Het dodental als gevolg van de protesten in Iran loopt op nu families vernemen dat dierbaren zijn gedood door regeringstroepen

De laatste keer dat Mahnoosh Naseri, een inwoner van Ottawa, met zijn vader sprak, had hij besloten de straat op te gaan in Teheran om te protesteren tegen het Iraanse regime.

Het was 7 januari en de Iraniërs, die genoeg hadden van de corruptie, het economisch wanbeheer en de repressieve religieuze regels van het regime, mobiliseerden als nooit tevoren.

Twee dagen later verliet zijn vader zijn appartement om zich bij de demonstranten aan te sluiten en keerde nooit meer naar huis terug. Het kostte zijn familie vier dagen om hem te vinden. Hij was doodgeschoten.

“Hij gaf niet langer om zijn veiligheid. Waar hij om gaf was de toekomst van Iraanse kinderen”, vertelde Naseri in een interview aan Global News.

Bijna een maand later Iraniërs Nu ze hun grootste uitdaging hebben gelanceerd tegen het islamitische regime dat hen al een halve eeuw regeert, wordt het schokkende dodental steeds duidelijker.

De protesten begonnen eind december en namen dagelijks toe op 8 januari, toen Reza Pahlavi, de verbannen zoon van de afgezette Iraanse sjah, opriep tot massademonstraties.

Miljoenen mensen marcheerden in de grote steden, gerustgesteld door de Amerikaanse president Donald Trump, die beloofde dat als Iran de demonstranten zou doden, hij hen “te hulp zou komen”.

De opstand was de grootste sinds de islamitische revolutie van 1979, en strijders die loyaal waren aan opperste leider Ali Khamenei reageerden met voorspelbaar geweld. Activisten zeggen dat er mogelijk tienduizenden mensen zijn omgekomen.

Om het bloedbad te verdoezelen sloot het regime de internettoegang af, maar terwijl de lichamen zich opstapelden, ontdekten families zoals die van Naseri hoe erg het was.

“Dit heeft veel mensen in de gemeenschap geraakt”, zegt hij Ali Ehsasieen Iraans-Canadees en parlementslid voor de Willowdale-rit door Toronto.

Ehsassi zei dat hij had gehoord van leden van de gemeenschap wier vrienden en familieleden waren gearresteerd of vermoord, en dat 8 en 9 januari ‘bijzonder bloederig’ waren.

Hoewel hij de schattingen van het aantal slachtoffers van de Canadese regering niet kende, geven cijfers van het regime aan dat het een van de bloedigste botsingen in zijn soort in de moderne geschiedenis is.

“Ik twijfel er niet aan dat het aantal mensen dat is omgekomen heel erg hoog is, zelfs naar de maatstaven van het Iraanse regime”, zei de wetgever in een interview.

In recente interviews sprak Global News met Iraans-Canadezen over het lot van hun naasten die deelnamen aan de anti-regime-evenementen van 8 en 9 januari.

“Langzaam kwamen we achter de waarheid, en de waarheid was dat er een bloedbad had plaatsgevonden”, zegt Azam Jangravi, een technologieprofessional in Toronto.

Onder de slachtoffers bevonden zich tien familieleden, zei Jangravi, waaronder één die in de borst werd geschoten tijdens een demonstratie in de derde grootste stad van Iran, Esfahan.

Het familielid stierf aanvankelijk niet, maar was bang om medische hulp te zoeken omdat veiligheidstroepen ziekenhuizen controleerden om demonstranten te arresteren, zei hij.

Nadat hij zich twee dagen in een huis had verstopt, stierf hij aan zijn verwondingen, zei Jangravi, die Iran ontvluchtte nadat hij was veroordeeld voor het tonen van haar haar in het openbaar.

Een andere Iraans-Canadees, Pieman Azimi, zei dat zijn neef, een 20-jarige monteur, tijdens de demonstratie werd doodgeschoten.

Zijn familie doorzocht een dag lang politiebureaus en ziekenhuizen totdat ze hem vonden tussen de zee van lichamen, zei Azimi, die in Ottawa woont.

Een andere inwoner van Ottawa beschreef het neerschieten van een vriend, die overleefde nadat hij in zijn middel was geschoten. Later vertelde de vriendin haar hoe de onderdrukkingstactieken waren geïntensiveerd.

‘De eerste paar dagen waren ze met paintballen aan het schieten,’ zei Nona Dourandish. “En toen besloten ze om de militaire machten en hun speciale eenheden erbij te betrekken.”

De autoriteiten gebruikten drones om de stad in de gaten te houden, en toen een menigte zich verzamelde om anti-regime-slogans te zingen, arriveerden snel gewapende mannen ter plaatse, zei ze, onder verwijzing naar het verhaal van haar vriendin.

“Hij zei dat ze mensen feitelijk in het gezicht en in de borst schoten, zodat ze niet zouden opstaan. Dus ze zouden het niet overleven,” zei Dourandish.

Naseri had een goede band met haar vader, Hossein. “Ik kan niet geloven dat mijn vader er niet meer is”, zei ze. Nog moeilijker te geloven was dat hij tot de velen behoorde die die dag werden gedood.

Toen Naseri opgroeide in Teheran, zei ze dat ze herhaaldelijk in hechtenis werd genomen wegens het overtreden van de strikte kledingvoorschriften van het regime voor vrouwen.

Haar overtredingen waren onder meer het niet bedekken van al haar haar met een hoofddoek en het dragen van shirts en broeken die te kort of te strak werden geacht, zei ze.

Na het brutale optreden van het regime tegen vrouwenrechtenverdedigers in 2022 voegde ze zich in september 2023 bij haar broer in Ottawa.

Een gepensioneerde accountant uit Teheran, 73, haar vader bezocht haar afgelopen zomer in Ottawa. Hij bracht drie maanden door in de hoofdstad, waar hij haar huwelijk en de diploma-uitreiking van zijn broer bijwoonde.

“Ik ben zo blij dat ik de kans heb gehad om hem enkele steden in Canada te laten zien. Hij hield echt van de natuur hier, de musea en de vrijheid”, zei Naseri.

Hoewel hij een hekel had aan de islamitische regering, had Hossein eerder afgezien van deelname aan de protesten, uit angst dat dit gevolgen zou kunnen hebben voor zijn twee zonen.

Maar begin vorige maand sprak Naseri hem via WhatsApp en hij besloot dat het tijd was om naar buiten te komen om de demonstraties te steunen.

“Hij zei tegen mij: ‘Ik weet dat je veilig bent. Je bent daar. Er is geen gevaar voor jullie twee. En op dit moment voel ik me vrij om te gaan en, net als de anderen, te vragen wat we willen'”, zei ze.

Hossein verliet het huis op 9 januari rond 19.00 uur, zei hij.

Video’s en ooggetuigenverklaringen verzameld door Amnestie Internationaal laten zien dat veiligheidstroepen zich die nacht op de daken hebben opgesteld en het vuur hebben geopend.

Het “dodelijke harde optreden” werd voornamelijk uitgevoerd door de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) en de Iraanse politie, aldus de mensenrechtenorganisatie.

Duizenden mensen kwamen om het leven, waardoor vorige maand “de dodelijkste periode van repressie door de Iraanse autoriteiten in tientallen jaren van Amnesty-onderzoek” was, aldus de groep.

Naseri begon zich zorgen te maken toen ze niets van haar vader hoorde. Hij stuurde een bericht naar een vriend die toegang had tot internet. Een week later belde zijn tante.

De familie had de lichamen doorzocht totdat ze Hossein vonden. Hij was in de hoofdslagader van zijn been geschoten, zei zijn dochter.

Communiceren met zijn familie was een uitdaging, vanwege de angst dat internationale gesprekken werden afgeluisterd. Naseri weet nog steeds heel weinig over wat er is gebeurd, maar gelooft dat zijn vader gered had kunnen worden als hij in het ziekenhuis was aangekomen.

Ze geeft de schuld aan de Revolutionaire Gardewiens missie het is om de islamitische regering te verdedigen tegen zowel interne als externe bedreigingen. “De IRGC heeft een lange staat van dienst wat betreft het doden van demonstranten.”

De Mujahedin-e-Khalq, een militante groepering tegen het regime, kondigde de dood van Hossein aan en noemde hem een ​​van de ‘martelaren van de heroïsche nationale opstand’.

Canada trad op 9 januari toe tot Australië en de Europese Unie veroordelen “het doden van demonstranten, het gebruik van geweld, willekeurige arrestaties en intimidatietactieken door het Iraanse regime tegen zijn eigen volk.”

Maar het conservatieve parlementslid Melissa Lantsman zei dat de federale regering meer moet doen dan alleen verklaringen afleggen.

“Canada moet de kwetsbaarheid van het regime uitbuiten”, zei hij in een verklaring aan Global News, waarin hij de regering opriep een register op te zetten voor degenen die betrokken zijn bij buitenlandse inmenging.

Hij drong er ook bij Ottawa op aan om leden van het Iraanse regime die in Canada zijn aangekomen uit te zetten en “met bondgenoten samen te werken om ervoor te zorgen dat informatie vrijelijk naar het dappere Iraanse volk blijft stromen.”

“Alles zou een stap boven niets zijn.”

Het liberale parlementslid Ehasassi zei dat de regering samen met bondgenoten aan een collectieve reactie werkt en dat Canada de IRGC al als een terroristische groepering heeft aangemerkt.

Maar Ehsassi zei dat Canada andere landen ‘ver vooruit’ was bij het nemen van maatregelen tegen Iran, waaronder het verbieden van vooraanstaande leden van het regime om het land binnen te komen.

Vorige week volgde de Europese Unie dit voorbeeld door de Revolutionaire Garde sancties op te leggen en te zeggen dat ‘repressie niet onbeantwoord kan blijven’.

“Onze functionarissen op de verschillende afdelingen hebben contact met elkaar om te beslissen wat we kunnen doen”, zei Ehsassi. “Ik zou uiteraard graag zien dat we nog veel meer doen. Ik denk dat de Iraans-Canadese gemeenschap dat graag zou willen zien”, zei hij.

“En ik heb er het volste vertrouwen in dat er een reeks maatregelen komt.”

De Verenigde Staten hebben militaire middelen naar het Midden-Oosten verplaatst en Trump waarschuwde Iran maandag voor ‘slechte dingen’, maar heeft tot nu toe afgezien van een aanval en Khamanei heeft gezegd dat een Amerikaanse aanval een regionale oorlog zou ontketenen.

Naseri gelooft dat het tijdperk van een Iran geregeerd door extremistische mullahs ten einde is gekomen. “Dit protest laat zien dat het Iraanse volk dit regime niet langer accepteert.”

“Ze willen het niet.”

Stewart.Bell@globalnews