VS deelt nieuwe details over vermeende Chinese kernproef: NPR

De Amerikaanse regering heeft nieuwe informatie vrijgegeven over wat zij beweert een illegale Chinese kernproef te zijn die in 2020 werd uitgevoerd.

Op 22 juni van dat jaar werd een afgelegen seismisch station in Kazachstan werd een kleine aardbeving gedetecteerd. De gebeurtenis registreerde een kracht van slechts 2,75, maar vond plaats ongeveer 700 kilometer verderop op de belangrijkste nucleaire testlocatie van China, bekend als Lop Nur, volgens Christopher Yeaw, adjunct-secretaris voor wapenbeheersing en non-proliferatie bij het ministerie van Buitenlandse Zaken.

“Er is zeer weinig kans dat dit iets anders was dan een explosie, een bijzondere explosie”, zei Yeaw dinsdag tijdens een evenement georganiseerd door het Hudson Institute, een conservatieve denktank in Washington, DC. “Het komt redelijk overeen met wat je zou verwachten van een nucleaire explosieproef.”

Onafhankelijke deskundigen waren het niet onmiddellijk eens met die beoordeling. De relatie tussen de verschillende seismische golven komt overeen met een explosie, zegt Ben Dando, hoofd seismologie en verificatie bij NORSAReen Noorse organisatie die toezicht houdt op mogelijke kernproeven. Maar, voegde hij eraan toe, het signaal was zwak en opgenomen op één station. Op basis van deze en andere beperkingen is hij van mening dat het nog steeds mogelijk is dat dit een natuurlijke gebeurtenis kan zijn geweest.

“Ik zou niet zeggen dat er echt sterk, sluitend bewijs is”, vertelde Dando aan NPR. “We kunnen niet echt bevestigen of ontkennen of er op dit punt een kernproef heeft plaatsgevonden.”

De Chinese ambassade reageerde niet onmiddellijk op het verzoek van de NPR om commentaar, maar de regering heeft de beschuldigingen krachtig ontkend. “De Amerikaanse beschuldiging van Chinese kernproeven is volkomen ongegrond”, zei woordvoerder Lin Jian van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken een persconferentie vorige week. ‘China is tegen de Verenigde Staten (Ja) verzinsel van voorwendsels voor de hervatting van kernproeven.”

Problemen met testen

De grote kernmachten ter wereld hebben hun wapens al tientallen jaren niet meer getest. De Verenigde Staten voerden hun laatste test uit in 1992, terwijl China zijn laatste officiële test uitvoerde in 1996. Beide landen ondertekenden de overeenkomst. Alomvattend Verdrag inzake een verbod op kernproevendie kernproeven verbiedt. Geen van beide landen heeft het testverbodverdrag echter officieel geratificeerd en het moet nog in werking treden.

Naties houden zich vrijwillig aan hun beloften om niet te testen, maar dat betekent niet dat het werk aan kernwapens volledig is gestopt. In de Verenigde Staten worden supercomputersimulaties gecombineerd met een reeks experimenten uit de echte wereld om ervoor te zorgen dat wapens blijven presteren zoals bedoeld. Sommige van deze experimenten worden uitgevoerd in tunnels waar ooit kernproeven plaatsvonden. NPR verdiend zeldzame toegang naar die tunnels in 2024, en kreeg de testkamer te zien waar zogenaamde subkritische tests plaatsvinden. Volgens wapenexperts die NPR destijds interviewde, brengen de tests kleine hoeveelheden plutonium voor wapens tot ontploffing, maar veroorzaken ze geen nucleaire kettingreactie in het materiaal.

China is ook druk bezig geweest met zijn kernproeflocatie Lop Nur, zegt Tong Zhao, senior fellow bij de Carnegie Endowment for International Peace, die het Chinese kernwapenprogramma bestudeert. Satellietbeelden hebben de afgelopen jaren een uitbreiding van servicegebieden en personeelsaccommodaties onthuld, en er is minstens één nieuwe tunnel gegraven, zei hij.

“Het lijkt erop dat China aanzienlijk investeert in het behouden, zo niet uitbreiden, van missies op de testlocatie”, zei hij.

Een geweldige uitbreiding

Het Amerikaanse testprogramma probeert in de eerste plaats zijn huidige arsenaal van ongeveer 1.500 ingezette wapens te behouden, maar China wil uitbreiden. Tot 2019 werd aangenomen dat China ongeveer 200 kernkoppen had. Vandaag, volgens het PentagonHet Chinese arsenaal ligt dichter bij de 600 en het land heeft een doelstelling van 1.000 kernkoppen in 2030, een aantal dat het land dichter bij het niveau van de Verenigde Staten en Rusland zou brengen.

Maar zelfs als China honderden kernkoppen aan zijn arsenaal toevoegt, beschikt het land over relatief weinig kerntestgegevens om mee te werken. Voordat het testmoratorium begon, had China slechts 45 kernproeven uitgevoerd. Volgens de onderzoekers werd ongeveer de helft van deze tests in de atmosfeer uitgevoerd en de andere helft ondergronds gegevens van de Arms Control Association.

Dit zou een reden kunnen zijn waarom China geïnteresseerd zou zijn in het uitvoeren van grotere kernproeven. Eerder deze maand maakte de Amerikaanse staatssecretaris van Wapenbeheersing en Internationale Veiligheid, Thomas DiNanno, bekend dat de VS van mening zijn dat China de grens van het testmoratorium overschrijdt en van plan is in de toekomst nog verder te gaan.

“Ik kan onthullen dat de regering van de Verenigde Staten zich ervan bewust is dat China nucleaire explosieproeven heeft uitgevoerd, inclusief voorbereiding voor tests met beoogde opbrengsten in de honderden tonnen”, zei hij in een toespraak in Genève, Zwitserland.

Tijdens een toespraak op het Hudson Instituut zei Yeaw dinsdag dat de test van 2020 een “productieve” kernproef was, wat betekent dat er een op hol geslagen kettingreactie in het kernmateriaal was veroorzaakt. Yeaw weigerde te zeggen hoe groot de test zou kunnen zijn geweest, maar zei dat de Chinezen ‘ontkoppelingsoperaties’ hebben uitgevoerd om de ware omvang ervan te verbergen.

Yeaw legde niet uit wat China zou winnen bij de mogelijke test, maar zei: “We weten dat landen deze risico’s niet nemen… zonder een significante winst te verwachten.”

Als het inderdaad een kernproef was geweest zoals beweerd, zei Dando dat een gebeurtenis met een kracht van 2,75 die in Kazachstan werd gedetecteerd, zou overeenkomen met een explosie die overeenkomt met misschien wel tientallen tonnen TNT. Maar door een grote holte te graven en een nucleair apparaat in het midden te plaatsen, zou het mogelijk zijn een veel grotere explosie te verbergen – misschien in de orde van honderden tonnen of zelfs een kiloton.

China zou veel redenen hebben om zo’n test uit te voeren, zei Zhao. Het zou geïnteresseerd kunnen zijn in de ontwikkeling van kernwapens met een laag rendement voor gebruik in een beperkte oorlog met de Verenigde Staten, of in het testen van nieuwe ontwerpen voor hypersonische wapens.

Zhao zegt dat hij de Amerikaanse beweringen serieus neemt: “Ze kunnen worden ondersteund door een geheime Amerikaanse inlichtingenanalyse en lijken consistent met de zeer actieve toestand van de Chinese Lop Nur-kernproeflocatie gedurende vele jaren”, zegt hij. (Yeaw weigerde een NPR-vraag te beantwoorden over de vraag of de VS over aanvullende informatie beschikten naast openbare seismische metingen.)

De vermeende onthullingen over de Chinese testactiviteiten komen slechts enkele maanden nadat president Trump aankondigde dat de Verenigde Staten ook een terugkeer naar kernproeven overwegen “op voet van gelijkheid” met andere landen.

Sommige deskundigen vragen zich af of de Verenigde Staten haastig moeten terugkeren naar kernproeven. Terwijl China slechts 45 tests heeft uitgevoerd, hebben de Verenigde Staten ruim duizend tests uitgevoerd. Dit betekent dat Chinese kernwetenschappers met elke extra nieuwe test waarschijnlijk veel meer kennis zullen vergaren dan hun Amerikaanse tegenhangers.

Yeaw zei dat hij hoopte dat de Verenigde Staten onderhandelingen konden beginnen met zowel China als Rusland over een nieuw wapenbeheersingsverdrag. Maar, voegde hij eraan toe, het Pentagon overweegt momenteel of er meer kernwapens aan de Amerikaanse raketten, bommenwerpers en onderzeeërs moeten worden toegevoegd.

“Er liggen uiteraard veel opties op tafel”, zegt hij.