5 vergeten horrorfilms uit de jaren 90 die nog steeds bestaan

Gedurende de jaren tachtig werd horror gedomineerd door slashers. Dankzij het succes van John Carpenter’s “Halloween” in 1978, en hetzelfde succes van Sean Cunninghams “Friday the 13th” in 1980, stopten kleine studio’s snel hun eigen stalk-and-kill-moordfoto’s in de hopper. In 1984, Wes Craven publiceerde “A Nightmare on Elm Street”, en een nieuwe canon van horrormonsters werd officieel geboren. Tegen die tijd waren er al twee andere ‘Halloween’-sequels en nog drie ‘Friday the 13th’-films verschenen. Michael Myers, Jason Voorhees en Freddy Krueger werden Gen-X’s Dracula, Frankenstein en de Wolfman. En dat zijn dan nog maar de ‘groten’. Bovendien waren er honderden navolgers, waardoor de jaren 80 het decennium van de slashers waren.

Naarmate de trend echter voortduurde (zoals alle trends vroeg of laat moeten gebeuren), leek de horror de focus te verliezen. Veel fans van het genre kijken terug op het post-slasher-tijdperk van de jaren negentig – vóór de release van Wes Cravens ‘Scream’ in 1996 – als een vormeloze, uitgestrekte tijd. Er waren geen dominante trends en er leek geen centraal ethos te zijn dat horror bij elkaar hield.

Dit maakte de horror echter nog spannender. Omdat er geen trends waren om te volgen, konden regisseurs creatief aan de slag. Slashers zijn zelfbewust geworden (zie: “Wes Craven’s New Nightmare”), films zijn gestileerder geworden (zie: “The Crow”) en deconstructie heeft het genre af en toe belachelijk gemaakt (zie: “Dead Alive”). Er was niets dat horror niet kon doen. De volgende films zijn misschien duister, maar ze laten zien dat de jaren negentig op het punt stonden te knallen, dat slashers losbraken en dat de filmmakers op een zeer hilarische manier niet wisten wat ze deden. Net als Frankenstein van Roger Corman kende de horror geen grenzen. Laten we verkennen.

Veel mensen wijzen graag naar de film ‘Prom Night’ uit 1980 als een van de mindere juwelen in de slasher-kroon van Jamie Lee Curtis (de andere zijn ‘Halloween’ en ‘Terror Train’). Bovendien zijn er veel fans van de ultra-wellustige en met de heerlijke titel “Hello Mary-Lou: Prom Night II” uit 1987. Het vervolg was psychedelischer dan het eerste, met Mary Lou’s bovennatuurlijk herrezen Vengeance en haar demonische bezetenheid van een plaatselijke tiener.

Minder gevierd, maar net zo verbazingwekkend, is Ron Oliver’s “Prom Night III: The Last Kiss” uit 1990. Op dit punt in de serie waren de ouderwetse slasher-elementen verdwenen en was de serie een semi-surrealistisch moordmysterie geworden over een wraakzuchtige geest die uit de hel ontsnapt om bloedige schade aan te richten. Mary Lou, oorspronkelijk vermoord in 1957, wordt gespeeld door Courtney Taylor, en we maken kennis met het personage Hell, die wordt gekweld. Het lijkt erop dat de hel slechts een eindeloze aerobicsles is die je nooit meer kunt verlaten. Hij weet echter te ontsnappen en terug te keren naar de middelbare school om wraak te nemen op… nou ja, iedereen die in zijn gezichtsveld komt. Hij kan op magische wijze de iconografie uit de jaren vijftig manifesteren en deze gebruiken om te doden. Een man wordt in de handen gestoken met ijshoorntjes uit een mouterij.

“Prom Night III” heeft een groot gevoel voor humor, slimme moorden en een vreemde, bijna cartoonachtige esthetiek die aangeeft hoe dode slashers werkelijk waren. Als je “Hello Mary Lou” kent en leuk vindt, blijf dan doorgaan, want dit vervolg is minstens zo gek en leuk als zijn voorganger, misschien zelfs meer. Maar stop vóór ‘Prom Night IV’, want die is waardeloos.

De originele “Stille Nacht, Dodelijke Nacht” uit 1984 was een eenvoudig en heerlijk flauw idee. De filmmakers kwamen op het idee van een seriemoordenaar verkleed als Kerstman, en bouwden vervolgens een achtergrondverhaal op om uit te leggen hoe dat kon gebeuren. 1984 lokte veel woede uit van critici en moralistische groeperingen, omdat ze geloofden dat een moordzuchtige Kerstman een te wreed idee was, zelfs voor een horrorfilm. De film was een matig succes en bracht een aantal sequels voort, die elk dezelfde familie van moordende kerstmannen volgen.

Het meest interessante vervolg heeft echter niets met de Kerstman te maken en heeft nauwelijks betrekking op Kerstmis. Brian Yuzna’s “Silent Night, Deadly Night 4: Initiation” gaat eigenlijk over een jonge verslaggever genaamd Kim (Neith Hunter) die een reeks spontane menselijke ontbrandingen onderzoekt wanneer ze stuit op een cultus van insectenaanbiddende feministische heksen. Ze vieren een oud festival en willen het in hun aanbidding introduceren. Ik neem aan dat het geldt als “kersthorror”, zelfs als er geen kerstboom, kerstman of kerstlog in zicht is.

Het meest opvallend zijn de angstaanjagende wezenseffecten van Screaming Mad George. Yuzna en George hebben samengewerkt aan verschillende films, waaronder ‘Society’ uit 1989 en ‘Faust: Love of the Damned’ uit 2000, en de effecten zijn in alle drie de films creatief en nachtmerrieachtig. “SNDN 4” bevat een kakkerlak van 1,20 meter, veel slijmerige, grove insecten en een surrealistische scène waarin Kims vingers zich op de een of andere manier in elkaar knopen terwijl een slang haar navel binnendringt. Als de nachtmerrieachtige cartoontoon van “Prom Night III” jouw favoriet was, wordt het een beetje donkerder met “Silent Night, Deadly Night 4.”

De jaren ’90 hadden nog steeds een paar slimme slashers in petto, ook al was het genre in de jaren ’90 zelfbewuster geworden. Te veel kinderen hadden te veel slashers gezien om het genre serieus te nemen, omdat ze allemaal wisten wat ze moesten doen als ze in een slasher-filmscenario terechtkwamen. En terwijl “Schreeuw” van Wes Craven pakte dit probleem frontaal aan – de personages in die film waren allemaal slasher-fanaten – Mark Herrier’s “Popcorn” was het met vijf jaar voor. “Popcorn” gaat over een groep studenten die een oude bioscoop willen restaureren met het uitdrukkelijke doel om op de late avond een horrorevenement te organiseren. Hun inspanningen worden beloond met gigantische menigten creatieve horrorfans die verkleed komen, maskers dragen en over het algemeen rauw zijn.

Natuurlijk loopt er tijdens de vertoning laat op de avond een moordenaar rond, die door de gangen, badkamers en projectiecabines van een theater sluipt. De moordenaar (wiens identiteit ik niet zal onthullen) heeft een machine voor het maken van maskers (vergelijkbaar met die uit “Mission: Impossible”) waarmee hij op iedereen kan lijken.

“Popcorn” zet de horrorfandom op zijn kop en zet het direct op het scherm. Het is een horrorfilm over horrorfilms, een slasher over slashers. Wij, als horrorfans, streven ernaar om chaos op het grote scherm te zien, en we delen die ervaring graag samen in de bioscoop. “Popcorn” brengt simpelweg chaos, op een manier van William Castle, ook voor het publiek. “Popcorn” heeft tot doel ons tot slachtoffer te maken terwijl we de film zien ontvouwen. Het is een doeltekst over de theatrale ervaring, en daarom is het des te briljanter. En gelukkig is het, als je het thuis bekijkt, nog steeds vermakelijk.

De Australische horrorfilm Body Melt uit 1993 van Philip Brophy is wonderbaarlijk walgelijk. Zoals de titel aangeeft, gaat het over mensen die wegsmelten in plassen modder… en weinig anders. Het plot is willekeurig en verklaart niet veel, maar het verklaart in ieder geval waarom er een epidemie van smeltende mensen lijkt te bestaan. Het lijkt erop dat een lokale fabrikant van gezondheidsproducten een nieuwe soort supervitaminen wil testen op inwoners van een kleine gemeenschap buiten Melbourne. Vitaminen zorgen ervoor dat het menselijk lichaam op creatieve en weerzinwekkende manieren muteert, smelt en explodeert. De darmen van een man komen uit zijn mond. De foetus van een vrouw ontploft. En ja, veel mensen smelten.

Omdat dit niet genoeg was om de hele film vol te houden, is er ook een subplot over twee opvliegende, geile jongens die ernaar streven rijke spermadonoren te worden. Ze verdwalen echter in de woestijn en brengen de film door op de familieboerderij van een bergbewoner. Terwijl ze daar zijn, zijn ze getuige van hoe twee hillbillies kangoeroes doden om hun bijnieren op te eten (!), en een van de mannen probeert te scoren op een jonge vrouw met een gigantisch voorhoofd en enorme spieren. Natuurlijk zal blijken dat het allemaal incestueuze kannibalen zijn.

“Body Melt” valt op door hoe vormeloos het is en hoe slijmerig en glorieus weerzinwekkend het is. De bloederige effecten zijn even slim als onaangenaam, en zelfs de meest geharde genreveteraan zal iets vinden waardoor ze terugdeinzen. Na zoveel jaren in de loopgraven van de horror uit de jaren 80 te hebben doorgebracht, was het genre muf en voorspelbaar geworden. Iets veiligs en zelfs geruststellends. Films als ‘Body Melt’ zijn er om horrorfans eraan te herinneren dat je inderdaad nog steeds geëxtrapoleerd kunt worden. Of er zijn op zijn minst grove dingen die je nog niet hebt gezien.

Gebaseerd op de roman van Richard Matheson, is “Stir of Echoes” van David Koepp een onbezongen klassieker. De film speelt Kevin Bacon, en herinnert ons eraan dat hij een van de beste acteurs van zijn generatie is, die zich diep verdiept in de rol van Tom Witzky, een kerel uit de arbeidersklasse uit Chicago die in de problemen komt met bovennatuurlijke streken. De buurt is een belangrijk personage in “Stir of Echoes” en alle lokale bewoners weten iets te veel van elkaar. Op een avond, op een feestje, meldt Tom zich vrijwillig aan om gehypnotiseerd te worden, gewoon voor de lol. Wanneer hij echter wakker wordt, ontdekt hij dat hij geesten kan zien en voelen. In zijn dromen wordt hij achtervolgd door verontrustende visioenen die hij niet kan begrijpen. Het verwijst allemaal naar de geest van een jong meisje die hij in zekere zin herkent.

Koepp is lange tijd scenarioschrijver geweest van belangrijke genrefilms en superblockbusters. Hij schreef “Death Becomes Her”, “Jurassic Park”, “Mission: Impossible”, “Spider-Man” en vele anderen. ‘Stir of Echoes’ was pas zijn tweede film als regisseur (na ‘The Trigger Effect’), en hij bewees dat hij een expert was in het creëren van een sfeer van angst en een dromerige waas van schuldgevoel en geweld. Het helpt dat hij samenwerkte met Kevin Bacon, die volledig toegewijd was aan de rol en geloofwaardig is als een normale man die uit elkaar begint te vallen. Koepp en Bacon zouden opnieuw samenwerken in de film ‘You Should Have Left’ uit 2020. Tussen de projecten door regisseerde Koepp ook de fietskoeriersthriller “Premium Rush”, wat ook een van de beste films van zijn jaar was.

“Stir of Echoes” is ook echt eng, en de geheimen ervan worden op steeds paniekerigere wijze onthuld. De waarheid kan niet wachten om te ontsnappen.