In 2026 is het een enge tijd om te werken voor de kost.
Voorbij zijn de dagen van stille ontslagen, grote ontslagen en zeer zichtbare gevechten in de vakbondsorganisatie waarmee het decennium begon en aangaf dat misschien nam de macht van de arbeiders toe terug naar de Verenigde Staten. In plaats daarvan wordt een groot deel van dit momentum uit onze gedachten gewist door zorgen: de steeds erger wordende betaalbaarheidscrisis, de geopolitieke instabiliteit en het schrikbeeld van kunstmatige intelligentie dat over de werkplek opdoemt.
Voor de tech-CEO’s die de AI-race leiden en rijk worden terwijl ze vechten voor dominantie, is AI helemaal geen geest, maar een glimmende eenhoorn. Wanneer ze voorspellen dat kunstmatige intelligentie dat wel is een paar maanden later van het kunnen doen van alles wat een software-ingenieur doet of zal doen op een dag Als CEO’s het roer overnemen, is hun enthousiasme voor de toekomst voelbaar. Voor de rest van ons is het moeilijk om vertrouwen te hebben in die van hen terloopse observaties over hoe “sommige banen verouderd zullen zijn, maar er veel banen zullen worden gecreëerd.” A Pew 2025-enquête ontdekte dat “64% van het publiek gelooft dat AI in de komende twintig jaar tot minder banen zal leiden”, wat waarschijnlijk de reden is dat slechts 17% van de Amerikanen zegt dat AI in dezelfde periode een positief effect zal hebben op de Verenigde Staten.
Onzekere tijden als deze vereisen zorgvuldig onderzoek. Gedurende 2026 zal The Guardian publiceren Reworked, een reeks rapporten die zich richten op de menselijke belangen nu kunstmatige intelligentie onze werkplekken ontwrichtop een manier die zowel opwindend als alarmerend is. Net als dit essay zullen de verhalen in deze serie zich richten op de macht en ontberingen van werknemers in de echte wereld, evenals op de realiteit en overdrijvingen van de hype rond de transformatieve mogelijkheden van AI.
Welke versie van de toekomst van werk staat ons te wachten? Het probleem is nog niet opgelost, wat betekent dat er nog tijd is om van koers te veranderen.
Het vervagen van verdeeldheid
Arbeiders die het al een tijdje moeilijk hebben surveillance en algoritmische optimalisatie op het werk vrezen ze nu dat de technologische vooruitgang hun werk alleen maar nog onmenselijker zal maken. “(Voor) werknemers met lage lonen bestaat er bezorgdheid over de vervanging door robots. Maar aan de andere kant bestaat er ook veel bezorgdheid over het feit dat ze vervangen zullen worden door robots. getransformeerd in robot,” vertelde Lisa Kresge, een senior onderzoeker bij het Berkeley Labor Center van UC, mij.
En witteboordenwerkers vragen zich nu af of hun werk zal gaan lijken op dat van arbeiders, ofwel omdat ze op dezelfde manier gecontroleerd en beheerd zullen worden, ofwel omdat ze zullen moeten overstappen op meer handmatig werk dat zich verzet tegen overname door kunstmatige intelligentie.
Het lijkt erop dat werknemers in lange tijd niet meer zo kwetsbaar zijn geweest. In zekere zin is dat waar. Maar dit is ook een cruciaal moment waarop er iets onverwachts gebeurt: de collectieve angst van de samenleving rond AI zet werknemers ertoe aan om terug te dringen.
“Het gaat erom kansen te creëren”, vertelde Sarita Gupta, vice-president van Amerikaanse programma’s bij de Ford Foundation en co-auteur van The Future We Need: Organizing for a Better Democracy in the Twenty-First Century, mij. “Als je een jonge software-ingenieur uit Silicon Valley hebt realiseren dat hun prestaties worden gecontroleerd of gecompromitteerd door dezelfde logica als die van magazijnarbeiders uit de arbeidersklasse, dat klassenverschillen verdwijnen en dat bredere arbeidersbewegingen voor waardigheid mogelijk zijn. Dat is wat we beginnen te zien.”
Mensen in alle sectoren en inkomensniveaus zijn angstig en gefrustreerd, net zoals ze waren toen de Covid-pandemie een straffende druk op de eerstelijnswerkers oplegde en de grenzen tussen werk en leven voor alle anderen vervaagde. Deze strijd heeft tot machtsverschuivingen geleid: op hetzelfde moment dat arbeiders leiding gaven aan de vakbondsinspanningen in Amazon-magazijnen en Starbucks-locaties in de Verenigde Staten, zagen de Big Quits recordaantallen werknemers hun baan verlaten, en degenen die in de beroepsbevolking bleven, begonnen te onderhandelen voor betere lonen en voorwaarden.
“Het was geen goede tijd voor veel arbeiders. En dus was een deel van de heropleving van de arbeidsorganisatie in die tijd een reactie op veel angsten,” zei Kresge.
Hij ziet de opkomst van kunstmatige intelligentie ook als een opening voor de arbeidersbeweging om een deel van de macht terug te winnen die zij na tientallen jaren van aanvallen door werkgevers heeft verloren. “Ik heb goede hoop op de kans dat technologie een aantal van de problemen kan oplossen die al tientallen jaren in onze economie aan de gang zijn … in termen van hoe werknemers worden behandeld en hoe we de voordelen van productiviteit verdelen,” zei hij.
Percepties van macht
De omstandigheden voor de arbeiders zijn al lange tijd slecht. “In de loop van de tijd hebben de vakbonden hun collectieve onderhandelingsmacht verloren, en veel daarvan is te wijten aan een gebrek aan de wetten die we nodig hebben en aan de handhaving ervan”, aldus Gupta. “Vier decennia lang is de productiviteit enorm gestegen, terwijl de lonen stabiel zijn gebleven en de vakbondsorganisatie een historisch dieptepunt heeft bereikt.” In 2025, slechts 9,9% van de Amerikaanse werknemers was lid van een vakbond – hetzelfde percentage als in 2024, maar nog steeds de laagste cijfers in bijna 40 jaar.
Tegenwoordig vestigt de komst van kunstmatige intelligentie de aandacht van de wereld op de extreme machtsongelijkheid tussen werkgevers en werknemers – en mensen worden nerveus. Hoewel de resultaten nog onbepaald zijn, is het een sprankje mogelijkheid in sombere tijden.
Kunstmatige intelligentie is nog steeds een technologie in opkomst. Veel van de voorspellingen over waartoe het land in staat zal zijn en hoe het werk en de economie zal veranderen, zijn precies dat: voorspellingen. De kwestie van de macht van de werknemers in het tijdperk van de kunstmatige intelligentie is nog niet beslist, ook al blijven CEO’s van miljardairs met gevestigde belangen in het ongereguleerde domein van de kunstmatige intelligentie blijven impliceren dat dit wel het geval is.
“Er is een gezamenlijke inspanning van veel technologieleiders om feitelijk een mystificatie rond AI te creëren als een tactiek, voor een groot deel, om werknemers, politici en iedereen die kritisch staat tegenover de toenemende concentratie van financiering en middelen in onze samenleving in de richting van dit doel te ontkrachten”, vertelde Kresge me.
Met andere woorden: laten we wat deze miljardairs zeggen met een korreltje zout nemen. De opkomst van kunstmatige intelligentie transformeert de samenleving, de economie en onze relatie met werk al, maar veel van deze veranderingen zijn anticiperend en gebaseerd op ons geloof in het potentieel van een technologie die nog in aanbouw is.
“We moeten onszelf er altijd aan herinneren dat de richting van de technologie een keuze is, toch? We kunnen AI gebruiken om een surveillance-economie op te bouwen die elke druppel waarde uit een werknemer perst, of we kunnen het gebruiken om een tijdperk van gedeelde welvaart op te bouwen”, aldus Gupta. “We weten dat als de technologie zou worden ontworpen, geïmplementeerd en bestuurd door de mensen die het werk doen, AI niet zo’n bedreiging zou vormen.”
