De belangrijkste vraag is nu of de kloof tussen Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten zich weer zal normaliseren of zal versnellen naar een bredere herschikking, zegt Marc Lynch, hoogleraar politieke wetenschappen en internationale zaken aan de George Washington Universiteit.
SARAH MCCAMMON, VOORZITTER:
Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten hebben een lange geschiedenis van nauwe bondgenoten in het Midden-Oosten. Er begonnen scheuren in die relatie te ontstaan tijdens de burgeroorlog in Soedan, toen de twee landen tegengestelde partijen steunden. Afgelopen december escaleerde de confrontatie tot een direct militair offensief van het Saoedische leger en zijn bondgenoten tegen de Emiraten en hun bondgenoten in Jemen. Als reactie op de uitgebreide militaire actie van de Saoedi’s kondigden de Verenigde Arabische Emiraten de volledige terugtrekking van hun troepen uit Jemen aan. Om deze ontwikkelingen beter te begrijpen hebben we Marc Lynch, hoogleraar politieke wetenschappen en internationale zaken aan de George Washington University. Welkom.
MARC LYNCH: Hallo. Bedankt dat je mij hebt.
MCCAMMON: De Saoedi’s noemen Jemen een rode lijn voor de Saoedische nationale veiligheid. Ze lanceerden in 2015 een groot offensief om de controle over hun bondgenoten in Jemen te herstellen, een offensief waaraan de Verenigde Arabische Emiraten deelnamen. Kunt u ons om te beginnen helpen begrijpen wat er op het spel staat voor de Saoedi’s in Jemen?
LYNCH: Als je alleen maar geografisch kijkt, kun je zien dat Jemen diep en nauw verbonden is met Saoedi-Arabië op het Arabische schiereiland. Er is een lange landgrens. Er zijn tribale banden over die grens. En er is een zeer lange geschiedenis waarin Saoedi-Arabië een leiderschapspositie binnen Jemen probeerde te verwerven, en de Verenigde Arabische Emiraten maakten deel uit van die coalitie. Maar ze hadden er verschillende benaderingen van. De Saoedi’s hadden een lange en intieme geschiedenis met Jemen, die een groot deel van het binnenland en een groot deel van het enorme geografische bereik van het land omvatte, terwijl de Emiraten meer geïnteresseerd waren in de havens van Aden en langs een soort zeeroute naar de Rode Zee, en zo uiteindelijk de macht binnen het bondgenootschap verdeelden en min of meer hun eigen weg gingen binnen een algemeen verenigde anti-Houthi-coalitie.
MCCAMMON: Ik wil meer praten over de Rode Zee. De VAE probeerden, zoals u opmerkte, hun invloed daar te vergroten en steunden uiteindelijk een separatistische factie in Jemen en behielden de controle over enkele Jemenitische eilanden, waaronder het eiland Socotra, dat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO staat. Wat was het grotere doel? Wat was het doel van de VAE in Jemen en de Rode Zee?
LYNCH: Dus de Verenigde Arabische Emiraten hebben heel geduldig wat ik zou noemen een maritiem imperium opgebouwd, gebaseerd op controle over havens in de Hoorn van Afrika en het Arabische schiereiland, en Aden is daar een belangrijk onderdeel van, net als het eiland Socotra. Maar het daalt ook af naar Somaliland en Djibouti en langs de hele Hoorn van Afrika. Dit is bedoeld om hen een dominante positie te geven in het gebied van de Indische Oceaan en de Rode Zee.
MCCAMMON: Nu moeten ze geweten hebben dat ze tegen de Saoedische belangen in de regio in zouden gaan. Wat was de berekening daar?
LYNCH: De VAE en Saoedi-Arabië zijn dus al vele jaren nauw verbonden, maar ze zijn uit elkaar gaan drijven, het meest dramatisch met het besluit van de VAE om zich aan te sluiten bij de Abraham-akkoorden en zich zeer nauw aan te sluiten bij Israël. Saoedi-Arabië had hier niet per se een probleem mee. Ze bespraken ook een normalisatieovereenkomst met Israël, zowel met de regeringen Biden als met Trump. Maar zij waren niet zulke grote voorstanders van de nauwe aansluiting van de VAE bij Israël en hun poging om dit land te gebruiken als een manier om hun kandidatuur voor leiderschap in de Arabische wereld te bevestigen.
Wat de Abraham-akkoorden anders maakte dan alle eerdere benaderingen van vredesopbouw in het Midden-Oosten, was dat ze de Palestijnse kwestie feitelijk volledig buitenspel zetten. En in het verleden was het fundamentele Arabische standpunt verbonden aan het Saoedische vredesinitiatief uit 2002, volgens welke normalisatie met Israël zou afhangen van een Palestijnse staat. De Emiraten zeiden feitelijk: nee, we zullen niet langer gegijzeld worden door de Palestijnen en we zullen eenvoudigweg onze persoonlijke belangen nastreven door deze overeenkomst met Israël aan te gaan. Dit was daarom een echte uitdaging voor wat jarenlang een consensuspositie van de Saoedi’s was geweest.
MCCAMMON: Zoals altijd speelt er veel complexe dynamiek. Waar bent u naar op zoek? Waar zie jij het de komende maanden en jaren naartoe gaan?
LYNCH: Welnu, op de korte termijn denk ik dat iedereen ernaar kijkt om te zien of de retoriek wordt afgezwakt en de Samenwerkingsraad van de Golf al deze kwesties opzij zet en terugkeert naar hoe de zaken waren. Dit is een langdurig patroon in de betrekkingen met de Golf, waar je intense conflicten hebt en dan, wanneer de tijd rijp is, iedereen elkaar kust en het goed maakt, en dan weer verder gaat met de normale gang van zaken. Je zag het met de vier jaar durende blokkade van Qatar. Het eindigde in 2021 en nu is het, zoals we weten, alsof het niet is gebeurd.
Het andere waar mensen volgens mij echt op moeten letten is de mate waarin deze nieuwe coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië iets vertegenwoordigt dat bedoeld is om Israël uit te dagen. Probeert Israël werkelijk met geweld de hegemonie over de hele regio te vestigen, en wat zou dit voor ons betekenen? Het is dus mogelijk dat de Saoedische coalitie die ik heb beschreven in zekere zin bedoeld is om zichzelf in evenwicht te brengen met deze groeiende Israëlische macht waarvan de VAE als speerpunt wordt gezien.
MCCAMMON: Dat is professor Marc Lynch van de George Washington Universiteit. Bedankt voor uw tijd.
LYNCH: Dank je.
Copyright © 2026 NPR. Alle rechten voorbehouden. Bezoek onze website gebruiksvoorwaarden EN machtigingen pagina’s een www.npr.org voor meer informatie.
De nauwkeurigheid en beschikbaarheid van NPR-transcripties kunnen variëren. Transcriptietekst kan worden beoordeeld om fouten te corrigeren of updates aan audio te koppelen. Audio op npr.org kan na de oorspronkelijke uitzending of publicatie worden bewerkt. Het gezaghebbende bewijs van de NPR-programmering is de audio-opname.
