Europa en Amerika verliezen miljoenen christenen, Afrika is vandaag de dag de grootste regio met 697 miljoen gelovigen |

Bijna twee millennia lang heeft het christendom zich ontwikkeld van een kleine joodse sekte in het Oost-Romeinse rijk tot de grootste religie ter wereld. Keizerlijke steun in de vierde eeuw, middeleeuwse missionaire netwerken in heel Europa en de daaropvolgende evangelisatie in het koloniale tijdperk in Amerika, Afrika en delen van Azië breidden hun bereik gestaag uit. In 2020 vertegenwoordigde het nog steeds het grootste deel van de mensheid, 28,8% van de wereldbevolking, of ongeveer 2,3 miljard mensen. De meest recente demografische analyse van het Pew-Templeton Global Religious Futures-project laat echter een stillere transformatie onder die dominantie zien. Het christendom groeit nog steeds in aantal, maar neemt proportioneel af, verliest volgers in tientallen landen, terwijl het zich in andere snel uitbreidt en geografisch verschuift van zijn historische Europese basis naar Afrika bezuiden de Sahara. De bevindingen zijn gebaseerd op meer dan 2.700 tellingen en enquêtes in 201 landen en gebieden, waarbij religieuze veranderingen tussen 2010 en 2020 in kaart worden gebracht en de krachten worden onderzocht die deze aandrijven, met name vruchtbaarheidspatronen en ‘religieuze veranderingen’, of mensen die het geloof op volwassen leeftijd opgeven.

Van imperiale religie tot de mondiale meerderheid

De vroege verspreiding van het christendom was afhankelijk van rondtrekkende predikers en hechte gemeenschappen die sociale steun boden en de belofte van universele verlossing boden. Het traject ervan veranderde dramatisch nadat keizer Constantijn het geloof in 313 n.Chr. legaliseerde, en later toen het de Romeinse staatsreligie werd. Middeleeuwse missies transporteerden het door heel Europa en vanaf de 15e eeuw exporteerde de Europese expansie het over de hele wereld. De koloniale machten – Spanje, Portugal, Groot-Brittannië, Frankrijk en België – combineerden territoriale expansie vaak met bekering. Missionarissen richtten scholen en medische diensten op, vertaalden de Bijbel en gebruikten in sommige regio’s dwangsystemen van belastingheffing en wetgeving om inheemse religies te onderdrukken. In de moderne tijd was het christendom op meerdere continenten een mondiaal meerderheidsgeloof geworden.

Van 2010 tot 2020 groeide het christendom met 6%, van 2,1 miljard naar 2,3 miljard, en bleef het de grootste religie ter wereld.

Die lange expansie verklaart de hedendaagse schaal ervan. Tussen 2010 en 2020 is het aantal christenen opnieuw met 122 miljoen toegenomen, van 2,1 miljard naar 2,3 miljard, een stijging van 6%. Maar de wereldbevolking groeide sneller en het aantal niet-christenen groeide met 15%, waardoor het aandeel van het christendom daalde van 31% naar 28,8%, waarbij alle christenen in één categorie werden geteld, inclusief katholieken, orthodoxe christenen en protestantse denominaties zoals baptisten, lutheranen, anglicanen, methodisten en pinkstergelovigen.

De geografische verschuiving: Afrika groeit terwijl Europa krimpt

De meest opvallende verandering van het decennium is eerder geografisch dan numeriek. Het historische zwaartepunt van het christendom, Europa, herbergt niet langer de grootste christelijke bevolking. Het aantal (of telling) christenen daalde in twee regio’s. In Europa is het aantal christenen gedaald tot 505 miljoen (-9%). In Noord-Amerika daalden ze naar 238 miljoen (-11%). In alle andere regio’s is het aantal christenen gegroeid. Het aantal is het meest gestegen in het ten zuiden van de Sahara gelegen deel van Afrika, tot 697 miljoen (+31%).

In 2020 woonde 31% van alle christenen in Afrika bezuiden de Sahara, vergeleken met 22% in Europa. Latijns-Amerika en het Caribisch gebied vertegenwoordigen 24% van de christenen in de wereld, terwijl Noord-Amerika 10% bedraagt.

Tussen 2010 en 2020 groeide het christendom in Afrika bezuiden de Sahara met 31% en bereikte 697 miljoen aanhangers.

Het percentage bevolkingsgroepen dat zich als christen identificeert, is ook veranderd:

In de regio’s Azië-Pacific en het Midden-Oosten-Noord-Afrika bleven christenen onder de 10% van de bevolking, een daling van minder dan één punt.

In 2020 telde Noord-Amerika ongeveer 238 miljoen christenen, ongeveer 10% van de totale christelijke bevolking in de wereld.

Gemeten naar individuele landen in plaats van naar regio’s hebben de Verenigde Staten echter nog steeds de grootste christelijke bevolking van alle naties. Ongeveer 64% van de Amerikanen identificeerde zich in 2020 als christen, ongeveer een tiende van alle christenen in de wereld.Lees ook: Is religie in verval? 1 op de 4 wereldwijd, nu niet-religieus, wordt de derde grootste groep met de ineenstorting van het christendom

Waar het christendom afnam en de enige plek was waar het groeide

Substantiële veranderingen (gedefinieerd als een verschuiving van minstens vijf procentpunten) vonden plaats in 41 landen, meer dan voor welke andere religie dan ook. Op één na ging het christendom achteruit. De grootste valpartijen:

Tussen 2010 en 2020 daalde het aandeel christenen in Noord-Amerika met 14 punten, terwijl het in Europa met 8 punten daalde.

In verschillende landen heeft het christendom zijn meerderheidsstatus verloren:

Hoe dan ook, het aantal religieus niet-gelieerde mensen is toegenomen tot 40% of meer van de bevolking. Mozambique was het enige land dat een substantiële stijging kende, met 5 punten tot 61%, na het einde van de antireligieuze campagne van de regering in de jaren tachtig. Over het geheel genomen bleven christenen de meerderheid in 120 landen en gebieden, tegen 124 in 2010.

De centrale motor voor verandering was niet alleen het geboortecijfer, maar ook religieuze verandering. Christenen leden de grootste nettoverliezen: Voor iedere persoon die zich bij het christendom aansloot, verliet 3,1 persoon het. De meesten hebben zich niet bij een andere religie aangesloten; ze zijn religieus niet meer aangesloten. Deze beweging verklaart zowel de afname van het aandeel van het christendom als de gelijktijdige groei van ‘nones’. Wereldwijd laat de religieuze verandering een duidelijke richting zien: meer mensen verlaten religie dan er een adopteren. Onder de volwassenen tussen 18 en 54 jaar verlaten 3,2 mensen de religie voor iedereen die zich aansluit. Vruchtbaarheid doet er nog steeds toe, christenen hebben relatief hoge geboortecijfers, maar de verandering maakt dit goed. Daarentegen wordt de groei van de moslimbevolking voornamelijk gedreven door een jonge leeftijdsstructuur en een hogere vruchtbaarheid, en niet door bekering.

Tegen 2020:

Wereldwijd identificeert 75,8% van de mensen zich met een religie, terwijl 24,2% dat niet doet.

De niet-aangeslotenen vormen nu 24,2% van de wereldbevolking, grotendeels als gevolg van de christelijke niet-aangeslotenheid.

Uit de gegevens blijkt dat het christendom nog steeds de meest wijdverbreide religie ter wereld is, maar dat het zich steeds meer concentreert in het Zuiden en steeds meer wordt beïnvloed door de disaffiliatie in het Westen. In de afgelopen eeuw heeft het zich over de continenten verspreid; de afgelopen tien jaar is het centrum ervan stilletjes verschoven.