De opschorting van vluchten van Air Canada NAAR Cuba nadat het land luchtvaartmaatschappijen had gewaarschuwd voor een brandstoftekort, markeert dit de laatste klap voor de economie van het eiland, onder toenemende druk van de regering-Trump.
Cuba had vóór het presidentschap van de Verenigde Staten economische moeilijkheden overwonnen Donald Trump effectief de olietransporten naar het eiland stopzetten door de belangrijkste leverancier ervan te blokkeren, Venezuelaen tariefbedreigingen tegen welk land dan ook tussenbeide komt om de leemte op te vullen.
Nadat de Verenigde Staten begin januari de Venezolaanse president Nicolas Maduro hadden gevangengenomen, voorspelde Trump dat de Cubaanse regering de volgende keer ‘klaar zou zijn om te vallen’.
De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio vertelde de senatoren eind vorige maand tijdens een hoorzitting dat “we graag een verandering zouden zien” in het regime, maar voegde eraan toe dat de Verenigde Staten die verandering niet zouden “doorvoeren”.
Het Witte Huis noemde Cuba “een ongebruikelijke en buitengewone bedreiging” voor de Verenigde Staten vanwege de allianties van het communistische land met Rusland, China en Iran.
Vorige week sprak de Cubaanse president Miguel Díaz-Canel hij zei dat zijn regering bereid is onderhandelingen te beginnen waarbij de regering-Trump mogelijk een deel van de economische pijn kan verlichten. Of dit de val van de Cubaanse regering betekent, is een open vraag.
“Misschien bereiken we een breekpunt”, zegt Max Cameron, hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit van British Columbia, die Latijns-Amerika bestudeert.
Cuba kampt al jaren met brandstoftekorten, en vooral sinds het uitbreken van de COVID-19-pandemie, toen de Venezolaanse staatsoliemaatschappij PDVSA de export heeft teruggeschroefd om brandstoftekorten in eigen land te voorkomen.
Andere leveranciers, zoals Rusland en Mexico, hebben ook de olietransporten verminderd, wat de Cubaanse regering heeft toegeschreven aan nieuwe Amerikaanse sancties die zijn opgelegd tijdens de eerste ambtstermijn van Trump en later door de voormalige Amerikaanse president Joe Biden.
De tekorten leidden tot stroomuitval op het door brandstof aangedreven elektriciteitsnet van het eiland. In 2024, de gehele bevolking van ruim 10 miljoen mensen werd in duisternis gehuld toen het netwerk geen brandstof meer had.
Cubanen hebben de afgelopen jaren ook te maken gehad met tekorten aan voedsel en medicijnen, verergerd door orkanen die de aanvoer van essentiële goederen verstoorden.
Ontvang het laatste nationale nieuws
Voor nieuws dat betrekking heeft op Canada en de rest van de wereld kunt u zich aanmelden om de laatste nieuwswaarschuwingen rechtstreeks naar u te ontvangen wanneer dit gebeurt.
Trumps Venezolaanse olieblokkade zijn bevel van 29 januari dat landen te maken krijgen met tarieven als ze olie aan Cuba leveren, heeft de pijn waarmee het land wordt geconfronteerd nog verergerd.
Diaz-Canel legde noodmaatregelen op, waaronder kortere werkweken en schooldagen, beperkt vervoer tussen provincies en brandstofrantsoenering voor essentiële diensten.
‘Ik weet dat we moeilijke tijden zullen meemaken. Maar we zullen ze samen overwinnen, met creatieve veerkracht’, zei hij tijdens een zeldzame persconferentie op 5 februari, waarin hij de bewoners vertelde dat ze ‘opofferingen’ moesten doen en ‘zich moesten verzetten’.
Mark Entwistle, die van 1993 tot 1997 de Canadese ambassadeur in Cuba was, zei dat de drukcampagne van Trump op Cuba ook landen als Canada in een bankschroef plaatst.
“De realiteit is dat we de vrijhandelsovereenkomst tussen Canada, de VS en Mexico moeten beheren en heronderhandelen”, zei hij in een interview.
“De Canadese regering … moet de betrekkingen met de Verenigde Staten op een intelligente manier beheren, (maar tegelijkertijd) wil niemand zien dat een ander land in Amerika gepest en verpletterd wordt en mogelijk in chaos vervalt.”
Entwistle zei dat de federale regering ook de veiligheid en beveiliging van duizenden Canadezen in Cuba zal moeten garanderen.
Global Affairs Canada zegt op de hoogte te zijn van de aanwezigheid van ruim 7.200 Canadezen in Cuba en verleent consulaire bijstand aan iedereen die daarom vraagt.
Hij wees er ook op Reiswaarschuwing van de overheid voor Cubadie op 3 februari werd bijgewerkt om reizigers te waarschuwen om “een hoge mate van voorzichtigheid te betrachten”, daarbij verwijzend naar steeds erger wordende stroomstoringen en tekorten aan essentiële goederen.
Canadezen zijn lange tijd de belangrijkste markt geweest voor de lucratieve toeristenindustrie van Cuba, die ooit 3 miljard dollar per jaar genereerde, maar moeite heeft gehad om terug te keren naar het niveau van vóór de pandemie. Veel resorts zijn gedwongen boekingen te sluiten of te verminderen vanwege brandstof- en voorraadtekorten.
Vorig jaar bezochten ongeveer 754.000 Canadezen het eiland, een daling van 12 procent ten opzichte van het voorgaande jaar en ruim onder het jaargemiddelde van vóór de pandemie van 1,3 miljoen, volgens het Cubaanse nationale statistiekbureau ONEI.
Het aantal overtreft nog steeds andere grote markten zoals Rusland en zelfs Cubaanse burgers die vanuit de Verenigde Staten komen, en overtreft zelfs het gecombineerde aantal bezoekers uit verschillende andere landen.
Pedro Monreal, Cubaanse econoom, zei hij deze week op X dat de Cubaanse toeristenindustrie steeds afhankelijker is geworden van Canadese bezoekers en dat de recente achteruitgang in de hele sector ‘longontsteking’ heeft veroorzaakt.
De vraag wie de schuldige is van de Cubaanse economische crisis heeft ertoe geleid dat de Cubaanse regering en de Verenigde Staten met de vinger wijzen.
De Verenigde Staten hebben Cuba sinds het begin van de jaren zestig een economisch embargo opgelegd, kort na de socialistische revolutie van Fidel Castro in 1959. Dat embargo werd in de jaren negentig in de wet vastgelegd en is sindsdien op verschillende momenten versoepeld en aangescherpt.
De periode van hernieuwde betrekkingen tussen de VS en Cuba onder de regering-Obama eindigde toen Trump in 2017 het Witte Huis overnam, een aanpak die onder Biden werd voortgezet.
Díaz-Canel zei vorige week dat de Amerikaanse sancties het land tussen maart 2024 en februari 2025 meer dan 7,5 miljard dollar hadden gekost, en noemde de ‘energieblokkade’ van Trump ‘psychologische oorlogsvoering’.
Rubio, de zoon van Cubaanse immigranten met nauwe banden met de Cubaanse gemeenschap in Miami, vertelde op 28 januari aan de Amerikaanse Senaatscommissie voor Buitenlandse Betrekkingen dat de economische problemen van Cuba de schuld zijn van decennia van wanbeheer door de overheid.
“Het lijden op het platteland van Cuba is acuut en diep, en dat komt niet door het embargo. Het komt doordat ze niet weten hoe ze de economie moeten beheren”, zei hij.
“Hoe is het de schuld van het Amerikaanse embargo als Cuba, een van de grootste suikerproducenten ter wereld, importeer nu suiker? Omdat geen enkele sector van hun samenleving werkt. Het is bevroren en het is kapot.
Entwistle en Cameron zeiden dat beide partijen gedeeltelijk verantwoordelijk zijn voor de huidige situatie. Ze zeiden dat Cuba’s investeringen in gezondheidszorg en sociale diensten, hoewel lovenswaardig, ten koste zijn gegaan van de infrastructuur die al tientallen jaren faalt.
Het Amerikaanse embargo heeft intussen buitenlandse investeringen geblokkeerd en de levering van goederen bemoeilijkt, hoewel landen die vijandig tegenover de Verenigde Staten staan, zoals Rusland, China en Venezuela, vaak zijn tussenbeide gekomen om te helpen.
In de ogen van veel experts en onderzoekers was het embargo ook bedoeld om regimeverandering teweeg te brengen en Cuba weg te leiden van het communisme.
Hoewel Entwistle zei dat de Cubanen ‘uitgeput’ zijn door de verslechterende economische crisis en ‘graag een verandering in de regering zouden zien’, voegde hij eraan toe dat de Amerikaanse druk het Cubaans nationalisme en ‘anti-Amerikanisme’ aanwakkert.
“Als men in Washington denkt dat alle Cubanen op het eiland wachten op hun komst, of dat de Cubanen al het lijden zullen verdragen zodat er een regeringswisseling kan plaatsvinden – lijden zelfs veroorzaakt door de Amerikaanse regering zelf – dan is dit een verkeerde inschatting”, zei hij.
Cameron voegde eraan toe dat een val van het regime in Cuba een machtsvacuüm en een burgerconflict zou kunnen veroorzaken, wat een nieuwe veiligheidscrisis voor de Verenigde Staten en de regio als geheel zou kunnen veroorzaken.
“Je wilt Cuba niet in een nieuw Haïti veranderen”, zei hij.
