Hieronder deelt Kati Morton vijf belangrijke inzichten uit haar nieuwe boek: Waarom blijf ik dit doen?: De gewoonten afleren die ervoor zorgen dat je vastzit en ongelukkig bent.
Kati is een gediplomeerd therapeut, auteur en maker van inhoud. Al meer dan 14 jaar helpt hij mensen hun geestelijke gezondheid beter te begrijpen door middel van therapie en YouTube-video’s.
Wat is het grote idee?
Waarom vervallen we in dezelfde patronen, of het nu gaat om het behagen van mensen, perfectionisme of emotionele gevoelloosheid, zelfs als Weten Zijn ze niet goed voor ons? Deze strategieën zorgen ervoor dat we ons zelfverzekerd voelen, maar als we dat pantser vervangen door innerlijke kracht, kunnen we met vrijheid in plaats van met angst bewegen.
Luister naar de audioversie van deze Book Bite, voorgelezen door Kati zelf, in de Next Big Idea app.
1. Controle is een overlevingsstrategie.
We beschouwen controle vaak als een persoonlijkheidskenmerk of staat van zijn. We zeggen dingen als: “Ik ben maar een controlefreak” of “Maak je geen zorgen, ik heb alles onder controle.” Maar controle is geen staat van zijn; dit is hoe we leerden overleven. Het is de manier waarop ons zenuwstelsel ons probeert te beschermen als het leven onvoorspelbaar lijkt.
Als kinderen hebben velen van ons geleerd dat goed, stil of perfect zijn ons helpt veilig en geliefd te blijven. Die modellen werden onzichtbare pantsers. Dus als volwassenen doen we aan micromanagement, denken we erover na of hebben we zelfkritiek, niet omdat we ervan genieten, maar omdat het diep van binnen nog steeds voelt als de manier om veilig te blijven.
Voor mij, toen de dingen thuis buiten mijn controle leken, concentreerde ik me op wat ik wilde Ik zou het kunnen controle: mijn cijfers, hoe schoon mijn kamer was, hoe goed ik presteerde. Dat valse gevoel van controle hielp me kalmeren toen al het andere onzeker leek.
Als je dit begrijpt, verandert alles. In plaats van ons te schamen omdat we controle nodig hebben, kunnen we nieuwsgierig worden: Waartegen probeert deze controle mij te beschermen? Wat lijkt op dit moment onvoorspelbaar in mijn leven? Die nieuwsgierigheid opent de deur naar dieper begrip. We kunnen niet veranderen wat we niet eerst begrijpen.
Wanneer we stoppen met vechten tegen onze patronen en ze beginnen te begrijpen, beseffen we dat er niets mis met ons is. We proberen gewoon verbonden en veilig te blijven. Controle was nooit een probleem: het was de beste poging van ons lichaam tot bescherming.
2. Mensen tevreden stellen betekent niet dat je aardig moet zijn.
Het plezieren van mensen wordt vaak bestempeld als vriendelijkheid, iets dat we als een ereteken dragen. Maar het is eigenlijk verkapte angst: angst voor afwijzing, verlating of conflict. Velen van ons leerden al vroeg dat het voldoen aan de behoeften van anderen de zekerste manier was om erbij te horen.
“Als we al onze energie besteden aan het anticiperen op wat anderen willen, verliezen we het contact met wat we willen.”
Ik dacht dat het behagen van mensen mij tot een goed mens maakte, en dat het onbaatzuchtig en bewonderenswaardig was om anderen op de eerste plaats te zetten. Maar tijdens een therapiesessie vertelde mijn therapeut me iets dat me volledig tegenhield. Hij zei: “Mensen behagen is eigenlijk een vorm van manipulatie.” Ik was geschokt. Maar hoe meer ik erover nadacht, hoe meer ik besefte dat hij gelijk had. Ik probeerde anderen niet gelukkig te maken, omdat het me zo veel kon schelen hoe zij zich voelden. Ik deed het omdat I hij kon geen enkel ongemak verdragen. Hen plezieren was de manier waarop ik met mijn angst omging.
Het behagen van mensen brengt ons niet dichter bij anderen; het koppelt ons los van onszelf. Wanneer we al onze energie besteden aan het anticiperen op wat anderen willen, verliezen we het contact met wat we willen. Na verloop van tijd kan dit leiden tot wrok, burn-out en zelfs depressie, omdat we een leven leiden dat voor anderen goed lijkt, maar voor ons niet waar lijkt.
De eerste stap op weg naar verandering is niet plotseling overal ‘nee’ op zeggen. Het duurt even voordat je ‘ja’ zegt. Vraag jezelf af: Doe ik dit uit oprechte zorg en verlangen of uit angst? Die kleine vraag helpt je waarde te scheiden van je nut.
Voor gezonde relaties hoef je niet te verdwijnen om geliefd te blijven. Het respecteren van je behoeften is niet egoïstisch; het is de manier waarop je echte verbinding creëert.
3. Perfectionisme is een bewegend doelwit.
Perfectionisme wordt vaak gezien als de motiverende factor die ons ertoe aanzet om te streven. Maar daaronder schuilt een diep gevoel van niet genoeg. We streven naar onberispelijke prestaties omdat we geloven dat als we het eindelijk goed kunnen doen, we de aandacht of goedkeuring zullen verdienen die we verlangen.
Het probleem is dat perfectie een bewegend doelwit is. Elk resultaat geeft een korte opluchting voordat het volgende “zou moeten” verschijnt. Dat komt omdat perfectionisme niet over succes gaat, maar over vertrouwen. Geen fouten betekent geen kritiek. Alles goed doen voorkomt afwijzing.
“In plaats van te vragen: ‘Was het perfect?’, vraag: ‘Voelde ik me verbonden?'”
Voor mij begon perfectionisme al vroeg. Mijn vader werkte lange tijd buitenshuis en ik herinner me dat ik dat geloofde als ik dat deed alles perfect– als ik de eerste bandpresident was of in het varsityteam zat – zou hij vaker naar huis willen komen. Ik dacht dat mijn successen op de een of andere manier zijn aanwezigheid zouden kunnen verdienen. Het kostte me veel tijd om te begrijpen dat zijn werkschema niets te maken had met hoe goed ik het deed en dat ik mijn waarde niet hoefde te bewijzen.
Het tegengif voor perfectionisme is niet om je normen te verlagen, maar om je focus te verleggen van prestatie naar verbinding. In plaats van te vragen: “Was het perfect?”, kun je beter vragen: “Voelde ik me verbonden?”
Groei komt niet voort uit een vlekkeloze uitvoering; komt voort uit de bereidheid om te komen opdagen, te proberen, te falen en te leren. Wanneer we onszelf toestaan mens te zijn, stoppen we met het streven om onze waarde te verdienen en beginnen we te beseffen dat we altijd genoeg zijn geweest.
4. Repressie is geen geweld.
Velen van ons (waaronder ikzelf) zijn opgegroeid met de overtuiging dat kalm, beheerst en ‘goed’ blijven het volwassen was om te doen. Maar emotionele onderdrukking is geen kracht: het is zelfverlating.
Wanneer we gevoelens onderdrukken, verdwijnen ze niet; ze worden eenvoudigweg begraven in ons lichaam en manifesteren zich later als angst, prikkelbaarheid of uitputting. Emoties zijn geen negatieve dingen. Het zijn signalen die ons vertellen wanneer iets belangrijk is, pijn doet of aandacht nodig heeft.
Soms, als ik alles te lang bij elkaar houd, met de stress omga, de frustratie negeer, doe alsof alles goed gaat, vind ik altijd een uitweg. Meestal is het wanneer ik tv kijk en er een reclamespot verschijnt voor een oudere hond, en ik plotseling snikkend op de bank lig. Het gaat natuurlijk niet echt om adverteren; het zijn alle onuitgesproken en ongevoelde emoties die er eindelijk om vragen om gevoeld te worden.
Leren voelen betekent niet dat je de controle verliest. Het betekent dat u uw vermogen vergroot om ongemak te tolereren zonder dat u zich er door laat verteren. Dit is echte veerkracht.
“Het benoemen van emoties helpt bij het reguleren van het zenuwstelsel en zorgt ervoor dat ze minder overweldigend aanvoelen.”
Een eenvoudige oefening is om hardop te benoemen wat je voelt: ‘Ik voel me verdrietig’, ‘Ik voel me boos’, ‘Ik voel me bang.’ Het benoemen van je emoties helpt je zenuwstelsel te reguleren en zorgt ervoor dat ze minder overweldigend aanvoelen. Dit creëert na verloop van tijd een gevoel van intern vertrouwen: Ik kan mijn gevoelens beheersen in plaats van ervoor weg te rennen. Ware kracht is niet onwrikbaar zijn. Het gaat erom dat je kunt buigen zonder te breken.
5. Genezing betekent loslaten, niet de controle verliezen.
Loslaten is moeilijk omdat het kan voelen als een vrije val. Voor mensen (zoals ik) die op controle hebben vertrouwd om te overleven, kan het loslaten van die greep gevaarlijk aanvoelen, zelfs als dat is wat we nodig hebben om te gedijen.
Lange tijd heb ik gedacht dat loslaten betekende dat ik er niet om gaf, dat als ik me geen zorgen maakte of alles probeerde aan te pakken, dit betekende dat ik onverantwoordelijk of onverschillig was. Maar uiteindelijk besefte ik dat loslaten niet betekent dat je moet opgeven; het gaat over het herdefiniëren van het concept van veiligheid. Het gaat erom dat ik erop kan vertrouwen dat ik er diep om kan geven zonder proberen elke uitkomst onder controle te houden. De verschuiving van controle naar vertrouwen is een van de meest bevrijdende lessen van mijn leven geweest.
Loslaten betekent niet chaos of onverschilligheid. Het gaat om vertrouwen: het vertrouwen hebben dat je het leven aankunt zoals het zich ontvouwt, zonder dat je elk detail hoeft te regelen. Het gaat over de overgang van hyperwaakzaamheid naar geloof.
Ik zie dit zo vaak, zowel bij mijn patiënten als bij mezelf. Er is een controle die ons gegrond houdt, zoals het stellen van grenzen of het creëren van structuren. En dan is er de controle die ons vasthoudt en ons ervan weerhoudt om contact op te nemen, nieuwe dingen te proberen of mensen binnen te laten. Genezing betekent opmerken wanneer controle je helpt je veilig te voelen… en wanneer het je ervan weerhoudt je leven te leiden.
“De verschuiving van controle naar vertrouwen is een van de meest bevrijdende lessen van mijn leven geweest.”
Wanneer we de illusie van controle loslaten, maken we ruimte voor authenticiteit. Het doel is niet om te stoppen met piekeren of plannen maken; het is stoppen met leven uit angst. Want echte vrijheid betekent niet dat je overal controle over hebt, maar dat je het niet langer nodig hebt.
Geniet van onze complete bibliotheek met bookbites, gelezen door auteurs!, in de Volgende Big Idea-app.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk In Volgende grote ideeënclub tijdschrift en is met toestemming herdrukt.
