Michael Silverblatt, jarenlang presentator van het KCRW-radioprogramma ‘Bookworm’ – bekend vanwege het interviewen van auteurs die zo diepgaand waren dat hij zijn proefpersonen soms verbijsterd achterliet door zijn brede kennis over hun werk – is overleden. Hij werd 73 jaar oud.
Silverblatt stierf zaterdag thuis na een lange ziekte, bevestigde een goede vriend.
Hoewel de 30 minuten durende show van Silverblatt, die werd uitgezonden van 1989 tot 2022 en landelijk werd uitgezonden, interviews bevatte met gevierde auteurs als Gore Vidal, Kazuo Ishiguro, David Foster Wallace, Susan Orlean, Joan Didion en Zadie Smith, was de echte ster van de show de presentator zelf, de nasale radiopersoonlijkheid die meer dan eens in zijn leven te horen kreeg dat hij geen stem had voor zijn medium.
Zijn show vertegenwoordigt een van de belangrijkste archieven van gesprekken met de grote literaire machten van de late 20e en vroege 21e eeuw.
Maar Silverblatt wist dat hij net zo goed een personage was als de mensen die hij interviewde.
“Ik ben een fantastisch wezen als wat dan ook in Oz of Wonderland”, zei hij tijdens een toespraak voor de Engelse afdeling van Cornell University in 2010. “Ik vind het leuk als mensen kunnen zeggen: ‘Ik heb nog nooit iemand zoals hij ontmoet’, en daarmee zouden ze moeten bedoelen dat het geen onaangename ervaring was.”
Geboren in 1952, oorspronkelijk uit Brooklyn, leerde hij als kind van lezen houden toen hij kennis maakte met “Alice’s Adventures in Wonderland”. Buren zagen hem door de straten van Brooklyn lopen met zijn hoofd in een boek en belden soms zijn ouders uit angst dat hij zichzelf pijn zou doen.
Maar totdat hij op 16-jarige leeftijd het huis verliet om naar de universiteit van Buffalo, State University of New York te gaan, zei Silverblatt, had hij nog nooit een auteur ontmoet.
Zijn college zat echter vol met beroemde auteurs als Michel Foucault, John Barth, Donald Barthelme en J.M. Coetzee, die allemaal als hoogleraar werkten.
Silverblatt was verlegen en te beschaamd om tijdens de les iets te zeggen, omdat hij de letter ‘L’, die drie keer in zijn naam voorkomt, niet duidelijk kon uitspreken. Toch beschouwde hij de auteurs als zijn vrienden, ook al wisten ze dat nog niet, zei hij tijdens de toespraak op Cornell.
Hij benaderde hen na de les om over hun werk te praten.
Ondanks zijn interesse in literatuur wilden de ouders van Silverblatt dat hij postbode werd, zei hij. De zomer na zijn eerste jaar werkte Silverblatt aan een postroute in New York City, waarbij hij brieven bezorgde bij het burgemeestershuis op een Upper East Side-route die hem langs talloze oude boekwinkels en tweedehandsboekwinkels voerde. Tijdens die werkzaamheden, zo zei hij in de Cornell-toespraak, kocht hij de volledige werken van Charles Dickens aan.
Silverblatt verhuisde halverwege de jaren zeventig na zijn studie naar Los Angeles en werkte in Hollywood op het gebied van public relations en scriptontwikkeling.
Zoals veel jonge schrijvers uit Los Angeles schreef hij een scenario dat nooit werd gemaakt.
Het was in Los Angeles dat Silverblatt Ruth Seymour ontmoette, jarenlang hoofd van KCRW.
Seymour was net vanuit Rusland teruggekeerd naar de Verenigde Staten en was bij een diner waar iedereen het over Hollywood had. Daar verdiepten zij en Silverblatt zich in een één-op-één discussie over Russische poëzie.
“Hij is een geweldige verhalenverteller en dus vervaagde de rest van de wereld gewoon”, vertelde Seymour aan Times-columnist Lynell George in 1997. “Daarna draaide ik me om en vroeg hem: ‘Heb je er ooit aan gedacht om op de radio te gaan werken?'”
De volgende 33 jaar was dit precies waar hij aan dacht.
“Michael was een genie. Hij kon charmant zijn en altijd, altijd, altijd briljant”, zegt Alan Howard, die 31 jaar lang de redactie van “Bookworm” was.
“Er bestaat een buitengewoon archief, en ik denk niet dat iemand anders ooit een soortgelijk archief heeft aangelegd van intelligente, interessante mensen die naar hun werk worden gevraagd”, aldus Howard. “Michael was erg trots op de show. Hij wijdde zijn leven aan de show.”
Silverblatt droomde er ooit van om aan de andere kant van de microfoon te staan, als op zichzelf staand schrijver, zei Howard. Maar tot ver in de twintig kreeg hij last van een writer’s block en stopte met schrijven.
“Uiteindelijk vond hij vrede met deze realiteit”, zei Howard.
In plaats van te schrijven werd hij een accumulator van een grote hoeveelheid werk van andere schrijvers, zowel in zijn bibliotheek als in de opslagplaats in zijn hoofd. Hij had een ongelooflijk geheugen voor de boeken die hij las.
Silverblatt veranderde het appartement naast zijn Fairfax-appartement in een bibliotheek waar hij duizenden boeken bewaarde, zei Howard.
“Het was de hemel”, zei hij. “Het was een fantastische bibliotheek.”
“Hij was zo’n uniek persoon”, zegt Jennifer Ferro, nu president van KCRW. “Hij had een stem die je nooit op de radio zou verwachten.”
Alan Felsenthal, een dichter die Silverblatt als een mentor beschouwde, noemde de stem van Silverblatt ‘gevoelig en teder’.
Felsenthal zei dat de show tot doel had een ruimte van ‘oneindig medeleven’ te creëren, waar schrijvers dingen konden delen die ze in alledaagse gesprekken misschien niet zouden delen.
“Michael was uniek, heel bijzonder. En zijn stem ook”, zei Felsenthal.
Een van de belangrijkste uitgangspunten van Silverblatts aanpak was om niet alleen het boek te lezen dat hij die dag tijdens zijn show besprak, maar ook het volledige werk van de auteurs die hij interviewde.
‘Er zou een belangrijke schrijver langskomen die onder de indruk zou zijn van Michaels diepgaande visie op het werk dat voorhanden is,’ zei Howard.
David Foster Wallace zei in een interview dat hij wilde dat Silverblatt hem adopteerde.
Silverblatt zei dat hij moeite deed om het hele oeuvre van een auteur te lezen, maar nooit beweerde het allemaal te hebben gelezen als hij dat niet had gedaan.
“Over het algemeen probeer ik het volledige werk van de auteur te lezen. … Dat is niet altijd waar, en ik zeg het nooit als het niet waar is. Maar vaker wel dan niet, heb ik tenminste het grootste deel van het werk gelezen. En soms is het een bovenmenselijke uitdaging”, zei hij in het Times-artikel uit 1997.
De vraatzuchtige lezer zei dat de beste boeken, de boeken die hem geluk brachten, niet de boeken waren die ons pad gemakkelijker maakten in deze vreemde en moeilijke wereld.
‘De boeken waar ik het meest van houd, hebben het voor mij moeilijker gemaakt om te leven’, zei hij.
Silverblatt laat zijn zus, Joan Bykofsky, achter.
