President Donald Trump het dwong veel van Amerika’s grootste handelspartners om biljoenen dollars aan investeringen in de Verenigde Staten te doen. Maar een dinsdag gepubliceerde studie roept vragen op over de vraag of het geld daadwerkelijk zal worden gerealiseerd en hoe het zou worden uitgegeven als dat zou gebeuren.
“Hoe realistisch zijn deze toezeggingen?” schrijven Gregory Auclair en Adnan Mazarei van het Peterson Institute for International Economics, een onpartijdige denktank die de vrije handel ondersteunt. “Het korte antwoord is dat ze overschaduwd worden door onzekerheid.”
Ze onderzochten ruim 5 biljoen dollar aan investeringstoezeggingen die vorig jaar zijn gedaan door de Europese Unie, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Zwitserland, Liechtenstein en Perzische Golfstaten zoals Saoedi-Arabië, Qatar, Bahrein en de Verenigde Arabische Emiraten.
Trump heeft de dreiging van punitieve tarieven – belastingen op import – gebruikt om concessies van die handelspartners af te dwingen, waaronder investeringsbeloften.
Het Witte Huis heeft een nog hoger investeringscijfer: 9,6 biljoen dollar– inclusief publieke en private investeringstoezeggingen van andere landen. Trump zelf, die zijn successen nooit verkoopt, deed dat wel zet het cijfer veel hoger: 17 of 18 biljoen dollar– hoewel Auclair en Mazarei opmerken dat “de basis van zijn bewering onduidelijk is.”
Alle cijfers zijn enorm. De totale particuliere investeringen in de Verenigde Staten bedroegen de afgelopen tijd jaarlijks 5,4 biljoen dollar. In 2024, het laatste jaar waarvoor gegevens beschikbaar zijn, bedroegen de totale buitenlandse directe investeringen in de Verenigde Staten 151 miljard dollar. Directe investeringen omvatten geld dat is geïnvesteerd in zaken als fabrieken en kantoren, maar niet financiële beleggingen zoals aandelen en obligaties.
“De beloofde bedragen zijn groot”, schrijven Auclair en Mazarei, “maar hun tijdshorizon varieert, en de parameters voor het meten en vervolgens verifiëren van de toezeggingen zijn over het algemeen onduidelijk.” Zij merken bijvoorbeeld op dat de toezegging van de Europese Unie om 600 miljard dollar in de Verenigde Staten te investeren “geen enkele juridisch bindende verplichting inhoudt”.
Het rapport merkt ook op dat sommige landen zich zullen inspannen om aan hun verplichtingen te voldoen. Voor de Golflanden zijn “de verplichtingen groot in verhouding tot hun financiële middelen”, schrijven de onderzoekers.
“Saoedi-Arabië lijkt in staat zijn doelstellingen te bereiken, met enige moeite.” De Verenigde Arabische Emiraten en Qatar zouden nog meer problemen ondervinden en wellicht investeringen moeten financieren via leningen. “In alle drie de gevallen zijn de toezeggingen niet-bindend en zouden de investeringen van deze landen ver onder de nominale cijfers kunnen liggen”, schrijven ze.
Bovendien “werden deze overeenkomsten onder dwang bereikt”, zei Mazarei, een voormalige adjunct-directeur van het Internationale Monetaire Fonds, in een interview. “Het gebeurde niet noodzakelijkerwijs vrijwillig.”
Handelspartners kunnen dus vooral manieren zoeken om aan hun verplichtingen te ontsnappen als de Hoge Raad het afwijst de tarieven die Trump gebruikt om unilaterale overeenkomsten te sluiten. De uitspraak wordt al in februari verwacht. “Andere landen vinden misschien een manier om zich eruit te wurmen”, zei Mazarei.
De regering-Trump kan het echter wel gebruik alternatieve tarieven als de rechters de huidige tarieven onwettig zouden verklaren.
“President Trump heeft ingestemd met lagere tarieven voor landen waarmee we handelsovereenkomsten hebben gesloten in ruil voor investeringsverplichtingen en andere concessies”, aldus Witte Huis-woordvoerder Kush Desai. “De president behoudt zich het recht voor om de tarieven te herzien als andere landen hun verplichtingen niet nakomen, en iedereen die twijfelt aan de bereidheid van president Trump om zijn geld op zijn mond te leggen, moet Nicolas Maduro en Iran om hun mening vragen.”
Amerikaanse troepen hebben eerder deze maand de Venezolaanse president Maduro omvergeworpen en gearresteerd, en Trump heeft de VS vorig jaar de opdracht gegeven zich bij Israël aan te sluiten bij het bombarderen van Iran.
Auclair en Mazarei zijn het erover eens dat investeringen van Trump uiteindelijk banen kunnen creëren, de economische groei kunnen stimuleren en de toeleveringsketens veiliger kunnen maken door de productie naar Amerika te brengen.
Ze merken op dat Trump in sommige opzichten een soortgelijke benadering hanteert als Biden, waarbij hij het ‘industriebeleid’ van de regering gebruikt om meer productie in de Verenigde Staten aan te moedigen.
Maar Biden heeft belastinggeld gebruikt om infrastructuurprojecten te financieren en bedrijven te stimuleren om in groene technologieën en halfgeleiders te investeren. Trump gebruikt de tariefdreiging om het buitenland – en hun bedrijven – de rekening te laten betalen. En zij heeft de drang om schone energie aan te moedigen opgegeven en zich in plaats daarvan gericht op het bevorderen van fossiele brandstoffen.
In hun rapport maken Peterson-onderzoekers zich zorgen over de manier waarop investeringsbeslissingen zouden worden genomen en of deze een gezonde economie zouden weerspiegelen. “Deze aanpak kan echte investeringen en banen opleveren”, schrijven ze, “maar roept bekende zorgen op over het industriebeleid: ondoorzichtige selectie van projecties, slechte verantwoording en het risico dat politieke criteria de economische efficiëntie ondermijnen.”
—Paul Wiseman, AP-bedrijfsschrijver
