Voor Juárez is desintermediatie de belangrijkste factor achter de digitale revolutie. Eigenlijk is ieder van ons nu ons eigen communicatiemiddel. “Dit is wat deze platforms ons hebben verkocht: jij kiest waarover je geïnformeerd wilt worden en je blijft in een bubbel. Je zoekt naar informatie die bevestigt wat je al wist of dacht. Als je denkt dat wat er in Venezuela is gebeurd goed was, ga je op zoek naar informatie die dit ondersteunt, en omgekeerd. Het creëert een omgeving waarin we alleen horen wat we willen horen.”
Volgens de Digitaal Nieuwsrapport 2025de migratie naar digitale platforms, vooral onder jongere generaties, wordt steeds duidelijker: 16% van de ondervraagden geeft aan vaak naar TikTok te gaan om nieuws te zoeken. Voor WhatsApp was dit 19%, voor Facebook 36% en voor YouTube 30%.
Voorbij het algoritme
Polarisatie heeft geen kwaadaardig algoritme nodig om het publieke gesprek te verstoren; het is een onvermijdelijk gevolg van het basisontwerp van sociale platforms. Door omgevingen na te bootsen die bepaalde vormen van verbinding en dialoog benadrukken, ontstaat er een vicieuze cirkel waarin emotionele inhoud zichtbaarder wordt en uiteindelijk de architectuur van het netwerk vormgeeft. Dit zijn geen gebruikers die actief op zoek zijn naar conflicten of platforms die zijn ontworpen met kwaadaardige bedoelingen, maar eerder het resultaat van een belonende emotionele reactie op een afgemeten analyse.
Volgens Petter Törnberg, die aan het onderzoek werkte, “is deze toxiciteit een onbedoeld gevolg van de structuur van berichten en volgers. Het delen van inhoud is vaak impulsief en zeer bevooroordeeld; gebruikers reageren uit woede of schandalen en propageren een verhaal dat op zijn beurt vorm geeft aan hun digitale omgeving. Deze vicieuze cirkel tussen emotionele actie en netwerkstructuur creëert een ecosysteem waarin toxiciteit de organische norm wordt. Uiteindelijk lijkt het loutere bestaan van basisfuncties zoals doorsturen en liken voldoende te zijn om deze negatieve resultaten te genereren, waardoor netwerken worden omgezet in echokamers die zich voeden met onze reactieve psychologie.”
“Ik geloof dat digitale platforms een ruimte voor verzet en oplossingen kunnen blijven. Maar om te voorkomen dat ze echokamers worden, moet er een oprechte intentie zijn om een dialoog aan te gaan. En dit gebeurt niet altijd als we door een zeer moeilijke tijd gaan”, legt een anonieme Venezolaanse bron uit die met WIRED sprak. “Wanneer onze emotionele wonden de overhand krijgen op de rede, is het erg moeilijk om het standpunt van anderen te begrijpen. Om dit mogelijk te maken, moet de wond eerst worden geïdentificeerd en begrepen, en soms zullen we niet in staat zijn de gelijkmoedigheid te vinden om een dialoog aan te gaan. Die dialoog moet echter onvermijdelijk plaatsvinden.”
“We ervaren grote polarisatie onder Venezolanen binnen en buiten het land vanwege deze gebeurtenis, die ik persoonlijk beschouw als een gewelddadige daad van buitenlandse interventie. Ik kan de vreugde begrijpen van degenen die de opsluiting van Nicolás Maduro vieren als een moment van gerechtigheid. Maar tegelijkertijd ben ik tegen buitenlandse interventie, tegen Donald Trump en tegen het wegnemen van onze middelen”, legt de Venezolaanse bron uit. “We hebben alles gedaan; we hebben alle mogelijke inspanningen geleverd. We bevinden ons in deze situatie omdat we in het nauw gedreven en kwetsbaar zijn voor het Amerikaanse imperialisme, maar ook voor het Russische en Chinese imperialisme. Macht heeft ons in deze situatie van extreme kwetsbaarheid gebracht. Digitale platforms kunnen echter ruimtes van verzet zijn.”
Te veel informatie; Te weinig aandacht
Door de overdaad aan informatie is onze aandachtsspanne, die toch maar beperkt is, te kort, legt Juárez uit: “We komen op een punt waarop we ons afsluiten en zeggen: ‘Hier, dit is wat ik denk.’ Over het algemeen investeren we zo min mogelijk psychologische energie en gebruiken we snelkoppelingen om tot onze conclusies te komen: ik zag de video, ik zag het citaat, ik zag de tweet en dat is alles; Ik ben klaar. Wij vereenvoudigen omdat vereenvoudiging een tegengif is voor verzadiging. Wanneer we overspoeld worden met informatie, voelen we ons gedesoriënteerd en angstig. De mate van dergelijke angst hangt af van de nabijheid van een gebeurtenis. Dat verlangen om een bepaald standpunt te omarmen overheerst wanneer we de vele werkelijke implicaties van een situatie moeten evalueren.”
“Mijn grootste zorg is dat we het vermogen zijn kwijtgeraakt om onderscheid te maken tussen wat onwaar is en wat waar is. We zijn bereid geprefabriceerde verhalen te accepteren. Als we dit vermogen als burgers verliezen, verliezen we ook ons vermogen om te handelen”, zegt Juárez. “Wat we in Venezuela meemaken is niet de laatste episode van een verhaal, het is het begin van een dynamiek die hier niet zal stoppen.”
Dit verhaal is oorspronkelijk gepubliceerd op BEDRAAD in het Spaans en werd uit het Spaans vertaald door John Newton.
