CARACAS, Venezuela — Het lijkt erop dat de tijd in Venezuela te snel en te langzaam gaat. De pijlers van de zelfbenoemde socialistische regering van het land vallen in een duizelingwekkend tempo, of niet snel genoeg. Is er eindelijk economische verlichting in het verschiet of is het al te laat?
Dertig dagen na de VS overval en gevangenneming van de toenmalige president Nicolás Maduro Nu Venezuela in wanorde verkeert, weten zowel volwassenen als kinderen nog steeds niet zeker wat er precies om hen heen gebeurt. En terwijl de aanvankelijke schok plaats maakt voor een mix van onzekerheid, hoop en teleurstelling, blijft de alomtegenwoordige angst voor een nieuwe aanval of grotere repressie door de overheid boven hen hangen.
In de hoofdstad, Caracaswaar door de overheid gesponsorde reclameborden en graffiti de Verenigde Staten oproepen om Maduro te bevrijden, vragen veel inwoners zich af of zijn opvolger, interim-president Delcy Rodríguez heeft geen autonomie of geeft toe aan de eisen van het Witte Huis; of u Maduro onder een andere naam bent en – cruciaal voor hun onmiddellijke behoeften – of u moet geloven, zoals u aangeeft, dat een lang gezochte loonsverhoging in het verschiet ligt. Ondertussen zijn eindelijk de lang zwijgende oppositieleiders naar voren gekomen om in het openbaar te spreken.
“Het is zeker een grote verandering, maar alles is hetzelfde, alles”, zei de 74-jarige gepensioneerde Julio Castillo over het ontslag van Maduro. “Ik heb het gevoel dat er niets is gebeurd.”
De Venezolaanse regering en haar aanhangers beschouwen de gevangenneming van Maduro en first lady Cilia Flores als een ontvoering. Rodríguez en hoge functionarissen hebben sindsdien beloofd te zullen vechten voor de vrijheid van het echtpaar Amerikaanse president Donald Trump ze maakten hun inbeslagname voor het eerst bekend in de vroege uren van 3 januari.
De regerende partij heeft betogingen georganiseerd om haar loyaliteit te tonen aan Maduro, die door de vurige Hugo Chávez werd gezalfd tot de fakkeldrager van zijn zelfbenoemde socialistische revolutie voordat hij in 2013 stierf. De partij heeft ook haar boodschap veranderd van het dreigen met een Vietnam-achtige oorlog met de Verenigde Staten naar het toegeven dat zij militair verslagen is en haar relatie met Goliath moet transformeren.
Aanhangers – een minderheid vergeleken met de menigte tijdens het presidentschap van Chávez – zien dat Rodríguez een gebrek aan vrije wil heeft, maar zijn ervan overtuigd dat zij het Chavisme, hun politieke beweging, door de volgende diplomatieke strijd kan dragen.
“De Venezolaanse staat en de Venezolanen accepteren deze nieuwe situatie waarin we onder dwang handelen”, zei José Vivens, een Maduro-loyalist, over het besluit van Rodríguez om de regering-Trump toe te staan om het Venezolaanse oliegeld te controlerende motor van het land. ‘Ze hebben onze commandant ontvoerd. En we moeten ons overgeven, want we moeten leven voor een nieuwe strijd.’
Vivens, vrederechter, stond op de parkeerplaats van zijn appartement in Caracas toen hij een luid fluitsignaal hoorde, gevolgd door een oorverdovende explosie de nacht van de aanval. Hij verstopte zich achter zijn auto en toen hij opkeek, vlogen helikopters griezelig dicht langs zijn gebouw.
‘Ze zijn ons binnengevallen’, was de eerste gedachte van Vivens. Niet precies, maar een paar uur later zou hij erachter komen dat het de elite van het Amerikaanse leger was hij had Maduro gevangengenomen in een nabijgelegen compound en laadde hem in een helikopter.
Rodríguez heeft openbare evenementen en bijeenkomsten met de particuliere sector van Venezuela gebruikt om iedereen die wil luisteren ervan te verzekeren dat zij, en niet de regering-Trump, het Zuid-Amerikaanse land regeert, ook al erkent ze later dat ze een gemeenschappelijke agenda heeft met de Verenigde Staten, wat weken eerder ondenkbaar was.
“Het Venezolaanse volk accepteert geen orders van welke externe factor dan ook”, zei hij tijdens een bijeenkomst met leidinggevenden uit de olie-industrie om een herziening van de energiewetgeving van het land te bespreken. “Het Venezolaanse volk heeft een regering en deze regering gehoorzaamt het volk.”
Haar voorgestelde herziening, die de wetgevers snel goedkeurden en zij donderdag ondertekende, opent de nationale oliesector tot privatisering, waarbij een pijler van het Chavisme werd opgegeven.
Hij introduceerde het na de bewering van Trump dat zijn regering dit zou doen de controle overnemen van de olie-export van Venezuela e de noodlijdende sector nieuw leven in te blazen Van het aantrekken van buitenlandse investeringen.
Velen binnen de oppositie verwachten al lang dat de afzetting van Maduro, vooral als deze door Trump wordt geleid, er onmiddellijk toe zou leiden dat een van hen de teugels van het land zou overnemen. Het besluit van Trump om met Rodríguez samen te werken echter oppositieleidster en Nobelprijswinnaar voor de Vrede María Corina Machadoblijft hen verbijsterd achterlaten.
Maar terwijl Machado-aanhangers blijven zoeken naar tekenen dat het Witte Huis haar op zinvolle wijze zal opnemen in zijn plannen voor hun land, zijn de Venezolanen begonnen Rodríguez’ toewijding aan wat zij ‘een nieuw politiek moment’ voor Venezuela noemde, op de proef te stellen.
Dagenlang tientallen mensen ze hielden de wacht buiten de gevangenissen waarin wordt opgeroepen tot de vrijlating van dierbaren waarvan zij denken dat ze om politieke redenen zijn vastgehouden, waaronder journalisten, mensenrechtenverdedigers en leden van de strijdkrachten. Een handvol oppositieleiders die in Venezuela al meer dan een jaar niet in het openbaar waren gezien of verklaringen hadden afgelegd, spraken zich uit.
“Ik geloof dat het lot van Venezuela geen oliedeal en een dictatuur onder leiding van Delcy Rodríguez kan zijn, omdat we het eenvoudigweg kunnen definiëren als een voortzetting van de dictatuur”, zei oppositieleider Andrés Velásquez, die na meer dan een jaar onderduiken weer boven water kwam, tegen verslaggevers.
Woensdag zond een particuliere televisiezender met nationaal bereik zelfs een fragment uit waarin Machado verslaggevers in Washington toesprak. Jarenlang hebben noch de publieke, noch de private media een vergelijkbaar segment laten zien.
Veel Venezolanen blijven echter zelfcensuur uitoefenen omdat ze diepe angst koesteren repressie door de overheid. Hun berichten op sociale media maken geen melding van politiek. Schriftelijke of audioberichten op WhatsApp bekritiseren de overheid niet. Bij sommige videogesprekken wordt informatie op whiteboards geschreven en gewist als extra beschermingslaag.
Er waren geen grote demonstraties waarin werd opgeroepen tot een nieuwe regering of presidentsverkiezingen. Ook heeft niemand de gevangenneming van Maduro publiekelijk durven vieren, ook al hadden velen lang gehoopt dat hij geboeid zou worden.
Veel oppositieleiders zijn nog steeds in ballingschap. Gezocht Posters van Edmundo Gonzálezde oppositiekandidaat bij de presidentsverkiezingen van 2024, zijn nog steeds te zien op luchthavens en overheidsgebouwen.
De zoon van Margaret García kon na 3 januari dagenlang niet slapen. Ze wilde ook niet meer naar school, uit angst niet te weten wat ze moest doen als er weer een aanval zou plaatsvinden.
“We dachten dat we zouden sterven”, zei hij op het moment dat zijn familie een helikopter het vuur hoorde openen in de buurt van hun vijftien verdiepingen tellende appartementencomplex, vlakbij de plaats waar Maduro werd gevangengenomen.
De angst van haar zoon was verre van uniek. Sommige Venezolanen vrezen nog steeds een tweede aanval als de regering van Rodríguez er niet in slaagt aan de Amerikaanse verwachtingen te voldoen, ook al heeft Washington aangegeven geen plannen te hebben voor verdere escalatie.
“Ik kan u nu met volledige zekerheid vertellen dat we op geen enkel moment bereid zijn en ook niet van plan zijn of verwachten dat we enige militaire actie in Venezuela zullen moeten ondernemen”, zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio woensdag tegen een commissie van de Amerikaanse Senaat.
García, een lerares, zei dat ze niet begrijpt hoe iemand voldoening kan halen uit de Amerikaanse operatie ze hebben tientallen gedood. Hij zei echter dat hij gelooft dat het land onder het toeziend oog van Rodríguez de blijvende economische verbeteringen zou kunnen zien waar de arbeiders al meer dan tien jaar op hopen.
Net als García, veel werknemers in de publieke sector overleven met ongeveer $ 160 per maandterwijl vorig jaar de gemiddelde werknemer in de particuliere sector ongeveer $237 per maand verdiende. Het maandelijkse minimumloon van Venezuela van 130 bolivars, of 0,35 dollar, is sinds 2022 niet gestegen, waardoor het ruim onder de extreme armoedemaatstaf van de Verenigde Naties van 2,15 dollar per dag ligt.
“We zien dat een negatief moment ons positieve dingen heeft gebracht”, zei hij, verwijzend naar de potentiële veranderingen die Rodríguez signaleerde en die gepaard zouden gaan met een verwachte oliehausse.
___
Volg AP’s berichtgeving over Latijns-Amerika en het Caribisch gebied op https://apnews.com/hub/latin-america
