Het beïnvloedt slaapapneu ongeveer 80 miljoen volwassenen in de Verenigde Staten, maar toch blijft het een van de meest ondergediagnosticeerde gezondheidsproblemen in het land. Uit onderzoek blijkt dat vier op de vijf mensen met slaapapneu geen idee hebben dat ze ermee leven.
Die blinde vlek heeft een prijs, en niet alleen voor de slaap.
Ademhalingsgerelateerde slaapstoornissen, zoals obstructieve slaapapneu (OSA), worden vaak afgedaan als nachtelijke stoornissen: luid snurken, rusteloze slaap, vermoeidheid overdag. Maar slaapapneu is veel meer dan alleen een slaapprobleem. Het is een chronische neurologische stressfactor, die nacht na nacht stilletjes de werking van de hersenen hervormt.
Studies suggereren bijna 60 procent van de mensen met OSA ervaart een zekere mate van cognitieve stoornissen, waaronder problemen met aandacht, werkgeheugen en episodisch geheugen. Stemmingsstoornissen zoals depressie en angst komen ook vaker voor. In de loop van de tijd is het in verband gebracht met onbehandelde slaapapneu verminderde concentratie, executieve functies en langetermijngeheugen.
Dus wat gebeurt er werkelijk in de hersenen terwijl iemand met niet-gediagnosticeerde slaapapneu slaapt?
Slaapapneu is niet alleen een slaapstoornis
“Obstructieve slaapapneu is de herhaalde blokkering van de ademhaling die optreedt tijdens de slaap”, zegt hij Dokter Eric Kezirianhoogleraar hoofd- en nekchirurgie aan de David Geffen School of Medicine aan de UCLA.
Als we wakker zijn, blijven de keelspieren actief, waardoor de luchtwegen open blijven, legt Kezirian uit. Tijdens de slaap ontspannen deze spieren. Bij mensen met slaapapneu zorgt deze ontspanning ervoor dat de luchtwegen inzakken, waardoor de ademhaling gedeeltelijk of volledig wordt geblokkeerd, vaak tientallen keren per uur.
Elk blok dwingt de hersenen om het lichaam kort genoeg wakker te maken om de ademhaling te hervatten. Dit micro-ontwaken blijft meestal onopgemerkt, maar versnippert de slaap gedurende de nacht. Het resultaat is een niet-verkwikkende slaap, zelfs als iemand zeven tot negen uur in bed doorbrengt.
Een brein dat vastzit in de overlevingsmodus
Slaap is geen passieve downtime voor de hersenen. Het is een actieve reparatieperiodeNaarmate herinneringen consolideren, worden neurale verbindingen versterkt en wordt metabolisch afval geëlimineerd.
Bij slaapapneu wordt het herstelproces herhaaldelijk onderbroken.
“Degenen die lijden aan obstructieve slaapapneu en herhaalde blokkering van de ademhaling hebben ontwaken uit de slaap dat ook gepaard gaat met het vrijkomen van catecholamines zoals adrenaline, die het herstel van het lichaam belemmeren en vertragen”, zegt Kezirian.
Met andere woorden: de hersenen brengen de nacht door in een vecht-of-vluchttoestand op een laag niveau. Tegelijkertijd verminderen herhaalde onderbrekingen in de ademhaling de hoeveelheid zuurstof die de hersenen bereikt. In de loop van maanden en jaren heeft deze combinatie van gefragmenteerde slaap en intermitterend zuurstofgebrek een meetbare impact op zowel de structuur als de functie van de hersenen.
Geheugen, concentratie en uitvoerende functies krijgen als eerste de klap
Slaapapneu berooft de hersenen van een goede nachtrust, waardoor vermoeidheid, prikkelbaarheid en concentratieproblemen de volgende dag bijna onvermijdelijk zijn. Maar afgezien van het geeuwen en het humeur zijn de gevolgen dieper en veel ernstiger.
Uit onderzoek blijkt dat lagere zuurstofniveaus naar de hersenen tijdens de REM-slaap de witte stof kunnen beschadigen, het netwerk van zenuwvezels waardoor verschillende delen van de hersenen kunnen communiceren. Als de witte stof niet naar behoren werkt, kunnen hersencellen de signalen niet goed verzenden. Als de cognitie wordt aangetast, lijdt dit.
In een vier jaar durend onderzoek ontdekten neurobiologen van de Universiteit van Californië, Irvine, dat mensen met OSA meetbare schade aan de witte stof hadden, samen met verminderde aandacht, visueel geheugen en visuele verwerking.
Nog zorgwekkender is dat chronisch zuurstofgebrek in verband is gebracht met vasculaire schade die gepaard gaat met het dunner worden van de entorhinale cortex, een gebied van de hersenen dat cruciaal is voor het geheugen en een van de eerste regio’s die worden getroffen door de ziekte van Alzheimer.
De hersenen kunnen herstellen
Als u last heeft van slaapapneu – of vermoedt dat dit het geval is – is het goede nieuws dit: de hersenen zijn opmerkelijk veerkrachtig.
Een effectieve behandeling verbetert niet alleen de slaapkwaliteit; het kan ook de gezondheid van de hersenen ondersteunen. Uit onderzoek blijkt dat het behandelen van OSA met continue positieve luchtwegdruk (CPAP) gedurende slechts 12 maanden vrijwel alle schade aan de witte stof kan ongedaan maken. Na een jaar van consistente behandeling vertoonden de deelnemers aan de studie significante verbeteringen in aandacht, geheugen en executieve functies.
Wanneer moet u de symptomen serieus nemen?
Als je alles ‘goed’ doet, maar nog steeds mistig, ongericht en uitgeput wakker wordt, is het misschien tijd om verder te kijken dan het aantal uren dat je slaapt en jezelf af te vragen wat er tijdens die uren gebeurt.
Een huisarts of slaapspecialist kan uw symptomen beoordelen en een slaaponderzoek aanbevelen, thuis of in een laboratorium. Zelfs mensen die geclassificeerd zijn als “milde” slaapapneu op de Apneu-hypopneu-index (AHIDe index kan gedurende de nacht herhaaldelijk zuurstoftekorten ervaren – veranderingen die in de loop van de tijd stilletjes de gezondheid van de hersenen kunnen beïnvloeden.
Slaapapneu is niet altijd gemakkelijk te herkennen en de effecten ervan ontwikkelen zich vaak geleidelijk. Maar door slaapstoornissen zo vroeg mogelijk aan te pakken, kun je niet alleen helpen beschermen hoe uitgerust je je ’s ochtends voelt, maar ook hoe je hersenen jarenlang functioneren.
Gepresenteerd door BDG Studios
