Terwijl het magnum opus van David Foster Wallace 30 jaar oud wordt, denkt Sam Moore na over de culturele impact van het boek en de verontrustende profetieën over de 21e eeuw. leven van de eeuw
Eindeloze grap is waarschijnlijk een roman waar meer mensen van hebben gehoord dan die ze daadwerkelijk hebben gelezen. Het meer dan duizend pagina’s tellende werk – dat schommelt tussen een tennisacademie, een tussenhuis en de jacht op een dodelijke en vermakelijke videoband, allemaal met een duizelingwekkend aantal voetnoten – is in de drie decennia sinds de eerste publicatie een soort meme geworden; een afkorting voor het soort boek waar iedereen het over heeft en niemand heeft gelezen. Het wierp een enorme schaduw op de schrijver ervan en op decennia van literaire fictie.
David Foster Wallace hij voelt zich vaak een moeilijke man om over te praten; in de jaren sinds zijn dood zijn er meer details naar voren gekomen over het geweld dat hij kon toebrengen aan degenen die het dichtst bij hem stonden. Wallace was een man die obsessief over zijn obsessies schreef, zowel in korte verhalen als The Depressive Person als in zijn laatste roman, het postume en onvoltooide The Pale King, over verveling en schoonheid voor personages die in 1985 voor de IRS in Peoria, Illinois werkten (het boek bevat ook een experimentele cameo van de man zelf in het door de vierde muur brekende, ironische voorwoord van de auteur – een voorwoord dat pas later verschijnt 60 pagina’s in het boek). En dan is er nog zijn non-fictie – vaak lichter dan romans – waarin hij uiterst gedetailleerd schrijft en zich verwondert over cruiseschepen, tennis, woordenboeken en David Lynch. Maar boven dit alles doemt Infinite Jest op, een boek dat deze week zijn dertigste verjaardag viert.
Als we het over Infinite Jest hebben, is het meest verleidelijk om te praten over alle dingen die Wallace nauwkeurig kon voorspellen over de 21e eeuw. Door middel van videofoontechnologie, het InterLace-multimediasysteem en gesubsidieerde tijd (waarin bedrijven een jaar in de kalender kunnen kopen; een groot deel van de roman speelt zich af in het Jaar van het afhankelijke ondergoed voor volwassenen) wordt vastgelegd hoe het voelt om in de 21e eeuw te leven. En de gelijknamige film – door de personages bijgenaamd ‘The Entertainment’ – die zo vermakelijk is dat kijkers geen andere keus hebben dan er eeuwig naar te kijken tot ze sterven, lijkt analoog aan doomscrolling. Maar door eenvoudigweg over het boek te spreken als een profetie over wat de wereld zou worden, bewijst de werkelijkheid een slechte dienst. kloppend hart van de roman; die er op de een of andere manier in slaagt ons te leren wat het betekent om niet alleen in deze wereld te leven, maar deze ook te overleven.
In de kern is Infinite Jest een boek over verslaving. In een gedenkwaardige scène beschrijft een personage de obsessie van zijn vader met het kijken naar herhalingen van de sitcom M*A*S*H, totdat hij “niet langer in staat was om over welk onderwerp dan ook te praten of te communiceren zonder het terug in het programma te brengen.” De roman staat vol met personages die verslaafd zijn of zijn geweest aan schijnbaar elke ondeugd onder de zon. En in eerste instantie is het verleidelijk om het lezen van Infinite Jest als een soort verslaving te beschouwen; de lengte en de intensiteit waarmee het verleidelijke feiten, cijfers en substanties aan de lezer presenteert, dragen er zeker toe bij dat ze in een vergelijkbare positie terechtkomen als Wallace’s cast van personages die bovenal een existentiële leegte in zichzelf proberen op te vullen. En het lezen van Infinite Jest lijkt een spreuk uit te spreken. Maar net zoals de behandeling van het boek als niets meer dan een catalogus van technologische en psychologische profetieën het ondermijnt, beschouwt het het ook als een boek dat eenvoudigweg het idee van verslaving weerspiegelt.
Wat Wallace echter heeft gemaakt, is een boek dat zichzelf presenteert als een remedie tegen verslaving. Meer dan alleen een waarschuwing over de manier waarop technologie en plezier zouden evolueren – het boek staat vol grappen over masturberen, en Wallace zelf vermeldt in een interview met David Lipsky dat “het gemakkelijker, handiger en aangenamer zal worden om alleen te zijn met beelden op een scherm” – Infinite Jest biedt een routekaart om deze versie van de wereld te proberen te begrijpen, en zelfs te proberen eruit te breken in iets soortgelijks. Wallace schreef met en over geduld, over het belang van opletten. In een van de op tennis gerichte delen van de roman schrijft hij dat “hHoeveel je belooft een Student of the Game te zijn, hangt af van waar je op kunt letten zonder weg te rennen.
En er zijn vele momenten waarop je bij het lezen van Infinite Jest in de verleiding kunt komen om weg te rennen: de lengte, de noodzaak om van verhaal naar encyclopedische eindnoten te gaan, de explosies van horror en geweld. Het dodelijk verslavende entertainment van de roman – en de vele vormen die het lijkt te hebben aangenomen door de technologie van de 21e eeuw – zijn waar Wallace meer dan 1000 pagina’s aan besteedt, niet alleen om lezers te waarschuwen, maar hen ook te leren hoe ze dit kunnen overwinnen. Wanneer Wallace Ennet House introduceert, het door de staat gefinancierde opvang- en revalidatiecentrum dat het hart van de roman vormt – waar de tennisacademie het brein is – schrijft hij dat als iemand zich daar zou bevinden, hij zou kunnen leren dat ‘geen enkel individueel moment op zichzelf ondraaglijk is.’ Infinite Jest leert dit door de opeenvolging van wat ondraaglijke momenten lijken te zijn, en ze aan elkaar te hechten, wat geduld en zorg van de lezer vergt in een wereld die steeds meer het tegenovergestelde wil bieden.
Infinite Jest (30-jarig jubileumeditie) door David Foster Wallace is uitgegeven door Back Bay Books en is nu verkrijgbaar.
