Abortus is nog steeds overal beschikbaar voor mensen die in staten wonen waar een verbod geldt, dankzij abortusmedicijnen die per post worden verzonden. Maar een rechtszaak – de eerste die is aangespannen onder een nieuwe wet in Texas – zou de rechtssystemen kunnen ontmantelen die zorgverleners hebben beschermd die de medicijnen beschikbaar stellen in de staat, de grootste die abortus verbiedt.
Op grond van House Bill 7, onlangs aangenomen door het Huis van Afgevaardigden, kunnen particuliere burgers degenen die abortuspillen ‘verzenden, vervoeren, afleveren, voorschrijven of verstrekken’ aan mensen in Texas aanklagen, met een minimumboete van $100.000. De wet staat ook rechtszaken tegen medicijnfabrikanten toe. Tegenstanders van abortus hebben het geprezen als een nieuwe kans om te voorkomen dat abortussen plaatsvinden in staten waar een verbod geldt, waarbij abortusaanbieders buiten de staat worden bedreigd met financieel ruïneuze boetes en de wettigheid van de abortusbescherming in andere staten expliciet wordt betwist.
Nu wordt het voor het eerst getest via een rechtszaak die is aangespannen door Jerry Rodriguez, een inwoner van Texas, tegen een arts uit Californië, Remy Coeytaux. De rechtszaak, die aanvankelijk in juli werd ingediend, beschuldigt de arts van doodslag omdat hij de medicijnen zou hebben opgestuurd die zijn partner gebruikte om haar zwangerschap te beëindigen. Maar Rodriguez heeft zijn verzoek zondag bijgewerkt, daarbij verwijzend naar de nieuwe wet – aangenomen na de vermeende abortus – om een gerechtelijk bevel te vragen dat alle zorgverleners verbiedt om abortuspillen beschikbaar te stellen in Texas, en Coeytaux te verplichten een boete te betalen.
Jonathan Mitchell, een prominente anti-abortusadvocaat die hielp bij het schrijven van HB 7, vertegenwoordigt Rodriguez.
Deze wet is de eerste die tot doel heeft de schildwetten, die in bijna de helft van de staten bestaan, ongedaan te maken. Deze wetten zeggen dat staten, waaronder New York en Californië, niet zullen voldoen aan de pogingen van andere staten om zorgverleners strafrechtelijk te vervolgen voor het voorschrijven en verzenden van abortusmedicijnen vanuit staten waar dit legaal is, zelfs als ze deze naar staten met een verbod sturen. Slechts acht schildwetten beschermen zorgverleners expliciet, zelfs als ze voor een patiënt in een andere staat zorgen.
“Dit is de eerste wet die is aangenomen door een staat die specifiek de schildwetten van een andere staat wilde tegenwerken”, zegt Marc Hearon, senior adviseur bij het Centrum voor Reproductieve Rechten, dat Coeytaux verdedigt. “Alle bepalingen van deze nieuwe wet zouden kunnen worden getest. Het zou een belangrijke indicator kunnen zijn.”
Naast een gerechtelijk bevel zal Rodriguez ook $100.000 per incident eisen “als uit de ontdekking blijkt dat Coeytaux abortusopwekkende medicijnen heeft verzonden, vervoerd, afgeleverd, voorgeschreven of geleverd aan een persoon of locatie in Texas sinds HB 7 van kracht werd.” Mitchell reageerde niet op een verzoek om commentaar.
“HB 7 wordt op de proef gesteld – de bereidheid van de mensen om het te doen, de bereidheid van de rechtbanken om het te faciliteren en te proberen uit te vinden of, als het succesvol is, het aanbod (van abortuspillen) zal afnemen”, zegt Rachel Rebouché, hoogleraar rechten aan de Universiteit van Texas in Austin.
Het juridische proces kan maanden duren. Abortusmedicijnen die per post worden verzonden, zijn een belangrijke reden waarom het aantal abortussen dat in de Verenigde Staten wordt uitgevoerd, niet is afgenomen sinds de val van Roe v. Wade in 2022, ondanks de toename van het aantal staatsverboden.
“Het aantal mensen dat toegang heeft tot medische abortus is zeer aanzienlijk en vertegenwoordigt ook een manier waarop zowel patiënten als zorgverleners enigszins veerkracht hebben getoond in het licht van verboden en beperkingen”, zegt Kimya Forouzan, een staatsbeleidanalist bij het Guttmacher Instituut, dat het reproductieve gezondheidsbeleid volgt. “Deze specifieke aanval op een aanbieder van beschermingswetten is bedoeld om de toegang tot een van de laatste opties te verstoren.”
Tot nu toe heeft geen enkel geval abortussen via telegeneeskunde met succes kunnen tegenhouden. En in de nasleep van de passage van HB 7 gaven aanbieders van schildwetten in het hele land aan dat ze hun diensten aan Texanen zouden blijven aanbieden.
Maar de reikwijdte van de wet van Texas, die privé-rechtszaken door talloze particuliere burgers toestaat, en de directe targeting van schildwetten, betekent dat deze zaak tegenstanders van abortus een nieuwe kans geeft om telegeneeskunde te blokkeren.
“Als hij succesvol zou zijn en een schildwet zou kunnen aannemen, zou dat de calculus voor sommige aanbieders van schildwetten kunnen veranderen,” zei Hearon.
Deze zaak is slechts een van de vele zaken die zijn aangespannen tegen zorgverleners die abortussen via telegeneeskunde aanbieden aan mensen die onder een verbod leven. Maar in geen enkele andere zaak worden wetten genoemd die specifiek de schildwetten ter discussie stellen, en beide zijn tot nu toe aangevochten.
Een civiele zaak, januari ingediendbeschuldigt beklaagde Debra Lynch van het beoefenen van de geneeskunde zonder vergunning en het overtreden van het abortusverbod in Texas. Lynch is verpleegkundige en hoofd van Her Safe Harbor, een in Delaware gevestigd schildadvocatenkantoor. Een rechtbank in Texas vond eerder een andere zorgverlener, Dr. Margaret Carpenter, schuldig in een soortgelijk geval, maar in zijn thuisstaat New York is afgenomen om het gerechtelijk vonnis uit te voeren. De procureur-generaal van Louisiana, Liz Murrill, heeft ook strafrechtelijke aanklachten ingediend tegen Coeytaux en Carpenter; in beide gevallen verwezen de gouverneurs van de respectieve staten naar de schildwetten en weigerden mee te werken. En Mitchell zit ook achter een andere civiele rechtszaak tegen een abortusaanbieder op het gebied van telegeneeskunde met een claim wegens onrechtmatige dood.
Tegenstanders van abortus hebben hun frustratie geuit over hun onvermogen om wettelijk beschermde zorg te blokkeren. Velen hebben druk uitgeoefend op de federale overheid om nieuwe beperkingen in te voeren op mifepriston, een van de twee medicijnen die bij abortussen worden gebruikt, zodat het niet langer is goedgekeurd voor telegeneeskunde.
Er zijn drie rechtszaken aangespannen door procureurs-generaal die er bij de Food and Drug Administration op aandringen de toegang tot het medicijn te beperken. Federale functionarissen van de FDA en het ministerie van Justitie zeiden dat het agentschap de goedkeuring van het medicijn al aan het herzien is, een stap die uiteindelijk zou kunnen worden gebruikt om landelijke beperkingen op het medicijn in te voeren, ook in staten waar abortus legaal is.
“Al deze inspanningen zijn gericht op het blokkeren van de verzending van abortusmedicijnen. Dat lijkt nu het enige doel van velen te zijn, en al deze rechtszaken pakken dat op verschillende manieren aan”, zei Rebouché. “Ze proberen allemaal het vuur hoger te zetten en te beweren dat mifepriston onveilig is, wat ze al jaren zeggen, maar dat we ons ook in deze onhoudbare staat van staatsconflict bevinden.”
