De Iraniërs worstelen al bijna twee weken met het langste en meest alomvattende plan Internet afgesloten in de geschiedenis van de Islamitische Republiek, die niet alleen hun toegang tot informatie en de buitenwereld heeft beperkt, maar ook veel bedrijven die afhankelijk zijn van online adverteren in de kiem smoort.
De autoriteiten blokkeerden de internettoegang op 8 januari, omdat landelijke protesten leidden tot een brutaal optreden waarbij volgens activisten meer dan 4.000 mensen omkwamen, en er wordt gevreesd voor nog meer doden. Sindsdien is de toegang tot de buitenwereld minimaal geweest, waarbij de connectiviteit de afgelopen dagen met slechts enkele nationale websites is hersteld. Google begon ook gedeeltelijk als zoekmachine te functioneren, waarbij de meeste zoekresultaten ontoegankelijk waren.
Ambtenaren hebben geen definitieve tijdlijn gegeven voor de terugkeer van het internet, waardoor bedrijven in het hele land bang zijn voor hun toekomst.
De eigenaar van een dierenwinkel in Teheran, die net als anderen op voorwaarde van anonimiteit sprak uit angst voor represailles, zei dat zijn omzet sinds de protesten met 90% is gedaald. “Daarvoor werkte ik vooral op Instagram en Telegram, waar ik geen toegang meer toe heb. De overheid heeft twee landelijke alternatieven voorgesteld. Het punt is dat onze klanten er niet zijn, ze maken er geen gebruik van.”
Internetstoringen vormen de nieuwste druk op bedrijven
De internetstoring verergert de economische pijn die de Iraniërs al lijden. De protesten, die lijken te zijn gestopt na bloedig optreden van de autoriteiten, begonnen op 28 december tegen de val van de Iraanse riyal van ruim 1,4 miljoen naar 1 dollar. Tien jaar geleden noteerde de rial 32.000 dollar tegen 1 dollar. Vóór de Islamitische Revolutie van 1979 werd er tussen de 70 en 1 dollar verhandeld.
De neerwaartse spiraal van de munt heeft de inflatie doen stijgen, waardoor de kosten van voedsel en andere levensbehoeften zijn gestegen. De druk op de portemonnee van Iraniërs is nog verergerd door veranderingen in de benzineprijzen die eveneens in december werden geïntroduceerd, waardoor de woede verder werd aangewakkerd.
Het Iraanse staatspersbureau IRNA citeerde een vice-minister van communicatie en informatietechnologie, Ehsan Chitsaz, die zei dat de internetbesparing Iran tussen de 2,8 miljoen en 4,3 miljoen dollar per dag kost.
Maar de werkelijke kosten voor de Iraanse economie zouden veel hoger kunnen zijn. Internetmonitoringorganisatie NetBlocks schat dat elke dag dat het internet wordt afgesloten in Iran het land ruim 37 miljoen dollar kost.
De site beweert de economische impact van internetstoringen te schatten op basis van indicatoren uit meerdere bronnen, waaronder de Wereldbank en de International Telecommunication Union, het gespecialiseerde agentschap van de Verenigde Naties voor digitale technologie.
Alleen al in 2021 suggereerde een schatting van de overheid dat Iraanse bedrijven tot 833 miljoen dollar per jaar aan omzet verdienden via sociale-mediasites, schreef Dara Conduit, een professor aan de Universiteit van Melbourne in Australië, in een artikel dat in juni werd gepubliceerd door het tijdschrift Democratization. Hij haalde een aparte schatting aan die suggereert dat internetstoringen rond de Mahsa Amini-protesten van 2022 de Iraanse economie 1,6 miljard dollar hebben gekost.
De ‘mondiale en verreikende economische gevolgen’ van de internetverstoringen in 2022 dreigden de spanningen in Iran nog verder op te voeren en de mobilisatie van nieuwe anti-regimecohorten op straat te stimuleren in een tijd waarin het regime al te maken kreeg met een van de ernstigste existentiële bedreigingen uit zijn leven’, schreef Conduit.
Naar verluidt zijn tijdens het harde optreden meer dan 500 mensen gedood en ruim 22.000 gearresteerd.
Aanklagers richten zich tegen sommige bedrijven omdat ze protesten steunen
Ondertussen begonnen aanklagers tijdens het harde optreden ook enkele bedrijven aan te vallen.
Het persbureau Mizan van de rechterlijke macht meldde dinsdag dat aanklagers van Teheran documenten hadden ingediend om beslag te leggen op de bezittingen van 60 bars die vermoedelijk een rol hebben gespeeld bij de protesten. Hij kondigde ook plannen aan om de bezittingen van atleten, filmfiguren en anderen in beslag te nemen. Sommige cafés in Teheran en Shiraz zijn door de autoriteiten gesloten, zeggen andere rapporten.
De internetbezuinigingen leiden tot nog meer verontwaardiging
De financiële schade bracht sommige mensen er ook toe openlijk over de internetuitval te praten.
In de commentaren op een artikel over de internetstoring, gerapporteerd door het semi-officiële persbureau Fars, waarvan wordt aangenomen dat het dicht bij de paramilitairen van de Revolutionaire Garde van het land staat, schreef een lezer: “Laat in hemelsnaam deze internetafsluiting niet normaal worden. We hebben het internet nodig. Ons werkleven is aan het verdwijnen. Ons bedrijf wordt vernietigd.”
Een andere commentator vroeg zich af waarom het internet geblokkeerd bleef na dagen zonder nieuws over straatprotesten.
Het is niet alleen de internetstoring die bedrijven schaadt. Het gewelddadige optreden tegen de protesten en de golf van 26.000 arrestaties die daarop volgde, temperden ook het consumentenvertrouwen.
In de Iraanse hoofdstad zijn veel winkels en restaurants open, maar velen lijken leeg omdat klanten zich vooral op boodschappen concentreren en weinig anders.
“Degenen die langs onze winkels lopen, hebben geen zin om te winkelen”, zegt de eigenaar van een luxe kleermakerswinkel in Teheran. “We betalen alleen onze reguliere kosten, elektriciteit en personeel… maar we krijgen er niets voor terug.”
—Elena Becatoros en Jon Gambrell, Associated Press
