstuwend. De bovengenoemde auto-achtervolging in het winkelcentrum is een pronkstuk met bravoure, en het zal altijd je morele plicht zijn om de vernedering van de nazi’s in Illinois toe te juichen. Belushi’s Jake en Aykroyd’s Elwood Blues laten misschien een spoor van vernietiging achter, maar ja, ze zijn op een missie voor God.
