Binnen in de enigmatische geest van fotograaf Larry Sultan

Amerikaanse fotograaf Larry Sultan hij wilde altijd schrijver worden, en daarom schreef hij, waarbij hij woorden eerder als middel dan als doel gebruikte. Als kunstenaar, auteur en docent bracht Sultan een revolutie teweeg in de fotografie met een reeks werken die de mogelijkheden van het medium zelf in twijfel trokken, ondermijnden en opnieuw uitvonden. Ondanks zijn baanbrekende Evidence-boeken (met Mike Mandel), Foto’s van thuis en The Valley zijn canon geworden, zijn geschriften zijn tot nu toe grotendeels ongepubliceerd gebleven.

Water op donder: Selecteer Geschriften (uitgegeven door Mack) is een boeiende blik in de enigmatische geest van Larry Sultan, die zijn reis volgt door een schat aan dagboeken, notitieboekjes, nooit eerder vertoonde handgemaakte maquettes, aantekeningen, korte verhalen, geannoteerde manuscripten, ansichtkaarten en zeldzame persoonlijke spullen, waaronder een brief uit 1969 aan Selective Service System Local Board 82, die een overtuigend pleidooi hield tegen dienstneming in het Amerikaanse leger op het hoogtepunt van de oorlog in Vietnam.

Larry, geboren in Brooklyn, New York, was het middelste kind van drie kinderen van Jean en Irving Sultan, het volmaakte middenklassegezin uit het midden van de eeuw dat de Amerikaanse droom leefde nadat hij in 1949 naar Los Angeles was verhuisd. Maar te midden van zonnige taferelen van voorstedelijke gelukzaligheid raakte de jonge Sultan afgestemd op de inherente spanningen die op de loer liggen onder de rustige oppervlakte van het moderne leven. Toen popcultuur de lingua franca van de babyboomers werd, voelde Sultan zich intuïtief aangetrokken tot de reclameborden op de Sunset Strip, in plaats van tot de pretenties van musea en universiteiten, die vastbesloten waren fotografie tot het rijk van de beeldende kunst te verheffen.

In 1973 sloten Sultan en mede-in Los Angeles geboren Mike Mandel zich aan bij het San Francisco Art Institute, verenigd door wat hij in het boek beschreef als ‘een bepaald soort komische verdediging tegen die omgeving, en zelfs tegen de gevestigde bohemientraditie die de graduate school leek te doordringen.’ Terwijl hun tijdgenoten acceptatie zochten in de kunstwereld, waren ze beslist perplex en omarmden ze fotografie in de meest lokale vorm. Ansichtkaarten, honkbalkaarten en billboards werden hun favoriete medium, totdat ze de jackpot wonnen Proces.

Sultan en Mandel, in eigen beheer uitgegeven in 1977, na twee jaar onderzoek door de archieven van 77 overheidsinstanties, onderwijsinstellingen en bedrijven, hebben Sultan en Mandel zorgvuldig 59 afbeeldingen zonder ondertiteling in volgorde gezet om de gangbare opvattingen over documentaire fotografie, beeldende kunst en geïllustreerde publicaties zonder een woord te zeggen op hun kop te zetten. “Dit boek was voor mij echt fundamenteel”, schreef Sultan. “Niet omdat het een goed boek is, maar omdat het echt een heel onderzoek van onze kant op gang bracht over welke andere soorten beelden we uit hun context konden halen en een nieuwe context konden creëren.”

Sultans weduwe Kelly, directeur van het Larry Sultan Estate, vertelt AnOther dat de kunstenaar een intuïtieve denker was, gedreven door grenzeloze nieuwsgierigheid. “Hij zou waarschijnlijk zijn blijven schrijven als hij langer had geleefd”, zegt hij. “Zijn schrijven zou, net als zijn fotografie, een onderzoek met een open einde zijn naar iets dat hem interesseerde, en het is zo’n breed palet dat ik denk dat hij niet eens zou kunnen zeggen wat het was. Ik denk niet dat het zijn bedoeling was een onderzoek te illustreren. Voor Larry bevatte het beeld niet echt de informatie; de ​​kijker bracht de informatie in het beeld en het werd voltooid toen hij er interactie mee had.”

Kelly citeert een passage waarin Sultan zijn filosofie op een verfijnde manier verwoordt die mindere schrijvers buiten adem zou laten: “Fotograferen is een manier van denken. En nog vreemder: ik geloof in het toeval, dat dingen mislukken en dat er dan iets anders gebeurt dat veel dichterbij komt. Jung noemde het synchroniciteit. Hoe je het ook noemt, er wordt iets onthuld. Fotografie is een manier van rondhangen, rondhangen, nadenken, naar foto’s kijken, gefrustreerd raken en dan opruimen.”

Zoals Water Over Thunder onthult, was de epistemologie van Sultan een kosmologie op zichzelf, een enorm universum van schijnbaar onafhankelijke vragen, ideeën, observaties en onderzoeken, maar onlosmakelijk met elkaar verbonden door een onverzadigbare zoektocht om het leven zelf te begrijpen. Het boek is diep en uitgebreid en weeft vakkundig een schat aan korte passages samen die lagen van ervaring en reflectie bevatten, gecombineerd met een vurig verlangen om zijn artistieke praktijk te verbinden met de wereld waaruit hij inspiratie putte. In kwetsbaarheid vond Sultan kracht. In een dagboek uit het begin van de jaren tachtig sloot hij een heerlijk gedetailleerde ‘fotolijst’ voor Pictures From Home af met één enkele gedachte: ‘Ik zou een boek kunnen schrijven, maar wie zou daarin geïnteresseerd zijn?’

Het is een vraag die Sultan er niet van heeft weerhouden fotoboeken te maken. Instinctief volgde hij het motto van de schrijver: ‘show, don’t tell’, omarmde hij wat Kelly omschreef als ‘een verlies’ om het werk te maken, waarbij hij de voorkeur gaf aan het gezamenlijke ontdekkingsproces boven de dwang van een pedant om een ​​argument op te bouwen. “Hij kwam niet met een idee van wat het is, maar hij vroeg zich af: wat is het?” zegt hij. “Die dubbelzinnigheid stond centraal in zijn werkproces, en falen kan generatief zijn. Je bent eigenlijk niet per se op zoek naar antwoorden, maar alleen naar steeds intrigerende vragen.”

Op dezelfde manier was schrijven een medium dat in staat was dezelfde curiosa aan te spreken door het taalkundige deel van zijn hersenen te activeren. Terwijl het beeld preverbaal is, rommelen we met woorden, in de hoop het onuitsprekelijke te verwoorden, al is het maar voor een moment. Zoals Water Over Thunder laat zien, schreef Sultan informeel en hield hij een dagboek bij waar en wanneer hij maar kon. Het resultaat van een levenslange zoektocht komt tegemoet aan een gedeelde behoefte die kunstenaars en schrijvers bezitten: de muze dienen, zonder te weten hoe, waarom of wanneer, maar simpelweg omdat als je dat niet doet, het niet lukt.

Water on Thunder: geselecteerde geschriften van Larry Sultan is uitgegeven door Mack en is nu verkrijgbaar.