Na de COVID-19-pandemie had Takashi Murakami het gevoel dat hij de weg kwijt was. Zijn generatie kunstenaars, vond hij, stond steeds meer los van een concrete stroming of thema. “Kunst is steeds meer een strijd tegen de markt of binnen de markt geworden”, zegt hij via een vertaler tijdens een recent interview bij Perrotin in Los Angeles op de openingsmiddag van zijn nieuwe tentoonstelling, “Hark Back to Ukiyo-e: Tracing Superflat to Japonisme’s Genesis.”
Met 24 nieuwe schilderijen onderzoekt de tentoonstelling hoe de impressionisten werden beïnvloed door het Japanse genre ukiyo-e, wat zich vertaalt naar ‘afbeeldingen van de drijvende wereld’, en verwijst naar Japanse houtsneden en schilderijen gemaakt tijdens de Edo-periode (tussen 1615 en 1867). De kleurrijke kunstwerken verbeelden grotendeels de sensuele en hedonistische levensstijl van stadsbewoners, waaronder kooplieden, courtisanes en kabuki-acteurs.
-
Deel via
Gekleed in een patchwork-jeans, een vervaagd spijkerjack en een wit overhemd met lange mouwen, onthult Murakami hoe een recente reis naar het huis en de tuinen van Claude Monet in Giverny, Frankrijk, zijn begrip van de fundamentele verbanden tussen genres heeft versterkt.
“Ik kwam naar de tuin van Monet voor inspiratie en dacht: ‘Oké, we kunnen alles doen'”, zegt Murakami, eraan toevoegend dat het nadenken over de onconventionele wereld van de impressionistische legende hem hielp los te komen.
Takashi Murakami’s versie van “Yoshiwara Blossoms” van Kitagawa Utamaro Honden en katten bedwelmd door kersenbloesems; Superflat, 2025 – 2026, acryl, bladgoud en platinablad op canvas gemonteerd op aluminium frame 92 1/2 x 127 9/16 inch (4 panelen).
(Ariana Drehsler / For The Times / Werken van Takashi Murakami / Kaikai Kiki Co.)
Murakami staat erom bekend de muren te vermijden die oosterse en westerse kunst scheiden. Superflat, de beweging die hij oprichtte, combineert traditionele Japanse kunst met popcultuur en anime. Als een van ’s werelds beroemdste hedendaagse kunstenaars is Murakami een polariserende figuur in zijn thuisland Japan, waar oudere manga- en anime-fans dachten dat hij zich de anime-cultuur toe-eigende voor de kunstwereld, en zijn lucratieve samenwerkingen met merken als Louis Vuitton en Crocs soms zagen als een vorm van uitverkoop.
Murakami deed afstand van zijn vertaler en zei dat hoewel sommige delen van de Japanse samenleving zijn praktijk nog steeds niet goedkeuren, “stap voor stap de jongere generatie begrip krijgt.”
Een pop-upwinkel in Perrotin Los Angeles biedt een grote verscheidenheid aan Murakami-producten.
(Ariana Drehsler/For The Times)
Een golf van kunst gebaseerd op anime-personages en manga-motieven breidde zich uit in de nasleep van Murakami’s succes, samen met dat van Yayoi Kusama en Yoshitomo Nara, maar die trend zorgde er alleen maar voor dat Murakami loskwam van zijn roots.
“Als ze zoiets visueel zouden schilderen, zouden ze enig succes hebben”, zei Murakami terwijl een assistent hem sandalen bracht ter vervanging van zijn werklaarzen. “Er hing dus een gevoel in de lucht dat ik niet over pop-art of simulatieisme of al deze ismen en bewegingen moest praten, en dat het eigenlijk beter is om niet over die dingen te praten. En dus had ik zelf het gevoel dat ik de thema’s uit het oog begon te verliezen en een tijdje niets concreets had om als thema na te streven.”
Takashi Murakami staat bekend om het slechten van barrières tussen oosterse en westerse kunst. Zijn nieuwste tentoonstelling in Perrotin in Los Angeles onderzoekt het verband tussen het Japanse genre ukiyo-e en het impressionisme.
(Ariana Drehsler/For The Times)
Destijds was de 64-jarige kunstenaar bezig met het herinterpreteren van het werk van de 19e-eeuwse ukiyo-e-meester Utagawa Hiroshige voor een tentoonstelling die in mei vorig jaar in Gagosian in New York werd geopend. Die tentoonstelling verkende ook de kunst van Van Gogh, Monet en Whistler, impressionistische kunstenaars die sterk beïnvloed waren door Japanse prenten, zoals uitgedrukt door de Franse term Japonisme.
“Ik probeerde erachter te komen hoe dit door het publiek zou worden ontvangen en ik was een beetje bezorgd, dus ik wilde met een concretere theorie komen”, zei Murakami.
Hij wendde zich tot Ed Schad, curator bij de Broad, om hem te helpen zijn mening over de film te verduidelijken Japonisme invloed.
Schad wees hem in de richting van Alfred Barr, de eerste directeur van het Museum of Modern Art in New York City creëerde in de jaren dertig een diagram dat de afstamming traceerde van elk kunstgenre vanaf 1890 – synthetisme, neo-impressionisme, kubisme, surrealisme, expressionisme, abstract – tot en met Japanse prenten.
“Dus dat betekende dat ukiyo-e al deze westerse kunststromingen zodanig had beïnvloed dat ze de kunst feitelijk vernietigden,” zei Murakami lachend.
Takashi Murakami’s herinterpretatie van “Yamauba en Kintaro, met een kastanjetak in de hand” door Kitagawa Utamaro; Superflat, 2025, acryl en bladgoud op canvas gemonteerd op aluminium frame 47 1/4 x 20 15/16 inch.
(Ariana Drehsler / For The Times / Werken van Takashi Murakami / Kaikai Kiki Co.)
Murakami’s belangstelling voor dit verhaal kreeg nog meer vorm toen hij naar ‘Shōgun’ begon te kijken, het historische FX-drama uit 2024 dat zich afspeelt in de 17e eeuw, aan het begin van het Tokugawa-tijdperk, in een tijd van brute burgeroorlog en epische machtsstrijd. Hij werd getroffen door de manier waarop kunst en architectuur in de serie met elkaar verweven waren, maar ook door de manier waarop deze omging met het Japanse gevoel van leven en dood – en hoe de dood werd gekleurd door kunst.
“Elke keer dat samurai de rituele zelfmoord van seppuku pleegden, lazen ze eerst het doodsgedicht dat ze hadden voorbereid om hun leven samen te vatten en er betekenis aan te geven,” zei Murakami.
Het wereldbeeld van de samoerai, benadrukt door ‘Shōgun’, benadrukte de ideeën van de krijger ‘over wat juist is, wat juist is en hoe ze moeten leven’, zei Murakami. “Dus dat heeft mij echt beïnvloed en ik raakte geïnteresseerd in deze zeer chaotische tijd voordat Japan volledig verenigd was – en dus werd chaotische onzekerheid en angst daarover mijn nieuwe thema.”
Het resultaat van Murakami’s denken over de cyclische en onderling verbonden invloed van kunst op zichzelf in verschillende historische tijdperken, van oost naar west en vice versa, is te zien op de witte muren van Perrotin. Eén kamer bevat vier gigantische panelen met panelen van meer dan 3 bij 2 meter, met daarop Murakami’s interpretaties van het werk van de ukiyo-e-meesters Kitagawa Utamaro en Torii Kiyonaga.
Twee grote schilderijen hangen aan de muur van Perrotin Los Angeles als onderdeel van de nieuwe tentoonstelling van Takashi Murakami, “Hark Back to Ukiyo-e: Tracing Superflat to Japonisme’s Genesis.”
(Ariana Drehsler/For The Times)
Een tweede kamer bevat Murakami’s versie van Monet’s ‘Vrouw met een parasol’, die wordt getoond tussen twee klassieke Murakami-doeken die erdoor zijn geïnspireerd, de ene toont een meisje in anime-stijl met hinde-ogen, de andere toont een van Murakami’s kenmerkende lachende bloemen die op een heuvel zit en weemoedig naar de bewolkte hemel staart.
Andere stukken bevatten Murakami’s herinterpretaties van gouden bloemmotieven door Katsushika Hokusai, Ogata Korin en Ogata Kenzan; evenals de mooie vrouwen weergegeven door Kikukawa Eizan.
Murakami wijst naar de muren voor hem en knikt wijselijk met zijn hoofd.
“Alles zit in de smeltkroes”, zegt hij.
