De IJslandse componist en cellist Hildur Guðnadóttir maakt deel uit van een golf van Europese componisten die de wereld van de filmmuziek zijn betreden vanuit een achtergrond in moderne klassieke, experimentele en concertmuziek. Onder hen Volker Bertelmann, Jerskin Fendrix, Daniel Blumberg, Max Richter en Kangding Ray, die net als Guðnadóttir dit jaar op de Oscar-shortlist voor beste originele score terechtkwamen.
Maar ook al maakt Guðnadóttir op de een of andere manier deel uit van een bloeiende gemeenschap die een gewaagde draai aan filmmuziek heeft gegeven, ze is ook een zeldzaamheid omdat ze de enige vrouw in deze eeuw is die de Oscar voor een partituur heeft gewonnen, en een van de slechts drie componisten die dat ooit hebben gedaan. (De eerste twee waren Rachel Portman en Anne Dudley, die in de jaren negentig wonnen voor ‘Emma’ en ‘The Full Monty’, gedurende de vier jaar dat er een aparte categorie bestond voor de beste originele musical- of komediescore.)
Guðnadóttir won in 2019 voor ‘Joker’ en componeerde sindsdien partituren voor films als ‘Tár’ en ‘Women Talking’. Ze behaalde ook driekwart van de weg naar een EGOT in een tijdsbestek van ongeveer een jaar, waarbij ze een Emmy won voor ‘Tsjernobyl’ en een Grammy voor zowel ‘Joker’ als ‘Tsjernobyl’.
Zijn nieuwste film is ‘Hedda’ van Nia DaCosta, waarin Henrik Ibsens laat 19e-eeuwse toneelstuk ‘Hedda Gabler’ naar het Engeland van de jaren vijftig wordt getransplanteerd en alle actie zich afspeelt op een ruig feest op een enorm landgoed. Muziek speelt een centrale rol in de wilde avond, waardoor Guðnadóttir de muziekbenadering van de film kon concentreren. Maar zoals ze in een recent gesprek aan TheWrap vertelde, leidde het er ook toe dat ze een gewaagde richting insloeg, waaronder het veranderen van de filmploeg in een geïmproviseerd koor en het opnemen van hen allemaal rond een verbrijzelde kroonluchter die tijdens een bijzonder dramatische scène op de grond viel.
Heeft het feit dat de hele film zich gedurende één nacht op één locatie afspeelde, invloed gehad op het muzikale vocabulaire dat je gebruikte?
Zeker, dat deed hij echt. En omdat het een feest is en de band speelt en het een historisch stuk is, zal de band uiteraard muziek uit die periode spelen. Dus dat heeft de parameters behoorlijk sterk bepaald. Ik denk dat het heel spannend is als je een kader hebt om binnen te werken en moet uitzoeken hoe je het beste kunt maken van wat je hebt. Hoe kan ik, in plaats van een orkest erbij te halen en de boel sonisch op te blazen, het in de wereld van deze mensen en deze band houden?
Dit is altijd het spannendste deel als je aan een film begint te werken: je voorstellen, in wat voor geluidswereld bevinden we ons? In dit geval wilde ik voortbouwen op het feit dat ze jazzmuziek speelden, en ik wilde dat het thema liefde deel uitmaakte van de muziek die de band speelt. Dus schreef ik een nummer voor de band dat ook het grote liefdesthema wordt, en Nia schreef de teksten.
Maar ik vind het ook heel spannend als je een historisch stuk maakt om te begrijpen welke muziek er destijds werd geschreven. Een van de meest interessante componisten in die tijd in Engeland was Cornelius Cardew, die muziek schreef voor een combinatie van professionele en amateurmuzikanten. Hij zou grootschalige optredens doen waarbij mensen samen zongen, dus ik stelde me voor dat hij op het feest was en een aantal van die stukken begon te schrijven.
En dus creëerde ik een koor uit de cast en crew van de film. We zongen allemaal samen en ademden samen, zodat alle stemmen en ademhalingen uit dit koor kwamen, bestaande uit vrouwen van het productiekantoor, elektriciens, figuranten en enkele castleden. Er zitten zoveel mensen achter de camera en rondom de camera, en het was leuk om ze allemaal bij de muziek te betrekken. Ik heb het rondom de kapotte kroonluchter op de vloer geplakt. (Hij lacht)
Waren de bemanningsleden enthousiast om mee te doen?
Velen van hen waren niet gewend om te zingen, dus ze waren er erg zenuwachtig over. Maar ik had net een boek over ademhalen uit en Nia bestudeerde het toneelstuk van Samuel Beckett dat eigenlijk alleen maar inademen en uitademen is (het 35 seconden durende toneelstuk ‘Breath’ uit 1969). We zaten er allebei over na te denken en toen ik op het idee kwam om de cast en crew op te nemen, was samen ademen een mooi startpunt voor het produceren van geluiden. Het zingen kwam uit de adem.
Met enkele muzikale aanwijzingen in ‘Hedda’ schreef je arrangementen voor de bigband, maar daarna ging je terug naar het thema en elimineerde je de elementen, totdat je het stuk terugbracht naar de percussie.
Precies. Ik vind het heel interessant om te zien hoeveel je met heel weinig kunt doen. Ik ben altijd erg geïnteresseerd in het proberen te begrijpen hoe je uit heel kleine elementen een hele geluidswereld kunt maken.
Ik herinner me een geweldig concert dat je een paar jaar geleden in Disney Hall gaf, waarbij een van de stukken werd uitgevoerd door een enkele muzikant die voor op het podium stond en een kleine driehoek speelde.
Dat klopt, dat klopt! (Hij lacht) Dit belichaamt echt waar ik zo in geïnteresseerd ben, namelijk luisteren naar de details en luisteren naar de texturen om de wereld van geluid te begrijpen die je uit dat ding kunt halen. Ik ben hier altijd nieuwsgierig naar, zoals in het geval van ‘Tsjernobyl’, toen ik een hele soundtrack maakte met de geluiden van een energiecentrale. Het is altijd spannend voor mij om deze uitdagingen voor mezelf aan te gaan en te zien hoe ver ik mezelf kan pushen.
Wat is er nodig om, na het succes dat je de afgelopen jaren hebt geboekt, een filmopdracht aan te nemen?
Ik probeer deze filmprojecten altijd te gebruiken als een soort plek om iets te proberen dat ik anders niet zou hebben geprobeerd. Ik schrijf al heel lang muziek en speel al heel lang cello en mijn instrumenten. Dit zijn dingen waar ik me prettig bij voel, maar ik probeer echt iets te vinden dat ik nog moet ontdekken als ik begin met het maken van een film. In ‘Hedda’ was het jazzelement iets dat ik in mijn eentje waarschijnlijk niet zou hebben gedaan.
Heeft “Joker” de zaken voor jou radicaal veranderd, vooral in Hollywood?
Absoluut. Ik denk dat zowel “Joker” als “Tsjernobyl” heel mooi voor mij waren, want vóór deze twee projecten werd mij veel meer gevraagd of ik dat soort projecten aankon. (Hij lacht) Wat de reden ook was, ik bleef die vraag horen. Bovendien was de manier waarop ik graag werk, namelijk al heel vroeg de muziek schrijven voor de shoot, mensen niet zo gewend aan die manier van werken.
Maar toen ik beide projecten deed, gaf het zien van de manier waarop ze werkten mensen meer vertrouwen in mijn soms onorthodoxe manier van werken. Mensen zijn minder bang als ik zeg dat ik een hele soundtrack wil maken met de geluiden van een kerncentrale, omdat ze beseffen dat ik het echt kan.
Er komen een aantal soundtracks aan, waaronder ‘The Bride’, maar ook wat van je niet-scorewerk.
Dat doe ik, ja. Ik heb een band (Osmium), we hebben deze zomer net een album uitgebracht. Ik ga weer meer shows spelen omdat mijn zoon een tiener is, dus ik heb het gevoel dat ik wat meer kan reizen. In oktober kwam na 10 jaar mijn eerste soloalbum uit en een maand geleden speelde ik negen jaar geleden mijn eerste celloconcert. En volgend jaar is het twintig jaar geleden dat mijn eerste plaat verscheen. Om dit te vieren komt er een plaat uit, en volgend jaar zal ik een flink aantal shows doen.
Ik heb het dus behoorlijk druk gehad. Ik lachte hierom: ik speelde Tetris heel graag toen ik jonger was, en nu denk ik dat ik Tetris met mijn kalender speel.
