‘Magellan’-recensie: Gael García Bernal in een ongelooflijk gedetailleerde biopic

Laat het maar aan slowcinema-auteur Lav Diaz (vier uur durende “Norte, The End of History” uit 2013) over om je het kolonialisme in realtime te dienen, in al zijn rauwe lelijkheid en verbijsterende hebzucht, maar ook gekoppeld aan een gevoel van verwondering. Filippijnse regisseur’s 163 minuten durende epos ‘Magellan’, met in de hoofdrol Gaël Garcia Bernal als 16e-eeuwse Portugese ontdekkingsreiziger is hij tegelijkertijd een regime en een geneesmiddel, waarmee hij een veroveringsverhaal corrigeert dat zich maar al te vaak heeft gericht op opwinding en ongebreidelde macht over de dwaasheid van dergelijke exploits.

Met een adembenemend oog voor one-shots en een onwankelbaar vertrouwen in de eisen die dit stelt aan de aandachtsspanne van ons apenbrein, heeft Diaz een verbluffend stukje tijdreizen gemaakt, waarbij de lome en prachtig gekleurde beelden perfect synchroon werken. Zoals arthousefilms heten, wordt “Magellan” als toegankelijk beschouwd als je bekend bent met het majestueuze en intieme oeuvre van Diaz, maar het dient ook als ideale kennismaking met zijn compromisloze visie.

Een naakte inheemse vrouw doorzoekt een schilderachtige rivier in het regenwoud en stort vervolgens geschokt in elkaar bij iets waar ze buiten de camera getuige van is. “Ik zag een blanke man!” waarschuwt zijn volk. Kort daarna zien we gruwelijke taferelen van afgeslachte lichamen op de bloedige, zacht kabbelende kusten en het groene achterland van het Maleisische schiereiland, dat in 1511 door de Portugezen werd veroverd.

Ferdinand Magellan (Bernal) was toen slechts een radertje in de onderwerpingsmachine van zijn land, maar dit bemanningslid heeft ambities voor toekomstige campagnes. Ze zijn niet noodzakelijkerwijs in lijn met de venale hebzucht van zijn superieuren, koortsachtig uitgedrukt in een overwinningstoespraak van een gehamerde veroveraar: “We zullen de hele wereld verstikken! De islam zal eindelijk verdwijnen!” (Dan valt hij flauw.) Maar zoals we aan het einde zullen zien, heeft de behoefte om te domineren gevolgen voor de zielen van mensen.

Een paar jaar later strompelt Magellan, veracht door de koning, door Lissabon als een sjofel, taakloos dier. Uiteindelijk vindt hij genade in Spanje voor zijn grote reis, waarbij hij een onbekende route uitstippelt naar de specerijeneilanden in het oosten, wat betekent dat hij zijn zwangere vrouw Beatriz (Angela Azevedo) moet achterlaten. Die legendarische meerjarige omvaart, een 45 minuten durende reeks gekenmerkt door paranoia, hallucinaties, dood, ziekte, honger, klaaglijke stilte en verpletterende wanhoop, vormt een van de meest terloops brute afbeeldingen van een transoceanische reis die ooit op film zijn vastgelegd. Charmant grimmig maar toch getint met een glimp van natuurlijke schoonheid, traint de reeks je praktisch om te luisteren naar de zeevogels die uiteindelijk de kreet van “Aarde!” Teweegbrengen. Zonder muziek of melodrama is dit langzame cinema in de meest rigoureuze en geduldige vorm.

Bovendien definieert het de acute psychologie die Magellan drijft: de obsessieve nieuwsgierigheid die uitmondt in een gedwongen christelijke bekering, een daaruit voortvloeiende waanzin waaraan de regisseur zijn persoonlijke historische interpretatie toevoegt. Tot die tijd legt Bernal, zonder de conventionele hulp van close-ups, deze lengteverandering met briljante subtiliteit vast in de boeiende, uit elkaar geplaatste lange opnames van Diaz en co-cameraman Artur Tort, vaak gekenmerkt door schuine perspectieven.

De mentaliteit van de bezetter van Magellan staat in schril contrast met de andere sleutelfiguur van de film, Enrique (Arjay Babon), wiens reis van gekochte Maleisische slaaf tot geassimileerde vertaler een aangrijpend portret is van ontworteld verdriet. Spirituele klaagzang is gebruikelijk in ‘Magellan’, of het nu van Enrique is op zijn momenten dat hij alleen is, van de overspoelde inboorlingen die om hulp smeken, of in Portugal van de in het zwart geklede vrouwen die langs het strand staan ​​te wachten op nieuws over het lot van hun echtgenoten. De tijd strekt zich uit in dit meesterlijke ‘Magellan’, waarin de pijnlijke erfenis van het kolonialisme op de voorgrond wordt geplaatst en prioriteit wordt gegeven aan een rauwe pracht die nooit echt kan worden overwonnen.