De Boeing E-4B Nightwatch, beter bekend als het ‘Doomsday Plane’ van het Amerikaanse leger, maakte deze week een zeldzame en zeer zichtbare verschijning, wat aanleiding gaf tot speculaties over zowel het vluchtpatroon als het geopolitieke moment waarop het plaatsvond. Uit vluchtgegevens bleek dat het vliegtuig op 6 januari vertrok van de Offutt Air Force Base en naar Camp Springs, Maryland, nabij Washington D.C. vloog, voordat het landde op de internationale luchthaven van Los Angeles. Video’s van de landing circuleerden op grote schaal online en trokken de aandacht juist omdat de E-4B is ontworpen om publieke zichtbaarheid te vermijden. Het vliegtuig maakt geen deel uit van de routinereizen van de leidinggevenden en de bewegingen ervan worden zelden besproken. Dit alleen al maakte de vlucht opmerkelijk.Amerikaanse media meldden later dat minister van Defensie Pete Hegseth aan boord van het vliegtuig was. Het Pentagon legde niet uit waarom de E-4B werd gebruikt in plaats van een conventioneel overheidsvliegtuig, en gaf ook geen details over het missieprofiel van de vlucht. Het ontbreken van een officiële verklaring is een bekend kenmerk van eerdere E-4B-bewegingen en onderdeel van wat het vliegtuig zijn mystiek geeft.
Wat het “Doomsday Plane” eigenlijk is.
De E-4B Nightwatch fungeert als het National Airborne Operations Center, een vliegende commandopost die is ontworpen om het functioneren van de Amerikaanse regering te garanderen tijdens de meest extreme scenario’s die je maar kunt bedenken, waaronder een nucleaire oorlog, catastrofale aanvallen op Amerikaans grondgebied of de vernietiging van commandocentra op de grond. Het vliegtuig is gebouwd op een sterk aangepast Boeing 747-200-casco en is gehard tegen de effecten van elektromagnetische pulsen, afgeschermd tegen nucleaire en thermische straling en uitgerust met meerdere lagen voor beveiligde communicatie. Het is een cruciaal onderdeel van het nucleaire commando-, controle- en communicatiesysteem van het leger, vaak NC3 genoemd, waarmee senior leiders onder alle omstandigheden nucleaire strijdkrachten kunnen autoriseren en beheren.
Wat maakt Doomsday Plane speciaal en waarom werd het voor het eerst in 51 jaar gespot in Los Angeles? De landing van de US Air Force E-4B Nightwatch op de internationale luchthaven van Los Angeles trekt publieke aandacht. Afbeelding tegoed: X/@JeffVaughn
De huidige E-4B-vloot vindt zijn oorsprong in de E-4A, die eind jaren zeventig in dienst kwam. Het eerste Model B-vliegtuig werd in januari 1980 aan de Amerikaanse luchtmacht geleverd en in 1985 waren alle vliegtuigen omgebouwd naar de bijgewerkte configuratie die nog steeds in gebruik is. Alle vier de E-4B’s zijn toegewezen aan de 595th Command and Control Group op Offutt Air Force Base in Nebraska, die sinds oktober 2016 opereert onder de Achtste Luchtmacht.Minstens één vliegtuig wordt voortdurend alert gehouden. Elke E-4B heeft een maximaal startgewicht van 800.000 pond (ongeveer 360.000 kilogram), een uithoudingsvermogen zonder brandstof van ongeveer 12 uur en een operationele hoogte boven 30.000 voet (ongeveer 9.091 meter). Het is ontworpen om te opereren als een vliegende regering en kan maximaal 111 man personeel vervoeren, inclusief senior commandopersoneel, inlichtingenteams en communicatiespecialisten. Elk vliegtuig kostte in het begrotingsjaar 1998 ongeveer 223,2 miljoen dollar, en ondanks dat het meer dan veertig jaar geleden in gebruik werd genomen, blijft de E-4B een cruciaal onderdeel van de continuïteitsplanning van de Amerikaanse overheid.
Binnen in het luchtcommandocentrum
Het hoofddek is verdeeld in zes functionele gebieden, waaronder commandoruimtes, conferentie- en briefingruimtes, een operatievloer, communicatieknooppunten en rustruimtes. Er kunnen maximaal 110 personeelsleden aan boord zijn, van senior commandopersoneel en inlichtingenteams tot communicatiespecialisten, beveiligingseenheden en cockpitpersoneel. Het vliegtuig kan lange tijd in de lucht blijven door bijtanken tijdens de vlucht, waardoor het nationale leiderschap onafhankelijk van de grondinfrastructuur kan opereren. Geavanceerde satellietsystemen bieden wereldwijde connectiviteit en zorgen voor een ononderbroken bevelsautoriteit. De E-4B-missie wordt geleid door de Joint Chiefs of Staff en wordt uitgevoerd via het US Strategic Command, waarbij het Global Strike Command van de luchtmacht verantwoordelijk is voor de bemanning, het onderhoud, de veiligheid en de communicatieondersteuning.Ondanks zijn dreigende bijnaam is de E-4B slechts één keer geactiveerd in een echte noodsituatie, in de nasleep van de aanslagen van 11 september 2001, toen hij werd gebruikt om de continuïteit van de regering te garanderen. Er vinden regelmatig trainingsvluchten plaats, maar publieke waarnemingen zijn zeldzaam, en daarom viel de multi-stedentrip van deze week op.
Omdat de vlucht de aandacht trok
De verschijning komt te midden van de toenemende mondiale spanningen, waaronder de zich uitbreidende Amerikaanse militaire campagne in verband met Venezuela en de recente arrestatie van president Nicolás Maduro, die sindsdien naar New York is overgebracht om strafrechtelijke vervolging te ondergaan. Amerikaanse functionarissen hebben de E-4B-beweging niet aan deze ontwikkelingen gekoppeld. Toch heeft het samenvallen van de timing online speculatie aangewakkerd, vooral gezien de bijzondere rol van het vliegtuig in de ergste nationale veiligheidsplanning.Het is onduidelijk of de vlucht routinematige logistiek, reisvereisten op senior niveau, verhoogde veiligheidsmaatregelen of strategische signalering weerspiegelde. Wat wel duidelijk is, is dat de E-4B juist bestaat voor momenten waarop ambiguïteit, onzekerheid en risico het strategische landschap domineren. Wanneer het Doomsday Plane in de publieke belangstelling komt, heeft het de neiging elke keer dezelfde stille vraag op te roepen: niet wat er is gebeurd, maar wat de Amerikaanse regering aan het voorbereiden is.
