Aan het begin, Clint Bentley Ik wist niet zeker of Adolpho Veloso zich met hem identificeerde “De trein van dromen” een bewerking van het korte verhaal van Denis Johnson uit 2011. Het verhaal was beslist Amerikaans, over Robert Grainier, een houthakker en spoorwegarbeider die rond de eeuwwisseling in Washington woonde en werkte. Veloso was opgegroeid in Sao Paulo, ver van de Pacific Northwest, maar het script raakte een gevoelige snaar bij de cameraman, die voor het eerst met Bentley werkte aan ‘Jockey’ uit 2021.
“Het gaat over deze man die een aantal maanden buitenshuis werkt met een groep mensen die hij nog nooit eerder heeft ontmoet en misschien ook nooit meer zal zien”, zegt Veloso, die begin februari vanuit het Londense Soho Hotel sprak. “Als hij thuiskomt, is het altijd moeilijk om opnieuw contact te maken met zijn plaats en zijn familie, met alle dingen die zijn veranderd terwijl hij weg was. Dit is eigenlijk mijn leven.”
Veloso realiseerde zich dat als hij zich kon verhouden, ‘iedereen ter wereld er verbinding mee kon maken’. “Ook al is het een historisch stuk, het is zo eigentijds”, zegt hij. “Het belangrijkste doel voor mij was om deze thema’s zo eenvoudig mogelijk te maken. We wilden al die lagen verwijderen die historische stukken gewoonlijk hebben om de afstand tussen het publiek en de personages te verkleinen.”
Soms deed Veloso het letterlijk, waardoor de camera dichter bij de personages kwam. Maar het belangrijkste element was natuurlijk licht. Er is slechts één scène in “Train Dreams” waarin kunstlicht wordt gebruikt, een cruciaal moment waarop Robert (Joël Edgerton) gaat door een muur van vlammen. Anders vertrouwde Veloso op de zon, kaarslicht en vuur om zijn foto’s te verlichten. Het vereiste een specifiek opnameschema, maar ook een zekere mate van flexibiliteit.
“We hebben alles op locatie gefilmd, zodat we de sets op een betere belichtingslocatie konden plaatsen”, zegt Veloso. “Maar Clint stond er altijd voor open om dingen te veranderen. Als we een zonnige dag verwachtten en het regende plotseling, waarom dan niet? Nu fotograferen we de scène op die manier. Vaak zouden die kleine verrassingen en aanpassingen uiteindelijk beter uitpakken dan we hadden gepland.”
“Train Dreams” werd gefilmd in de staat Washington, in echte bossen. Veloso wilde de natuurlijke wereld behandelen als een personage, in plaats van als een setting, waardoor deze net zo belangrijk werd als Robert of zijn vrouw Gladys (Felicity Jones). Er zijn bewust geen drone-opnames gemaakt.
Felicity Jones en Joel Edgerton in ‘Train Dreams’.
(Netflix)
“Elke keer dat we de natuur fotografeerden, brachten we die op dezelfde manier in beeld als een persoon”, zegt Veloso. “Telkens wanneer we Robert fotografeerden, lieten we veel ruimte om hem heen om de macht die de omgeving over ons heeft en hoe we ons voelen over te brengen, en omgekeerd. Soms is het gewoon een opname over de schouder, alsof het een stil gesprek is tussen hem en de natuur.”
Het vastleggen van de enorme bomen die in het begin van de 20e eeuw zouden hebben bestaan, was een uitdaging. De productie ging naar beschermde parken, waar ervoor moest worden gezorgd dat het milieu niet werd aangetast. “Hoe maak je een film waarin ze die bomen moeten omhakken, maar ze niet eens in de buurt van die bomen kunnen komen?” zegt Veloso. “Het was bijna alsof je stunts deed.”
Bentley vond een houtkapfaciliteit waarmee het team het daadwerkelijke kappen van bomen kon vastleggen. Voor een van de eerste opnames monteerde Veloso een camera op een boom vlak voordat deze werd omgehakt. “We gebruikten een camera die we konden missen”, zegt Veloso. “Maar alles ging goed en de camera overleefde.”
De film volgt Robert gedurende een groot deel van zijn leven. Om het verstrijken van de tijd en de feilbaarheid van de herinnering aan te duiden, veranderde Veloso de manier waarop hij het personage in elk tijdperk neerschoot. Roberts jeugd werd gefilmd om stilstaande beelden op te roepen, alsof hij zich alleen de foto’s herinnerde die hij had gezien. Zijn volwassenheid heeft een breder scala aan technieken omvat. Ten slotte gebruikte Veloso een Steadicam om erop te wijzen dat Robert in zijn latere jaren meer rust vond.
Filmen op locatie en gebruik maken van natuurlijk licht behoorden tot de technieken die Veloso gebruikte in “Train Dreams”.
(Lauren Fleishman/For The Times)
“We moesten deze regels gedurende de hele film volgen, maar we probeerden ervoor te zorgen dat ze niets oplegden dat verkeerd zou aanvoelen”, zegt Veloso. “We improviseerden veel, dus we hadden altijd de regels als leidraad.”
De scènes waarin Robert met Gladys en hun baby is, hebben warm licht of een gouden uurnevel. “Al deze herinneringen zijn waarschijnlijk zoeter dan wat er werkelijk is gebeurd”, zegt Veloso. “De eerste keer dat er echt geweldige zonneschijn in de film zit, waar alles hard lijkt, is wanneer hij na de brand in zijn hut aankomt en alles verbrand is en er alleen maar as is.”
De laatste beelden, van Robert die voor de eerste keer in een vliegtuig vloog, werden vastgelegd met praktische make-up. Veloso bevestigde camera’s aan een echt vliegtuig om de omvang van het landschap te filmen, maar Edgerton mocht niet mee vanwege verzekeringsproblemen. In plaats daarvan bouwde de bemanning een cockpit op een cardanische ophanging enkele meters in de lucht en manoeuvreerde de acteurs door de lucht alsof ze daadwerkelijk vlogen.
“Het is een van de belangrijkste scènes in de film, dus we konden geen green screen gebruiken”, zegt Veloso. “Het moest net zo natuurlijk aanvoelen als al het andere. Het was een geweldige samenwerking van alle afdelingen om het te laten werken. De interactie van het licht is echt en de lucht is echt. Het moest net zo verbonden aanvoelen als al het andere om het einde te laten werken.”
De erkenning voor zijn werk aan “Train Dreams” is voor Veloso belangrijk, niet alleen vanwege zijn harde werk en visie. Hij is ook dankbaar dat hij deel uitmaakt van een golf van Braziliaanse filmmakers die de afgelopen jaren steeds meer erkenning hebben gekregen.
“Brazilië heeft altijd geweldige films gehad, geweldige regisseurs en geweldige regisseurs die buiten Brazilië in andere landen werkten”, zegt hij. “Maar het is nu geweldig om kunst te vieren op dezelfde manier waarop we vroeger voetbal vierden. Het is dus geweldig om er deel van uit te maken, en het is tegelijkertijd ook gek. Het is overweldigend en verbazingwekkend. Het heeft zeker veel dingen veranderd, en hopelijk betekent het meer werk en werk waarmee ik me echt kan verbinden.”
