1. AI-agenten nemen alle ‘fricties’ in de economie weg
Het scenario begint met de AI-agenten die een ‘capaciteitssprong’ ervaren. Dit is al gebeurd. Citrini verwijst naar Claude Code van Anthropic en Codex van OpenAI, die beide gebruikers hebben verbaasd met hun prestaties in de afgelopen maanden.
Agents slaan een deuk in software-as-a-service-bedrijven als Monday.com, Zapier en Asana omdat ze bedrijven een goedkopere manier bieden om interne taken uit te voeren, zoals het beheren van databases en het organiseren van workflows. Dit dwingt bedrijven als Oracle, die afhankelijk zijn van langetermijncontracten met klanten, tot een ‘race to the bottom’ op het gebied van prijzen.
Ondertussen richten AI-agenten elders grote schade aan. In het scenario wordt verondersteld dat elke consument besluit zijn persoonlijke agent te gebruiken om transacties uit te voeren en zaken te doen. Dit sluit bedrijven volledig uit die geld verdienen aan de ‘fricties’ in de economie, zoals reis- en makelaarskantoren die als tussenpersoon optreden bij processen zoals het boeken van vakanties of het kopen van onroerend goed.
In plaats van DoorDash te gebruiken, coderen ontwikkelaars – en burgers – hun eigen apps voor voedselbezorging, die concurreren, de markt fragmenteren en de marges van bestaande bedrijven vernietigen. Ook de activiteiten van Uber en andere apps voor het delen van ritten verdwijnen. In plaats van Visa en Mastercard te gebruiken, besluiten AI-agenten alle zaken in cryptocurrency te doen, omdat de transactiekosten goedkoper zijn. Dit vernietigt traditionele betalingsproviders.
Voor Citrini is dit een logisch eindpunt voor de onvermoeibare AI-agenten die de tijd en het vermogen hebben om alles te optimaliseren. “De gebruikelijke loyaliteit aan apps, de hele basis van het bedrijfsmodel, bestond simpelweg niet voor een machine”, schrijft hij.
In de echte wereld zijn de aandelen van Uber, DoorDash, Mastercard en American Express deze week gedaald als gevolg van dit scenario.
2. Massale witteboordenwerkloosheid
Traditionele verhalen over vooruitgang voorspellen dat de nieuwste technologieën nieuwe banen creëren en andere banen vernietigen. Dat geldt niet voor kunstmatige intelligentie.
“De AI is nu een algemene intelligentie die juist de taken verbetert waarvoor mensen zouden worden ingezet. Vervangen programmeurs kunnen niet zomaar overstappen op ‘AI-beheer’ omdat de AI daartoe al in staat is”, schrijft Citrini.
In plaats daarvan herplaatsen witteboordenwerkers zichzelf massaal in onstabiele banen in de gig-economie: de schrijvers beschrijven een hypothetische vriend van hen, ontslagen bij Salesforce, en die voor Uber reed. Dit drukt op zijn beurt de lonen in de sector. Ontslagen verminderen intussen de consumentenbestedingen. Bedrijven die te kampen hebben met een afnemende vraag, besluiten niet in werknemers te investeren, maar in meer kunstmatige intelligentie.
Het is “een feedbacklus zonder natuurlijke rem”, schrijft Citrini. De gevolgen zijn verstrekkend als de portemonnee van de 10% van de Amerikaanse werknemers, die 50% van de consumentenuitgaven voor hun rekening nemen, plotseling sluit.
3. Het heeft gevolgen voor de bredere economie
Het scenario veronderstelt dat het banenverlies en de uitroeiing van softwarebedrijven zich op twee manieren naar bredere markten zullen verspreiden: via particuliere kredietfaillissementen en een hypotheekcrisis.
Particuliere kredietverstrekkers, of kredietverstrekkers die geen banken zijn, zijn de afgelopen jaren betrokken geweest bij de herstructurering van talloze softwarebedrijven, waarbij zij leningen hebben afgesloten op basis van de verwachte jaarlijkse inkomsten van die bedrijven tot ver in de toekomst. Het door Citrini gegeven voorbeeld betreft hoe Hellman & Friedman en Permira, een vermogensbeheerder, Zendesk, een softwarebedrijf, in 2022 van de beurs haalden voor $10,2 miljard (£7,6 miljard). Bij de overname was sprake van een gestructureerde lening, in de veronderstelling dat de inkomsten van Zendesk stabiel zouden zijn.
Na AI-agenten is deze veronderstelling niet langer geldig.
Dit leidt tot het “grootste faillissement van particuliere kredietsoftware” in de geschiedenis. Het zou in de software moeten zitten, schrijft Citrini, maar dat is niet het geval, omdat het kapitaal op de balansen van vermogensbeheerders onder meer levensverzekeringen en ‘het spaargeld van Amerikaanse gezinnen’ omvat.
Toezichthouders verlagen deze softwareschuld, wat bijdraagt aan de crash van 2027.
Ondertussen is er een hypotheekcrisis. Bedienden hebben geen witteboordenbanen meer en kunnen hun woningkredieten niet terugbetalen. “Mensen hebben schulden gekregen voor een toekomst waarin ze niet langer kunnen geloven”, schrijft Citrini.
4. Spiralen naar beneden
Dit alles verergert de negatieve feedbacklus.
De eerste orde spiraal is dat bedrijven werknemers ontslaan, wat de vraag en bestedingen van de consument verzwakt, wat er op zijn beurt toe leidt dat bedrijven in meer AI gaan investeren en meer werknemers ontslaan.
De tweede orde spiraal is dat turbulentie op de particuliere kredietmarkt en zorgen over hypotheken ertoe leiden dat de markten krapper worden, het consumentenvertrouwen wankelt, dat er meer ontslagen vallen en dat er grotere hypotheekafschrijvingen plaatsvinden. “Het een versterkt het ander”, schrijft Citrini.
Er zijn geen financiële beleidsinstrumenten om dit probleem aan te pakken, omdat de crisis die zich in de reële economie afspeelt – banenverlies en verlagingen van lonen en uitgaven – niet het resultaat is van rigide financiële omstandigheden waar centrale banken het hoofd aan kunnen bieden, maar van investeringen in kunstmatige intelligentie, die ‘menselijke intelligentie minder schaars en minder waardevol’ maken.
Het resultaat is een crash eind 2027, aangevoerd door de hypotheekmarkten. Het blaast 57% van de S&P weg.
5. Bezet Silicon Valley en een fantoom bbp
Citrini stelt zich voor dat de ineenstorting regeringen in een crisis zal storten die zij niet zullen kunnen beheersen.
“Het systeem is niet ontworpen voor een crisis als deze. De inkomstenbasis van de federale overheid is in wezen een belasting op menselijke tijd. Mensen werken, bedrijven betalen ze, de overheid bezuinigt”, schrijft hij.
“De overheid moet meer geld doorgeven aan gezinnen, in een tijd waarin zij minder belastinggeld van hen int.”
AI-bedrijven doen het echter goed. Grote techspelers die AI-modellen bouwen en verkopen verdienen fantastische bedragen. Omdat hun bedrijven een groot deel van de markten vertegenwoordigen, ziet de economie er op papier geweldig uit.
Citrini heeft hier een term voor: Phantom GDP, dat wil zeggen: “productie die in de nationale rekeningen verschijnt maar nooit door de reële economie circuleert.”
Het sociale weefsel is aan het rafelen en er is een beweging ontstaan nadat Occupy Wall Street wekenlang de kantoren van kunstmatige-intelligentiebedrijven blokkeerde.
Citrini’s scenario eindigt met een waarschuwing: “Dit is de eerste keer in de geschiedenis dat het meest productieve bezit van de economie minder banen heeft opgeleverd, en niet meer. Niemands raamwerk past, omdat niemand is ontworpen voor een wereld waarin schaarse inputs overvloedig worden. We moeten dus nieuwe raamwerken creëren. Of we ze op tijd bouwen is de enige vraag die ertoe doet.”
De impact van het Citrini-scenario heeft sommige commentatoren verrast, waaronder experts die zeggen dat kunstmatige intelligentie-instrumenten het nog niet kunnen implementeren. Stephen Innes, managing partner bij SPI Asset Management, zegt dat het denken over kunstmatige intelligentie de markt mogelijk heeft gemaakt.
“We hebben gezien hoe deze markt oorlogen, aanhoudende inflatie, bankschokken en tariefshows schouderophalend heeft zien absorberen, maar één wijdverbreide Substack-gedachte is genoeg om dit terzijde te schuiven,” zei hij.
