Ethiopische regisseur Hallo Gerimabeter bekend als pionier van de LA Rebellion-beweging, gehouden vanmiddag in de Delphi-Filmpalast na de debuutvertoning van Zwarte leeuwen – Romeinse wolven, zijn eerste speelfilm sinds 2008.
Gerima arriveerde bij de vertoning met zijn mede-LA Rebellion-lid Charles Burnett, die aanwezig was Berlijn om te debuteren met een restauratie van zijn familiedrama uit 1983 De bruiloft van mijn broer. De twee filmmakers houden op dinsdag 17 februari een gezamenlijke sessie in Berlijn.
Vanmiddag echter Zwarte leeuwen – Romeinse wolven vertoond in twee delen, en morgen worden er nog drie delen vertoond in Berlijn. De totale duur van de film is 531 minuten. Verteld via een complexe mix van archiefbeelden en hedendaagse ooggetuigeninterviews. Zwarte leeuwen is een lang verhaal over de brute koloniale campagne van Italië in Ethiopië.
Bij het openen van de vraag- en antwoordsessie na de vertoning vertelde Gerima het publiek dat het hem dertig jaar kostte om het project te voltooien en legde hij uit waarom hij besloot aan een lange productie te beginnen.
“Ik besloot rond 1996 een film te maken omdat ik genoeg had van de Italianen en hun valse verhaal over Ethiopië en de Italiaanse invasie”, vertelde Gerima aan de volle menigte in het Filmpalast. “Alleen al toen ze mij zagen, zeiden de schuldgevoelens altijd dat ze domme dingen zeiden die niets te maken hadden met de ervaring van mijn moeder, mijn grootmoeder of de ervaring van mijn vader. Dus moest ik een film maken.”
Gerima werd geboren in Ethiopië en verhuisde in 1963 naar de Verenigde Staten, waar hij sindsdien woont. Voortbordurend op de oorsprong van de film vertelde Gerima het publiek dat hij “opgroeide in de slechte opvoeding van het Britse onderwijssysteem na de Italiaanse oorlog”.
“Ik ben geboren na de oorlog, maar het onderwijssysteem werd getransformeerd van een traditionele Ethiopische school naar een Brits model, en ik was totaal ongeschoold in het Britse idee van deze geschiedenis”, zei hij. “Dus besloot ik iets te doen. Ik wilde gewoon meer weten.”
Italië viel in 1935 onder leiding van Mussolini Ethiopië binnen. De campagne van het land in Ethiopië was wreed en omvatte het illegale gebruik van giftig mosterdgas. Onder leiding van Mussolini fotografeerden Italiaanse filmmakers nauwgezet de gebeurtenissen van de oorlog. Sindsdien zijn de grafische beelden bewaard gebleven in archieven in heel Europa en dienen ze nu als basis Zwarte leeuwen, een paradox die Gerima niet ontging.
“Mijn mensen filmden niet, dus ik wilde zien hoe ik het Italiaanse standpunt, dat vaak racistisch was, kon uitbuiten”, zei hij. “Hoe kan ik dat beeld van de Italiaan tegen zichzelf gebruiken?”
Gerima legde verder uit dat het een voortdurende strijd is geweest om het filmmaken los te maken van het gewelddadige koloniale verleden.
“Het Italiaanse neorealisme komt eigenlijk voort uit het idee van cinema dat door Mussolini werd bedacht. Venetië was het idee van Mussolini. Het Istituto Luce was het idee van Mussolini. Cinecittà was het idee van Mussolini”, zei Gerima.
“In het volgende deel zul je zien dat Mussolini ooit zei dat cinema het krachtigste wapen is. En ik bleef maar denken: hoe moet ik dit wapen gebruiken? Dit wapen dat tegen mij is gebruikt, heeft mijn volk gekleineerd, gedemoniseerd, mijn volk barbaars gemaakt.”
Hij voegde eraan toe: “Het is een voortdurende strijd, en gaandeweg zie je wat er, hoe onvolkomen ook, in vijf delen is gegroeid. Ik deel het permanente idee van dit probleem met je.”
Interessant genoeg merkte Gerima ook op dat zijn worstelingen met het archief niet alleen filosofisch maar ook fysiek waren. Hij vertelde het publiek dat hij jarenlang geen toegang had tot veel van de beelden in filmarchieven in heel Italië.
“Als je mijn e-mail ziet, zijn er Italiaanse professoren die per brief probeerden tussenbeide te komen. De burgemeester van Rome probeerde per brief tussenbeide te komen. Het is dus een totale frustratie om de rechten te krijgen op de beelden die ze van mijn volk hebben gemaakt”, zei hij tegen het publiek.
De ervaren regisseur zei dat hij vanaf nu een publieke discussie over filmarchieven wil creëren met als doel de toegang voor Afrikaanse filmmakers te verbeteren.
“We hebben al een petitie opgesteld om de samenleving te mobiliseren, zodat vooral Afrikaanse filmmakers recht hebben op beeldmateriaal gemaakt door koloniale meesters”, zei hij. “Wij hebben recht op het archief.”
Zwarte leeuwen – Romeinse wolven werd geproduceerd door Gerima en zijn partner, Shirikiana Aina Gerima. Hun bedrijf Mypheduh Films verzorgt de verkoop van de titel.
Berlijn duurt tot 22 februari.
