Laten we dit uit de weg ruimen: “Shakespeare in Love”, winnaar van de beste film in 1998 doet dat momenteel uitstekende streamingnummers op Netflixis een zeer vermakelijke en charmante film die op zijn minst een nominatie verdiende voor het beste originele scenario voor de sprankelende, referentierijke dialoog van wijlen Tom Stoppard. Ik denk echter niet dat de film een nominatie voor Beste Film verdiende in een jaar dat ons ‘Out of Sight’, ‘The Truman Show’, ‘Rushmore’, ‘Bulworth’ en ‘A Simple Plan’ opleverde. Van de vijf toekomstige genomineerden waren alleen “The Thin Red Line” en “Saving Private Ryan” het waard.
Aanvankelijk leek het er niet op dat het een echte wedstrijd zou worden. Toen Steven Spielbergs ‘Saving Private Ryan’ eind juli in de bioscoop verscheen, verbaasde het epos uit de Tweede Wereldoorlog bioscoopbezoekers met zijn brutaal realistische opening op Omaha Beach. Het wordt door velen geprezen als een van de grootste oorlogsfilms ooit gemaakt, als er niets anders is DE groter. Toen het prijzenseizoen begon, was er zelfs het gevoel dat de Academie iedereen veel tijd en campagnegeld had kunnen besparen door simpelweg ‘Saving Private Ryan’ vroegtijdig de trofee voor beste film te geven.
Toch was er iets met ‘Shakespeare in Love’, een goed geregisseerde en vakkundig geacteerde romantische komedie over The Bard die verliefd wordt op de hoofdpersoon uit zijn nieuwste toneelstuk ‘Romeo and Juliet’. Joseph Fiennes was solide als de legendarische toneelschrijver, maar de film was van Gwyneth Paltrow als de betoverende Viola. Het was haar eerste grote hoofdrol, maar ze leek voorbestemd om de beste actrice te verliezen aan het betoverende werk van Cate Blanchett in ‘Elizabeth’. Vervolgens Miramax studiohoofd (en veroordeelde zedendelinquent) Harvey Weinstein een paar schokkende tegenslagen georkestreerd.
Miramax heeft een PR-oorlog gevoerd tegen Saving Private Ryan
Als ‘Saving Private Ryan’ een zwakte had als Oscarkandidaat, dan is het dat het midden in de zomer uitkwam. Dit had er niet toe moeten doen, omdat het in eigen land de meest opbrengende film van 1998 was; Ondertussen was die opening absoluut onvergetelijk, net als de laatste gevechtsreeks. Harvey Weinstein drong echter agressief aan op het verhaal dat de film van Steven Spielberg slechts een typische oorlogsfilm was na de Omaha Beach-scène. En aangezien de acteurstak van de Academie de meeste stemmen op zich neemt, leunde hij op ‘Shakespeare in Love’ als een liefdesbrief aan het acteren en het creatieve proces.
Toen hij eenmaal de nominaties kreeg (“Shakespeare in Love” kreeg 13, terwijl “Saving Private Ryan” 11 kreeg), dwong Weinstein de cast en crew tot talloze media-optredens. In een Vanity Fair-artikel uit 2017 over de campagne zei een publicist: “Het was echt een soort beest.” Toen hij adviseurs inhuurde om ‘Saving Private Ryan’ met de kiezers te bespreken, informeerde DreamWorks-publicist Terry Press Spielberg wat er aan de hand was. Volgens Press: “Steven vertelde me: ‘Ik wil niet dat je met Harvey in de modder belandt.'”
Het narcisme van Weinstein liep uit de hand. Omdat hij een competitieve Oscar voor zichzelf wilde, gaf hij zichzelf de eer om te produceren, ook al had hij geen echte creatieve inbreng bij het maken van ‘Shakespeare in Love’. En dan was er nog de eerdere seksuele intimidatie van Paltrow door Weinstein tijdens de opnames van ‘Emma’ uit 1996. Bijna niemand wist het destijds, maar achteraf gezien maakt het Weinsteins campagne en bewondering voor de acteur absoluut weerzinwekkend. (En laat me er niet over beginnen Judi Dench wint beste vrouwelijke bijrol voor acht onbeduidende minuten filmtijd als koningin Elizabeth I.)
Voor het eerst in zijn carrière was Harrison Ford niet de geluksbrenger van Steven Spielberg
Op de Oscar-avond had Gwyneth Paltrow Cate Blanchett verdrongen als favoriet voor de beste actrice (gewonnen door eerstgenoemde), maar de beste film was een toss. Toen ‘Saving Private Ryan’ begin maart de hoofdprijs van de Producers Guild mee naar huis nam, kreeg de film wat momentum. ‘Saving Private Ryan’ kreeg nog meer momentum toen Steven Spielberg de Oscar voor beste regisseur won, waarvoor ook John Madden werd genomineerd, maar niemand bij zijn volle verstand had ooit verwacht dat Madden een van Hollywood’s machtigste en meest geliefde regisseurs van streek zou maken.
De Academie had echter voldoende vertrouwen in de uitkomst om Spielbergs vriend Harrison Ford in te schakelen als presentator voor de beste film. Er klonk dus veel gehijg in het Dorothy Chandler Pavilion toen Ford de verkeerde drie woorden zei: ‘Shakespeare in Love’. De PR-blitz van Harvey Weinstein werkte, en hij liep als een idioot terwijl hij die illegale Oscar in zijn vlezige, kwaadaardige poot hield. Nogmaals, ik hou van ‘Shakespeare in Love’, maar de overwinning heeft minder te maken met kwaliteit (The Hollywood Reporter ondervroeg in 2015 meer dan 100 stemmers op de Academie en ontdekte dat de meeste van hen zou nu stemmen voor “Saving Private Ryan”), en nog veel meer dat te maken heeft met het feit dat Weinstein genomineerd talent dwingt een gratis campagne te voeren.
Het verbaast me niet dat ‘Shakespeare in Love’ grote aantallen doet op Netflix (het is tenslotte Oscar-seizoen), maar ik vermoed dat veel mensen die het voor de eerste keer bekijken zich afvragen hoe deze geweldige film in vredesnaam de beste film heeft gewonnen boven ‘Saving Private Ryan’. En ja, nu weet je het!
