QKThr, een donker nummer van Aphex Twins album Drukqs uit 2001, klinkt als een ambient experiment opgenomen op een historisch piratenschip. Bevende vingers strelen de toetsen van een accordeon om een griezelige toon te creëren; de geclusterde akkoorden schreeuwen zacht maar krachtig, voordat ze terugvallen in het dromerige niets.
Deze 88 seconden durende elegie werd altijd overschaduwd door een ander Drukqs-nummer, het instrumentale Disklavier Avril 14th, dat samen met Windowlicker het bekendste nummer van de producer uit Cornwall is. Maar QKThr is een vreemde ontsnappingshit geworden, te zien in bijna 8 miljoen berichten op TikTok, die alles siert, van leuke video’s over panda’s NAAR Licht memorabele Amerikaanse presidentiële debattenen een mislukte videotrend genaamd “subtiel voorteken”.
Aphex Twin overtrof zelfs Taylor Swift wat betreft maandelijkse YouTube Music-luisteraars, met 448 miljoen tegen haar 399 miljoen. DJ en producer van elektronische muziek RamonPang noteerde de finishlijn vorige week en schrijft de stijging toe aan QKThr. “Het laat echt zien hoe populair de muziek van Aphex Twin is in korte inhoud”, vertelt hij me. “Het is niet zo dat er een culturele verschuiving plaatsvond en plotseling iedereen naar ambient-techno luisterde via luidsprekers in de supermarkten. De werkelijke verandering was veel kleiner: de backcatalogus van Aphex Twin beleeft een renaissance door Generatie Z.”
Die QKThr-posts zijn slechts één voorbeeld van de schijnbare verslaving van Generatie Z aan Aphex. Of het nu mannen uit Dagestan zijn vrolijk dansend in de rij aan de pulsbreedte van Selected Ambient Works 85-92, kernkernveranderingen – de melancholische internettrend die post-Covid-melancholie uitwerkt via videocollage – die zich afspeelt op 14 april, of zelfs scheet remix door Alberto Balsalm van I Care Because You Do, is de muziek van Richard D James de achtergrond geworden van het online leven.
Chloe Saavedra, muzikant en drummer uit Los Angeles van de band Chaos Chaos, die ook speelde met Lee Ranaldo, Caroline Polachek en Conan Gray, is sinds de jaren 2010 een Aphex-superfan en post vaak berichten trommel dakbedekking van zijn liedjes op TikTok. Hij beschrijft zijn grotendeels geprogrammeerde muziek als “niet geschreven om door mensen te worden gespeeld” en de onvoorspelbaarheid ervan als de sleutel tot de aantrekkingskracht ervan. “Door het leren van zijn nummer Flim op drums ben ik zijn ritmes gaan waarderen: er zullen een paar maten zijn waar alles superprecies en supermechanisch aanvoelt, maar dan zal hij een swingend ritme toevoegen, of iets doen op een tripletritme, of helemaal buiten de gebaande paden gaan.”
“,”alt”:Aphex Twin”, “index”:6,”isTracking”:true,”isMainMedia”:false,”source”TikTok”, “sourceDomain”:tiktok.com”}”>
TikTok-inhoud toestaan?
Dit artikel bevat inhoud geleverd door TikTok. We vragen uw toestemming voordat we iets uploaden, omdat ze cookies en andere technologieën kunnen gebruiken. Om deze inhoud te bekijken, klik op “Toestaan en doorgaan”.
De muziek van Aphex is per definitie veranderlijk, wat misschien de reden kan zijn waarom het zo’n natuurlijke metgezel is geworden voor Generatie Z en Generatie Alpha, die opgroeiden met een gebroken hybride van digitaal en echt leven. Digitale cultuurjournalist Kieran Press-Reynolds zegt dat het luisteren naar Aphex, bijvoorbeeld tijdens een alledaagse voorbereidingsvideo waarin iemand pronkt met de outfit van die dag, “een enorme ontroering toevoegde aan wat je zag.” Een cynicus zou kunnen zeggen dat het verontrustende effect ontstaat doordat zijn outsidermuziek zo prominent is geworden op platforms die verband houden met commercie en personal branding. Maar het is ook terug te zien in de manier waarop zijn liedjes vaak in posts worden gebruikt pittoreske bekekenof “nostalgiecore” videode combinatie van geluiden en beelden die gevoelens of plaatsen aangeven die ver verwijderd zijn van de insulaire ervaring van scrollen.
Press-Reynolds, RamonPang en Saavedra zijn het ook allemaal eens over de aantrekkingskracht van Aphex’ uitstraling: de verhalen over hem die een straatlegale tank bezat, of zogenaamd in de glazen constructie op een rotonde in Zuid-Londen woonde; de ondoorgrondelijke aliassen, waaronder Polygon Window en Tuss; de eindeloze konijnenholen en Soundcloud-stortplaatsen. De moeilijkheid om zijn identiteit en motivaties te definiëren is inherent tegencultureel en biedt een bevrijdende, niet-prescriptieve vorm van fandom en ontdekking: Saavedra noemt het ‘anti-pop’ in een wereld waarin de meeste jonge luisteraars ervaren dat muziek ‘door hun strot wordt geduwd’.
Voor RamonPang ligt de jeugdige aantrekkingskracht van Aphex in het bizarre, tijdloze wonder van dit alles, van het ‘buitenaards ogende zegel’ van het logo tot het ondeugende ‘afschuwelijke gezicht’ dat te zien is in de video’s Come to Daddy en Windowlicker, en de kinderachtige en emotionele klankwerelden: ‘Ik denk graag dat de jongere generatie dit volkomen fascinerend vindt en dieper graaft.’
Sommige oudere luisteraars zullen misschien bezwaar hebben tegen het idee dat de gewaardeerde catalogus van Aphex Twin wordt “gereduceerd” tot het algoritmische equivalent van achtergrondmuziek. Maar het heeft altijd een nuttig voordeel gehad: Digeridoo uit 1992 werd oorspronkelijk geschreven om mensen bij zonsopgang weg te lokken van de strandraves in Cornwall. Zijn buitenaardse muziek, waarvan de beste ruim dertig jaar oud is, heeft het soort zeldzame, steeds vernieuwende charme die betekent dat elke generatie er nieuwe weerklank in vindt en probeert het als de hunne te claimen. “Hij is een van die artiesten waarvan je denkt dat veel mensen ze zullen proberen te laten zien”, zegt Saavedra, namelijk als een teken van alt-ness en het nastreven van muzikale smaak.
De weigering van Aphex om betekenis toe te kennen aan het grootste deel van zijn muziek houdt ook de grond leeg voor eindeloze herinterpretaties. Als het om QKThr gaat, “had hij op een dag waarschijnlijk zin om iets dromerigs en weelderigs te schrijven”, zegt RamonPang, “en besloot toen om het te doen omdat het hem niet uitmaakt wat andere mensen denken.”
