(Chevron door David Payl Morris/Bloomberg; Exxon door Andrew Harrer/Bloomberg)
Exxon Mobil Corp. en Chevron Corp. streven ernaar de productie in met de OPEC verbonden landen uit te breiden, waaronder enkele van de meest risicovolle geopolitieke hotspots ter wereld, omdat het assertieve buitenlandse beleid van president Donald Trump hen helpt deals te sluiten.
Venezuela, de thuisbasis van de grootste reserves ter wereld, heeft het hoogste profiel opening van een natie die na Trump grotendeels verboden terrein waren voor Amerikaanse investeerders voormalig leider Nicolas Maduro gevangengenomen en nam de controle over de export van ruwe olie van het land over.
Maar de Verenigde Staten steunen ook Exxon en Chevron terwijl ze onderhandelen in Irak, Libië, Algerije, Azerbeidzjan en Kazachstan, volgens openbare aankondigingen en mensen die bekend zijn met de gesprekken en die vroegen om niet geïdentificeerd te worden, terwijl ze vertrouwelijke bijeenkomsten bespraken.
De internationale uitstapjes van Amerikaanse oliegiganten zijn het nieuwste voorbeeld van hoe Trump de normen voor de manier waarop Amerikaanse bedrijven zaken doen op zijn kop heeft gezet, vooral in sectoren waar hij de voorkeur aan geeft, zoals productie, fossiele brandstoffen en cryptocurrency. Terwijl de Europese oliegiganten – Shell Plc, TotalEnergies SE en BP Plc – ook naar het Midden-Oosten willen uitbreiden, geeft de steun van de Amerikaanse overheid Exxon en Chevron een concurrentievoordeel.
“Er zijn Amerikaanse ambassadeurs die namens bedrijven pleiten”, zegt Samantha Carl-Yoder, een voormalige hoge functionaris van het ministerie van Buitenlandse Zaken die Amerikaanse bedrijven heeft geholpen met uitbreiden naar het buitenland onder president Barack Obama en tijdens de eerste ambtstermijn van Trump. “Ze doen het op een manier die simpelweg niet bestond onder vorige regeringen, zelfs niet onder de Republikeinse.”
Hoewel grote olieproducenten al tientallen jaren actief zijn binnen de OPEC+-landen, zijn de mogelijkheden voor nieuwe projecten beperkt vanwege staatscontrole over hun olie-industrieën, rigide contractvoorwaarden en politieke instabiliteit. De laatste jaren gaven de Amerikaanse majors daar de voorkeur aan hun schaliegasvoorraden in de Verenigde Staten te laten groeienAmerika helpen Saoedi-Arabië in 2018 in te halen als de grootste producent ter wereld.
Maar nu de gastregeringen erop uit zijn om Trump voor zich te winnen, impliciete Amerikaanse veiligheidsgaranties te verkrijgen en tarieven te vermijden, voelen Amerikaanse oliebestuurders een internationale groeimogelijkheid die sinds het midden van de jaren 2000 niet meer heeft bestaan. Investeringen in enkele van de grootste olievelden ter wereld zouden een uitbreiding betekenen van Trumps zoektocht naar Amerikaanse ‘energiedominantie’ en de voorziening van fossiele brandstoffen tot 2040 stimuleren.
Natuurlijk brengt het risico’s met zich mee.
Bij de meeste grote bedrijven ter wereld werd beslag gelegd op de meeste van hun grootste bezittingen tijdens de golf van nationalisaties die in de jaren zeventig het Midden-Oosten overspoelde. Verschillende pogingen om terug te keren naar de regio zijn mislukt vanwege de strenge contractvoorwaarden en politieke instabiliteit. Exxon is de afgelopen vijftig jaar twee keer genationaliseerd in Venezuela, en de hele industrie werd uit Rusland verdreven na de oorlog van het land met Oekraïne, nog maar vier jaar geleden.
De oliemarkt kan ook meedogenloos zijn. Exxon en Chevron gaven zwaar uit aan overzeese megaprojecten die het budget overschreden en vanaf het midden van de jaren 2000 jaren achterliepen op schema, om vervolgens te worden getroffen door kelderende olieprijzen in 2014 en opnieuw in 2020.
Maar nu de binnenlandse schalieproductie een plateau nadert en de vraag naar olie sterker blijft dan veel voorspellers hadden voorspeld, kijken Amerikaanse grote bedrijven uit naar wat er daarna komt.
De leidinggevenden van Exxon en Chevron hebben de afgelopen maanden afzonderlijk ontmoetingen gehad met functionarissen uit Irak, Libië en Algerije, vaak met hooggeplaatste leden van de regering-Trump. Speciaal gezant Steve Witkoff hield in augustus toezicht op een deal tussen Exxon en Azerbeidzjan.
Chevron-kantoren in Caracas, Venezuela. (Matias Delacroix/Bloomberg)
“Deze prioriteit op het gebied van energie komt zeker overeen met wat we doen”, zei John Ardill, hoofd onderzoek bij Exxon, in een interview. “Maar het bepaalt niet welke landen we zullen binnenkomen of hoe we ze zullen betreden.”
Thomas Barrack, de speciale gezant van de VS voor Syrië, hielp deze week een soortgelijke deal tussen Chevron en Damascus mogelijk te maken. Koeweit wil buitenlandse investeringen aantrekken door enkele van zijn olievelden te openen.
“Het pragmatische Amerikaanse energiebeleid en verbeterde regelgevings- en belastingvoorwaarden in landen die rijk zijn aan hulpbronnen creëren een omgeving die verantwoorde investeringen ondersteunt”, zegt Clay Neff, president van Chevron Upstream, in een per e-mail verzonden verklaring.
Hoewel veel van de overeenkomsten in het Midden-Oosten niet-bindend zijn, wijzen alle aanwijzingen erop dat Exxon en Chevron serieus concrete onderhandelingen willen voeren om de reserves voor het komende decennium en daarna aan te vullen.
“We zien dat Amerikaanse majors een onevenredig groot voordeel zullen behalen gezien de nieuwe, agressievere aanpak van de Amerikaanse regering”, schreef Biraj Borkhataria, analist bij RBC Capital Markets, in een notitie. Dit “zou kunnen leiden tot mogelijkheden voor het verwerven van hulpbronnen die niet beschikbaar zijn voor Europese collega’s.”
De grootste prijs zijn de enorme oliereserves binnen de Organisatie van Olie-Exporterende Landen en haar bondgenoten in de OPEC+-groep, ondanks productiecontroles die door het kartel worden geëist.
Exxon exploiteerde een van de grootste olievelden van Irak, West Qurna-1, na de Amerikaanse invasie van 2003, om er in 2024 uit te stappen omdat het ondanks de enorme hoeveelheid ruwe olie daar niet genoeg geld verdiende.
Maar nu dwingt de toegenomen olieaanvoer uit Amerika de OPEC-landen om hun aanpak om hun aandeel in de mondiale oliemarkt te behouden te heroverwegen. Verschillende landen zeggen nu bereid te zijn nieuwe voorwaarden aan te bieden in ruil voor toegang tot westerse technologie, kennis en kapitaal die nodig zijn om hun verouderende olievelden weer op te bouwen.
Veel regeringen willen Guyana imiteren, waar Exxon in 2015 olie ontdekte en nu bijna 1 miljoen vaten per dag produceert, zei Ardill. Het Zuid-Amerikaanse land, dat onlangs de snelst groeiende economie ter wereld werd, kwam handelsvoorwaarden met Exxon overeen die volgens critici te gunstig waren voor het bedrijf.
“Veel regeringen realiseren zich dat creatief zijn en openstaan voor het vinden van het juiste raamwerk voor het delen van inkomsten veel meer waarde met zich meebrengt dan er nooit komen en de investeringen uitblijven”, aldus Ardill.
Exxon tekende in oktober een overeenkomst om het gigantische Majnoon-veld in Irak te bestuderen. Chevron had een paar maanden eerder een soortgelijke overeenkomst getekend voor het Nasiriyah-project in Zuid-Irak. Beide bedrijven hebben interesse getoond in de overname van het West Qurna 2-veld, dat ongeveer 10% van de Iraakse olieproductie produceert, voordat de huidige exploitant Lukoil PJSC ermee instemde het grootste deel van zijn internationale activa aan de Carlyle Group te verkopen.
Sommigen binnen de politieke elite van Irak zien de investeringen van Amerikaanse oliemaatschappijen als een demonstratie van de onafhankelijkheid van het land van Iran en geloven dat ze de gunst van Trump zullen helpen veiligstellen naarmate de betrekkingen tussen Washington en Teheran verslechteren.
Ambtenaren zouden het trage tempo van de ontwikkeling van Russische en Chinese bedrijven beu zijn en geloven dat de aanwezigheid van Exxon of Chevron ook zou kunnen helpen het land te isoleren van elk toekomstig conflict waarbij Iran, Israël en de Verenigde Staten betrokken zijn, volgens mensen die bekend zijn met hun denken en die vroegen om niet geïdentificeerd te worden terwijl ze geheime informatie bespraken.
Er zal waarschijnlijk weinig vooruitgang worden geboekt totdat Irak zijn nieuwe regering vormt, die sinds de verkiezingen van november is uitgesteld vanwege factieonderhandelingen in het kader van machtsdelingsovereenkomsten. Aftredende regeringsfunctionarissen hebben geen geheim gemaakt van hun wens om samen te werken met Exxon en Chevron.
Beide Amerikaanse oliemaatschappijen hebben ook belangstelling getoond voor een terugkeer naar Libië na ruim tien jaar burgeroorlog. Het land biedt buitenlandse investeerders exploratieblokken aan die ongeveer 10 miljard vaten grondstoffen bevatten, als onderdeel van een plan om de productie tegen 2030 met 40% te verhogen.
Amerikaanse oliemaatschappijen zien ook kansen in Europa, Afrika, Centraal-Azië en het Caribisch gebied.
Sinds Trump een jaar geleden aan de macht kwam, heeft Exxon uitgebreid in Angola, offshore-boorrechten verworven in Griekenland, exploratieconcessies verworven in Egypte en een productiedelingsovereenkomst getekend in Trinidad en Tobago, nabij Guyana.
Chevron voert serieuze gesprekken met Kazachstan om zijn licentie in het Tengiz-veld met een capaciteit van 1 miljoen vaten per dag te verlengen, heeft een contract getekend met Suriname en heeft zijn exploratiebudget dit jaar met 50% verhoogd. De oliegigant heeft biedingen ingediend voor vier offshore-blokken in Griekenland en heeft deze week een deal getekend met Turkije.
Transport Topics-journalisten Eugene Mulero en Keiron Greenhalgh onderzoeken de kritische trends die het vrachtvervoer het komende jaar zullen bepalen. Stem hierboven af of ga naar RoadSigns.ttnews.com.
“Chevron streeft actief naar exploratiemogelijkheden om onze upstream-portfolio verder te versterken en te diversifiëren”, aldus Neff.
Door met meerdere overheden tegelijk te onderhandelen, kunnen oliemaatschappijen de beste kansen kiezen.
“We zullen zeer zorgvuldig de beste geologie selecteren waar we de juiste commerciële afstemming hebben met de overheid en waar het geopolitieke risicoprofiel acceptabel is”, aldus Ardill van Exxon.
Het helpt ook bij het promoten van de beste deals.
“Meer opties staan gelijk aan meer invloed”, zegt Carl-Yoder, een voormalig hoge functionaris van het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘Het stelt je in staat een stap terug te doen in de belastingonderhandelingen en te zeggen: ‘Misschien werkt dit niet, we gaan ergens anders heen.’ ”
