Geen teken van nieuwe protesten in Iran nu harde geestelijke oproept tot executies: NPR

DUBAI, Verenigde Arabische Emiraten – Terwijl Iran terugkeerde naar een ongemakkelijke rust na een golf van protesten die tot een bloedig optreden leidde, riep een harde geestelijke vrijdag op tot de doodstraf voor gedetineerde demonstranten en bedreigde hij de Amerikaanse president Trump rechtstreeks – een bewijs van de woede die de autoriteiten in de Islamitische Republiek aangrijpt.

Trump sloeg echter een verzoenende noot en bedankte de Iraanse leiders voor het niet executeren van honderden gedetineerde demonstranten, als teken dat hij zich wellicht zou terugtrekken van een militaire aanval. Executies, evenals het doden van vreedzame demonstranten, zijn twee van de rode lijnen van Trump voor mogelijke actie tegen Iran.

Het harde optreden waarbij enkele duizenden mensen het leven lieten, lijkt erin te zijn geslaagd de demonstraties die op 28 december tegen de worstelende Iraanse economie begonnen, te onderdrukken en uit te monden in protesten die de theocratie van het land rechtstreeks uitdagen.

Er zijn al dagen geen tekenen van protest in Teheran, waar het winkel- en straatleven weer normaal is geworden, ook al bleef de internetuitval een week aanhouden. De autoriteiten hebben geen melding gemaakt van onrust in de rest van het land.

“Iran heeft de ophanging van meer dan 800 mensen afgeblazen”, zei Trump tegen verslaggevers in Washington, en voegde eraan toe: “Ik heb veel respect voor het feit dat ze de ophanging hebben afgeblazen.”

Trump maakte niet duidelijk met wie hij in Iran sprak om de status van eventuele geplande executies te bevestigen.

Het in de VS gevestigde persbureau voor mensenrechtenactivisten schatte het dodental vrijdag op 3.090. Het aantal, dat groter is dan elke andere golf van protesten of onrust in Iran in de afgelopen decennia en doet denken aan de chaos rond de revolutie van 1979, blijft stijgen. Het agentschap is door de jaren heen nauwkeurig geweest tijdens de demonstraties en vertrouwde op een netwerk van activisten in Iran die alle gerapporteerde slachtoffers bevestigen.

De AP kon de tol niet onafhankelijk bevestigen. De Iraanse regering heeft geen gegevens over slachtoffers verstrekt.

De vurige preek van een compromisloze geestelijke

Daarentegen leidde de preek van ayatollah Ahmad Khatami, uitgezonden op de Iraanse staatsradio, tot gezangen van gebedsdeelnemers, waaronder: “Gewapende hypocrieten moeten ter dood worden gebracht!”

Khatami, een lid van de Iraanse Assembly of Experts en Guardian Council, al lang bekend om zijn harde standpunten, beschreef de demonstranten als de ‘butlers’ van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en ‘de soldaten van Trump’. Hij zei dat Netanyahu en Trump moeten wachten op ‘harde wraak van het systeem’.

‘Amerikanen en zionisten mogen geen vrede verwachten’, zei de geestelijke.

Zijn vurige toespraak kwam toen bondgenoten Iran en de Verenigde Staten probeerden de spanningen weg te nemen. De Russische president Vladimir Poetin sprak vrijdag met zowel de Iraanse president Masoud Pezeshkian als de Israëlische president Netanyahu, zei Kremlin-woordvoerder Dmitry Peskov.

Rusland had voorheen grotendeels gezwegen over de protesten. Moskou heeft verschillende belangrijke bondgenoten klappen zien krijgen nu zijn middelen en aandacht worden opgeslokt door de vier jaar durende oorlog tegen Oekraïne, waaronder de val van de voormalige Syrische president Bashar Assad in 2024, Amerikaanse en Israëlische aanvallen vorig jaar op Iran en de Amerikaanse inbeslagname van de Venezolaanse leider Nicolas Maduro deze maand.

Het Iraanse koningshuis in ballingschap roept op tot voortzetting van de strijd

Dagen nadat Trump had beloofd dat er “hulp onderweg is” voor de demonstranten, leken zowel de demonstraties als het vooruitzicht van een dreigende Amerikaanse vergelding te zijn afgenomen. Een diplomaat vertelde The Associated Press dat hoge functionarissen uit Egypte, Oman, Saoedi-Arabië en Qatar tegenover Trump hun bezorgdheid hadden geuit dat een Amerikaanse militaire interventie de wereldeconomie zou doen schudden en een toch al onstabiele regio zou destabiliseren.

De verbannen Iraanse kroonprins Reza Pahlavi drong er bij de Verenigde Staten op aan hun belofte om in te grijpen waar te maken. Pahlavi, wiens vader werd omvergeworpen tijdens de islamitische revolutie van 1979 in Iran, zei dat hij nog steeds gelooft in de hulpbelofte van de president.

“Ik geloof dat de president een man van zijn woord is”, zei Pahlavi tegen verslaggevers in Washington. Hij voegde eraan toe dat “ongeacht of er actie wordt ondernomen of niet, wij Iraniërs geen keus hebben om de strijd voort te zetten.”

“Ik zal terugkeren naar Iran”, beloofde hij. Uren later spoorde hij de demonstranten aan om van zaterdag tot maandag weer de straat op te gaan.

Ondanks de steun van die-hard monarchisten in de diaspora heeft Pahlavi moeite gehad om een ​​grotere aantrekkingskracht te verwerven in Iran. Maar dat weerhoudt hem er niet van om zichzelf te presenteren als de Iraanse overgangsleider als het regime zou vallen.

De Iraanse autoriteiten maken een overzicht van de schade als gevolg van het protest

Khatami, de harde geestelijke, verstrekte ook de eerste algemene statistieken over de schade veroorzaakt door de protesten, waarbij hij beweerde dat 350 moskeeën, 126 gebedszalen en 20 andere heilige plaatsen schade hadden geleden. Nog eens 80 huizen van leiders van het vrijdaggebed – een belangrijke positie binnen de Iraanse theocratie – werden ook beschadigd, wat waarschijnlijk de woede onderstreept die demonstranten voelden jegens regeringssymbolen.

Er werd gezegd dat ook 400 ziekenhuizen, 106 ambulances, 71 brandweerwagens en 50 andere hulpvoertuigen schade leden.

Hoewel de protesten in Iran leken te zijn onderdrukt, gingen duizenden verbannen Iraniërs en hun aanhangers de straat op in steden in heel Europa om hun woede tegen de regering van de Islamitische Republiek te uiten.

Te midden van de aanhoudende internetblokkade zijn sommige Iraniërs de grens overgestoken om met de buitenwereld te communiceren. Bij een grensovergang in de oostelijke provincie Van van Turkije zei een groep Iraniërs vrijdag dat ze op reis waren om de communicatiestoring te omzeilen.

Een straatverkoper repareert vrijdag kleding die te koop is in het centrum van Teheran, Iran.

Vahid Salemi/AP

onderschrift verbergen

ondertiteling activeren/deactiveren

Vahid Salemi/AP

“Ik zal terugkeren naar Iran nadat ze het internet hebben geopend”, zei een reiziger die om veiligheidsredenen alleen zijn voornaam, Mehdi, opgaf.

Ook enkele Turkse burgers die de onrust in Iran ontvluchtten, staken de grens over.

Mehmet Önder, 47, was in Teheran voor zijn textielbedrijf toen de protesten uitbraken. Hij zei dat hij zich in zijn hotel had verstopt totdat het om veiligheidsredenen werd gesloten en vervolgens bij een van zijn cliënten bleef totdat hij naar Turkije kon terugkeren.

Hoewel hij zich niet de straat op waagde, zei Önder dat hij luide geweerschoten hoorde.

“Ik begrijp wapens, omdat ik in het leger in het zuidoosten van Turkije heb gediend”, zei hij. ‘De wapens waarmee ze schoten waren geen simpele wapens. Het waren machinegeweren.’

Als teken van het potentieel van het conflict om zich over de grenzen heen uit te breiden, zei een Koerdische separatistische groepering in Irak dat zij de afgelopen dagen aanvallen heeft gelanceerd op de Iraanse paramilitaire Revolutionaire Garde als vergelding voor het harde optreden van Teheran tegen de protesten.

Een vertegenwoordiger van de Koerdische Vrijheidspartij (PAK) zei dat haar leden “een rol speelden in de protesten, zowel door middel van financiële steun als door gewapende operaties om demonstranten te verdedigen wanneer dat nodig was.” De groep zei dat de aanvallen werden gelanceerd door leden van de in Iran gevestigde militaire vleugel.