Het idee van superheldenspecialist Marvel Studios om een tv-programma te produceren over het maken van een superheldenfilm is zowel slim als onvermijdelijk. Het klinkt ook potentieel verschrikkelijk.
Marvel-shows en -films hebben de afgelopen jaren geworsteld met hun insulaire karakter; ze hebben niet bepaald meer kansen nodig om te doen alsof superhelden het centrum zijn van alle beschikbare universums. Bovendien heeft de MCU nooit uitgeblonken in parodie, laat staan in satire. Voorbeeld: wanneer hun nieuwe show “De wonderbaarlijke man”, Ongeveer halverwege de serie van acht afleveringen biedt het enkele inkijkjes in een paar Hollywood-overvalfilms met Josh Gad (?!) in de hoofdrol. Ze zijn bijna hatelijk onnauwkeurig, als het een brede pastiche is.
Het lijkt het zoveelste voorbeeld van hoe weinig deze superheldenmakers nadenken over de filmgenres die ze zogenaamd voor hun werk gebruiken. Trouwens, als HBO en de makers van ‘Veep’ met ‘The Franchise’ alleen maar een wisselvallige kijk op de satirische satire van de superheldencinema zouden kunnen maken, welke kans heeft een MCU-show van het derde niveau dan?
De beste verrassing van “Wonder Man” is dat het meeste ervan niet in de eerste plaats satire is. Ja, het materiaal achter de schermen is een beetje onhandig en onhandig schaars: op een gegeven moment leest een personage een zogenaamd New York Times-hitstuk van een ogenschijnlijk gerespecteerde culturele schrijver; echte journalisten kunnen opgelucht ademhalen als ze beseffen dat scenarioschrijvers niet erg goed zijn in het imiteren van de toon of het taalgebruik van hun beroemdheidsprofielen. Maar hoewel het gemakkelijk genoeg zou zijn voor Simon Williams (Yahya Abdul-Mateen II), een worstelende acteur die zijn proces zo serieus neemt dat we hem in de eerste aflevering zien verschijnen in ‘American Horror Story’, om te dienen als een karikatuur van artistieke pretentie, maakt de show hem niet belachelijk. Simon houdt van films en is blijkbaar een redelijk goede acteur. Uiteindelijk wordt het duidelijk dat in ieder geval een deel van zijn controleproblemen (en de daarmee samenhangende zenuwen) voortkomt uit zijn behoefte om zijn formidabele superkrachten verborgen te houden.
Hier leren we dat acteurs met echte superkrachten als min of meer onverzekerbaar worden beschouwd en daarom als werkloos in de MCU. Eén van de afleveringen staat zelfs op zichzelf en lijkt op een stripverhaal uit één nummer, om de oorsprong van die regel gedetailleerder uit te leggen – waarschijnlijk meer dan nodig, om eerlijk te zijn. Het de facto verbod op artiesten met superkrachten zorgt voor nog meer innerlijke onrust wanneer Simon zich een weg baant naar een onwaarschijnlijke auditie voor de rol van Wonder Man in een remake van een beroemde superheldenfilm uit de jaren 80. Hij wordt tijdens het proces begeleid door Trevor Slattery (Sir Ben Kingsley), die MCU-fans zich zullen herinneren als de ooit losbandige veteraanacteur die de Mandarin ‘speelde’, een nepterrorist die is uitgevonden voor ‘Iron Man 3’.
Trevor heeft ook een geheim: hij wordt door de regering gedwongen Simon te bespioneren en bewijs te vinden van zijn potentieel gevaarlijke krachten. Met het risico te klinken als een Marvel-regisseur tijdens een perstour, geeft deze dynamiek hun relatie een vleugje ‘Donnie Brasco’, alleen hier is hij de laaggeplaatste veteraan uit een gekozen veld die eigenlijk een dubbelagent is die zijn jongere tegenhanger bespioneert. De film noemt ook, enigszins hooghartig, ‘Midnight Cowboy’ als een van de anderszins door Disney verzadigde referentiepunten, wat vrijwel zeker de eerste glimp oplevert van een ooit X-rated film in een Marvel-project.
De Simon-Trevor-relatie vormt het hart van de serie, en het is gedeeltelijk opmerkelijk vanwege wat het niet is: het is geen materiaal voor weer een vreemde komedie met ingeblikte grappen, en het is geen onderdeel van een te groot ensemble waarvan de show al heeft besloten dat het publiek het geweldig zal vinden. In plaats daarvan onderhouden de makers van de Destin-serie, Daniel Cretton en Andrew Guest, een verrassend kleine en ontroerende vriendschap tussen twee mensen die, welke andere geheimen ze ook met zich meedragen, oprecht van het acteren houden en er gelukkiger hun leven op zouden richten, als de omstandigheden het maar zouden toelaten. Abdul-Mateen, die via de “Aquaman”-films een comfortabel metatekstueel tintje krijgt met superheldenfilmervaring – hij speelde de kwaadaardige maar empathische Black Manta – ondermijnt nooit de ernst van zijn intensiteit. Kingsley op zijn beurt distantieert Trevor van mogelijke cartoonachtigheid en maakt hem tot een aangrijpende, conflicterende figuur wiens zelfbewuste kleurrijke verhalen voortkomen uit oprecht enthousiasme.
Als karakterstudie is “Wonder Man” ongewoon stil en gefocust voor de MCU. Het lijdt echter nog steeds een beetje onder een probleem dat veel voorkomt bij Marvel-miniseries: een kort seizoen met afleveringen van een half uur (vooral allemaal tegelijk uitgebracht, zoals deze zijn) voelt uiteindelijk meer als een film met een vreemd tempo dan als een tv-programma. Dit verergert op zijn beurt hoe vreemd het voelt om veel meer tijd door te brengen in het gezelschap van Simon en Trevor dan bijvoorbeeld een hoofdpersoon als Doctor Strange of Carol Danvers. De bovengenoemde enkele aflevering (om onduidelijke redenen opgenomen in zwart-wit) verzacht enigszins het gevoel van een uitgerekte film, maar het is ook geen bijzonder sterke aflevering. Meer dan 200 minuten is waarschijnlijk meer schermtijd dan dit verhaal uiteindelijk nodig heeft.
De show duikt ook in een duidelijke analogie met acteurs die ooit in de kast zaten en gedwongen werden hun seksualiteit verborgen te houden uit angst voor vergelding. Maar zoals in veel superheldenverhalen breidt het gevoel van wensvervulling die metafoor uit totdat deze bijna zinloos is tegen de tijd dat de show eindigt. Dit is een van de vele redenen waarom “Wonder Man” geen volledig bevredigende serie lijkt te zijn geworden. (Dat, en geen enkele echt geweldige show zou Olivia Thirlby inhuren om die oude, bekende Marvel sad-ex-routine te doen.)
Als experiment gericht op het onderdrukken van de ergste neigingen van het bedrijf is ‘Wonder Man’ echter behoorlijk succesvol.
“Wonder Man” gaat dinsdag 27 januari in première op Disney+.
