Boris Karloff is een van de meest iconische en gerespecteerde horrorsterren/wezens in de filmgeschiedenis, verantwoordelijk voor enkele van de meest memorabele monsters aller tijden. Monster and the Mummy van Frankenstein moet natuurlijk genoemd worden, maar Karloff heeft tijdens zijn bijna 50-jarige filmcarrière optredens in grote films uit 1974. Haar rollen varieerden van het werken als figurant in de serie uit 1919 Bliksem Ridder naar zijn laatste Amerikaanse film, de spectaculaire thriller van Peter Bogdanovich uit 1968 Doelen.
Met een indrukwekkend emotioneel bereik en een gedenkwaardige intensiteit worden de lof van Karloff alom bezongen, maar een van zijn beste films wordt helaas overschaduwd door zijn spraakmakende releases. Het is tijd om de erfenis van de opmerkelijk onbezongen Universal-release uit 1936 opnieuw te bekijken, De onzichtbare straal.
De film draait om astronoom Dr. Janos Rukh (Karloff), die een telescoop heeft ontwikkeld die naar verluidt ver genoeg naar lichtstralen in de diepe ruimte kan kijken om een kijkje in het verleden van de aarde te bieden. Hij nodigt sceptische collega’s Dr. Benet (Bela Lugosi), Sir Francis Stevens (Walter Kingsford) en zijn vrouw Lady Arabella (Beulah Bondi), evenals zijn neef Ronald Drake (Frank Lawton) uit om getuige te zijn van zijn test van de telescoop en het apparaat dat in staat is om de informatie die op die lichtstraal is vastgelegd te “lezen”. De test is een succes en brengt Dr. Benet en Sir Francis Stevens ertoe Dr. Rukh uit te nodigen voor een expeditie waar ze een oude meteoriet ontdekken. Rukh wordt blootgesteld aan de onbekende straling, “Radium X”, die hem doet gloeien en hem een dodelijk destructief tintje geeft.
Dr. Benet ontwikkelt een serum dat de giftige effecten van straling vertraagt, maar de blootstelling vervormt Rukhs geest nog steeds. Tegelijkertijd ontdekt hij dat dokter Benet en Sir Stevens een monster van de meteoriet naar een internationale conferentie hebben gebracht om monopolisering ervan te voorkomen en dat zijn vrouw Diana (Frances Drake) er met Ronald vandoor is gegaan. Gek geworden door straling, begint hij aan een wraakmissie om de expeditieleden te vermoorden, terwijl een verdachte Dr. Benet hem achtervolgt.
Hoewel Karloff nog steeds vooral bekend staat om zijn prachtige vertolking van enkele van de meest duurzame monsters uit de filmwereld, hoort zijn werk als Dr. Rukh in dat gesprek thuis. In de film transformeert hij van een verbitterde wetenschapper in een gewonde echtgenoot en vervolgens in een monomane moordmachine, waardoor de rol een verrassende nuance krijgt voor een film waarin hij moet schitteren in de duisternis. De zin van Karloff hier is van het allerhoogste niveau (“Ik zou een natie kunnen doden, Alle naties”, zegt hij terwijl hij nadenkt over zijn nieuwe krachten), en valt op door een werkelijk tragisch einde, aangezien de persoon waar Rukh het meest van hield degene is die hem vermoordt.
Lugosi en Karloff staan voor de derde en laatste keer tegenover elkaar.
Universeel/Kobal/Shutterstock
De onzichtbare straal heeft om een aantal redenen een unieke plaats in de filmgeschiedenis. Nadat Karloff en Lugosi nationale beroemdheden werden dankzij Frankenstein, Draculaen andere monsterklassiekers combineerde Universal het duo in een extra serie van drie films: de horrorkomedie De zwarte kat (1934), geïnspireerd door Poe De raaf, EN De onzichtbare straal. Als de nieuwste samenwerking van de drie, Ray het is een mijlpaal in hun illustere carrière en ze hebben een geweldige dynamiek. Naarmate Rukh dreigender wordt in zijn moordpartij, voegt Dokter Benet van Bela Lugosi intelligentie en afgemeten empathie toe aan de rol, en de twee kunnen goed met elkaar overweg.
De film uit 1936 is ook een baanbrekend sciencefictionspektakel in een aparte en invloedrijke traditie. Bezorgdheid over de vernietigende kracht van straling vormde in de jaren vijftig de aanleiding voor talloze films gouden eeuw van de sciencefictionfilmuit Amerikaanse films als Zij! (1954), Schepsel met atomaire hersenen (1955) e De buitengewone kolossale man (1957), na de release van Hammer Horror X het onbekende (1956), of Het baanbrekende kaiju-epos van Japan Godzilla (1954). De onzichtbare straalhet heeft echter een stevige claim de eerste sciencefiction-horrorfilm te zijn die dodelijke radioactieve mutaties als plotapparaat gebruikt (zelfs als de wetenschap aanzienlijk twijfelachtig is en de specifieke straling verzonnen is). Het is een echte mijlpaal in wat een enorm invloedrijk subgenre zal worden, dat zijn tijd bijna twintig jaar vooruit is.
Om al deze redenen moeten we het opnieuw bekijken en onthouden De onzichtbare straal zoals de klassieker het is. Er is sprake van een gebrekkig koloniaal beleid tijdens de Afrikaanse expeditie dat duidelijk overblijfselen is van zijn tijdperk, maar verder een belangrijk onderdeel is van de filmgeschiedenis. Karloff levert opnieuw een geweldige prestatie als wezen, hier in staat om meer te boeien dankzij een effectgedreven rol en zonder make-up. Het is een geweldige samenwerking met Lugosi, een monumentaal werk in het radioactieve horror-subgenre, en bovendien een leuk wraakverhaal. Nu hij 90 is, is het tijd om te herinneren hoe uitstekend hij werkelijk is.
