Een tragedie bracht de inwoners van Crans-Montana samen en legde het land lam.
Vrijdag luidden in de straat van de bar waar op oudejaarsavond veertig jongeren omkwamen bij een brand, ter nagedachtenis kerkklokken.
Ze speelden door heel Zwitserland ter gelegenheid van een nationale dag van rouw.
Toen, vlak nadat de laatste tonen van een speciale herdenkingsdienst waren vervaagd, kwam het nieuws dat een van de eigenaren van de bar was gearresteerd.
Zwitserse aanklagers zeiden dat Jacques Moretti, een Frans staatsburger, een potentieel vluchtrisico vormde. Hij en zijn vrouw Jessica, ook Frans, zijn dat wel verdacht van doodslag door nalatigheid, persoonlijk letsel door nalatigheid en brandstichting door nalatigheid.
Veel families van de slachtoffers hadden vanaf het begin om een dergelijke interventie gevraagd: ruim een week na de brand is de woede in deze gemeenschap toegenomen.
Familieleden van de doden en overlevenden namen deel aan de hoofdceremonie in Martigny, stroomafwaarts. Enkelen waren voor de herdenking uit het ziekenhuis gekomen. Mensen hielden witte rozen op schoot en hielden elkaars handen vast ter ondersteuning.
“De beelden die we tegenkwamen waren ondraaglijk. Een scène erger dan een nachtmerrie. Geschreeuw echode in de vrieskou, de geur van brand. Het was apocalyptisch”, vertelde een jonge vrouw genaamd Marie aan het publiek.
Ze was in een bar tegenover Le Constellation toen de brand uitbrak en merkte plotseling dat ze de gewonden hielp terwijl ze aan de vlammen ontsnapten.
Hij zei dat hij nooit zou vergeten wat hij zag.
Op de eerste rij luisterden de presidenten van Frankrijk en Italië, wier burgers tot de doden en gewonden bij de brand behoorden. Beide landen hebben hun eigen onderzoek geopend.
Terug in Rome beloofde de Italiaanse premier ervoor te zorgen dat alle verantwoordelijken zouden worden geïdentificeerd.
“Dit was geen ongeluk. Het was het gevolg van het feit dat te veel mensen hun werk niet deden”, zei Giorgia Meloni.
Hij wil weten waarom de muziek niet stopte zodra de brand begon.
“Waarom heeft niemand tegen de kinderen gezegd dat ze uit moesten gaan? Waarom heeft de gemeente niet de nodige controles uitgevoerd? Er zijn te veel redenen.”
In Crans-Montana hebben mensen dezelfde vragen en nog veel meer.
Voorlopig zijn de enige twee formele verdachten de mede-eigenaren van Le Constellation, Jacques en Jessica Moretti. Vrijdagochtend vroeg werden de twee gedagvaard door het Openbaar Ministerie. Er loopt een onderzoek naar hen wegens het veroorzaken van dood en letsel door nalatigheid, maar er is geen aanklacht ingediend.
Nu zit Jacques Moretti in voorlopige hechtenis. In een verklaring zei de aanklager dat de stap volgde op een “nieuwe vluchtrisicobeoordeling”.
“Ik denk voortdurend aan de slachtoffers en de mensen die het moeilijk hebben”, zei zijn vrouw voor de camera’s na urenlang ondervragen op het ministerie.
Het was zijn eerste publieke opmerking sinds de brand.
“Dit is een onvoorstelbare tragedie. Het gebeurde in onze fabriek en ik wil mijn excuses aanbieden.”
Negen dagen later is Le Constellation nog steeds aan het zicht onttrokken achter witte plastic zeilen. Een eenzame politieagent houdt de wacht, zijn gezicht bedekt tegen de meedogenloze sneeuw.
Wat er in de kelder van het gebouw gebeurde werd gaandeweg duidelijker en is het verhaal van een ramp die nooit had mogen gebeuren.
Op beelden van mobiele telefoons is te zien hoe een vonk die vastzit aan een champagnefles het vuur lijkt aan te wakkeren terwijl het langs het plafond strijkt. Bedekt met nooit eerder getest geluidsabsorberend schuim voor de veiligheid, licht het snel op.
Als de menigte uiteindelijk in paniek naar de uitgang snelt, is er een oogje op de trap. Het lijkt erop dat de nooddeuren op slot waren.
Maar een andere video, van zes jaar geleden, suggereert dat het risico algemeen bekend was. In de video is een ober te horen die waarschuwt dat het materiaal op het plafond brandbaar is.
‘Pas op voor het schuim’, roept de stem, terwijl mensen met dezelfde slingers zwaaien.
Maar de vragen hier gaan niet alleen over eigenaren.
Deze week gaven de lokale autoriteiten in Crans op schokkende wijze toe dat ze niet aan de eisen hadden voldaan verplichte barveiligheidscontroles gedurende vijf jaar.
Ze boden geen uitleg.
“Het was een hel in die bar. De temperatuur was meer dan duizend graden. Er was geen manier om te ontsnappen”, zei de Italiaanse ambassadeur in Zwitserland, Gian Lorenzo Cornado, tegen de BBC, daarbij verwijzend naar een lange lijst van inbreuken op de beveiliging.
Als gevolg hiervan kwamen zes Italianen om het leven.
“Italië wil gerechtigheid, de Italiaanse regering wil gerechtigheid en het Italiaanse volk wil gerechtigheid, absoluut. De families willen gerechtigheid”, onderstreepte de ambassadeur.
Dit geldt ook voor mensen met levensveranderende verwondingen.
Het Zion Regional Hospital zag zijn eerste grote toestroom van patiënten. Wat de stress nog groter maakte, was het feit dat veel dokterskinderen oudejaarsavond vierden in Crans.
“Ze waren allemaal bang dat de volgende brancard die zou arriveren hun kind zou dragen”, herinnert ziekenhuisdirecteur Eric Bonvin zich.
Maar hij is trots op de manier waarop zijn team met de situatie omging.
Sommige slachtoffers waren bewusteloos en zo ernstig verbrand dat het enige tijd kostte om ze te identificeren.
De ernstigste gevallen zijn overgebracht naar gespecialiseerde brandwondencentra in andere delen van Zwitserland en Europa, waar sommige nog steeds in kritieke toestand verkeren.
Ze staan allemaal voor een lange en moeilijke weg naar herstel die de dokter vergelijkt met een ‘wedergeboorte’, omdat veel van zijn jonge patiënten ernstige brandwonden in het gezicht hebben.
“Allereerst moeten we het lichaam beschermen, net als de foetus in de baarmoeder. Dit is wat velen nu overkomt. Daarna zullen ze de wereld opnieuw moeten betreden en hun identiteit moeten vinden”, zegt professor Bonvin.
“Het zal veel werk en veerkracht vergen.”
Daarbij komt nog de angst om te overleven.
“Ze kwamen terug en hadden aanvankelijk het geluk dat ze nog leefden. Maar sommigen voelen zich nu schuldig en vragen zich af waarom zij hier wel zijn, maar niet hun vriend of broer”, legt Bonvin uit.
‘Het is een delicaat moment’
In het centrum van Crans blijft de stapel eerbetoon aan de overledene groeien, beschermd tegen de elementen door een canvas.
Nadat ze vrijdag hun verse bloemen hadden achtergelaten, stopten veel mensen even bij de ruïne van de bar zelf. Denk eraan, in stilte.
